BOGDANOVIĆ ISTAKAO

Medijska pismenost od ključnog značaja u kontekstu aktuelne situacije u Crnoj Gori, kazao je ministar kulture Aleksandar Bogdanović na sastanku da sa šeficom Misije OEBS-a u Crnoj Gori Mariz Davije.

Tema sastanka na Cetinju bila je medijska situacija u Crnoj Gori u kontekstu aktuelne reforme medijskih zakona, a bilo je riječi i o očuvanju crnogorske medijske baštine, saopštiloje Ministarstvo.

“Ministarstvo kulture otvoreno je za svaki vid saradnje u cilju promocije medijske pismenosti kako bismo podigli svijest građana Crne Gore o važnosti medijske pismenosti, naročito u kontekstu aktuelne situacije, gdje je pravovremeno i objektivno izvještavanje izuzetno važno”, kazao je ministar Bogdanović.

Kako se navodi, Bogdanović i Davije su ocijenili da se sa problemom dezinformacija ne suočava samo Crna Gora, ali da je situacija u našoj državi specifična jer većina lažnih vijesti dolazi izvan Crne Gore. U rješavanju ovog problema, kako je istakla ambasadorka Davije, mora se voditi računa o slobodi medija, ali je jednako važano poštovati i regulative.

Na sastanku je apostofiran i značaj samoregulacije u medijima. Bogdanović osvrnuo se i na aktuelnu reformu medijskih zakona koja u kontinuitetu prati najviše evropske standarde.

Podsjetio je i na to da je Ministarstvo kulture prepoznato kao nosilac niza mjera iz Plana implementacije preporuka iz JUFREX – Analize medijskog sektora u Crnoj Gori, koju su sproveli Savjet Evrope i Evropska unija.

Davije je pohvalila napore koje naša država ulaže u unapređenje medijske scene i poručila da u tom pravcu Crna Gora ima svesrdnu podršku OEBS-a.

Osvrćući se na segment očuvanja medijske baštine, sagovornici su ukazali na višestruk kulturološki i istorijski značaj digitalizacije arhivske građe crnogorskih medija, dodaje se u saopštenju.

DONACIJA NARODNOM MUZEJU

Ava Vukić iz Bara uručila je Narodnom muzeju Crne Gore vrijedan poklon – žensku svečanu nošnju iz Mrkojevića, koju je izradila njena majka Mejrema i koja će biti dio zbirke narodnih nošnji Crne Gore Etnografskog muzeja na Cetinju.

Kako saopštavaju u Narodnom muzeju, to je treća vrijedna donacija te vrste nakon što su, prošle godine, Nafija Liharević iz Bara i Ljuljeta Avdiu Cura iz Ulcinja Narodnom muzeju poklonile krajinsku i anamalsku žensku nošnju.

Direktorica Narodnog muzeja Crne Gore Anastazija Miranović, zahvalila se na donaciji istakavši da u Crnoj Gori postoje ljudi koji cijene značaj i vrijednost ovakvih predmeta, generacijama ih čuvaju za svoje najbliže, ali i žele da budu dostupni na uvid široj javnosti.

Ovom i sličnim donacijama, kako je kazala Miranović, upotpunjava se fundus Etnografskog muzeja vrijednim primjercima etnografskog kulturnog nasljeđa, a u završnoj fazi realizacija projekta izrade replika narodnih nošnji Crne Gore, za koji je Narodni muzej dobio sredstva od Ministarstva kulture kroz Program zaštite za 2019. godinu.

Direktorica Narodnog muzeja je istakla da ovako vrijedni pokloni i donacije obavezuju i raduju i pozvala druge ljude da slijede primjere gospođa Vukić, Liharević i Avdiu-Cura, kako bi njihovi vrijedni predmeti poput ovih nošnji bili sačuvani za buduće generacije.

“Oblast Mrkojevića proteže se obalnim dijelom između Bara i Ulcinja i obuhvata brdovito-ravničarsku zonu između planine Lisinja na sjeveru i brda Možure na jugu. Kroz prošlost Mrkojevića smjenjivali su se uticaji mnogih naroda, od kojih su, svakako, najjači ostavili Turci. U okviru domaće radinosti nošnja se izrađivala uglavnom od žukovog i lanenog platna, a manji broj odjevnih predmeta od vune. Sastoji se od fanjelice – kratke košuljice, brageše – dimija, duge svilene košulje i stiskača, kratke donje košulje, svilenog pasa, jeleka – prsluka bez rukava, šamije – vrste kape, jašmaka – bijele svilene marame, jake – ukrasnog vijenca i crvenih fioka – traka za rukave”, objašnjavaju u Narodnom muzeju.

“TENET”

Studio „Varner bros“ ponovo je odgodio premijeru novog filma Kristofera Nolana „Tenet“. To je već drugo pomjeranje datuma dugo očekivane premijere koja je trebalo da označi ponovno pokretanje filmske industrije poslije zatvaranja bioskopa zbog pandemije koronavirusa.

Nolanov novi film je koštao 200 miliona dolara i trebalo je, po najavama, da se pojavi u bioskopima 17. jula, ali je najprije premijera odložena na 31. jul, a sada se predviđa, tek 12. avgusta.

„’Vorner brosu’ je jako stalo da se Tenet pojavi pred bioskopskom publikom, na velikom platnu, kada zvaničnici javnog zdravstvenog sistema kažu da je bezbjedno otvoriti dvorane“, stoji u izjavi portparola studija. „Ovo vrijeme zahtjeva od nas da budemo fleksibilni i ne možemo se ponašati kao u normalnoj situaciji“, dodaje se.

Studio je takođe odgodio za 31. jul ponovno prikazivanje Nolanovog naučno-fantastičnog blokbastera Početak, koji proslavlja desetogodišnji jubilej od premijernog prikazivanja.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1463. proglašen je Statut Bratovštine pomoraca Boke, i taj datum Bokeljska mornarica proslavlja kao svoj dan. Bokeljska, ranije Kotorska mornarica, formirana je u XI vijeku; prvi arhivski podaci o njoj datiraju iz XIV, a njen prvi sačuvani Statut potiče iz XV vijeka, što tu asocijaciju pomoraca svrstava među najstarije na svijetu. Srednjovjekovni pomeni godišnjih proslava Bokeljske mornarice vezani su za dan Svetog Tripuna (3. februar), zaštitnika grada  Kotora. Bokeljska mornarica 26. juna nastupa s cjelokupnim odredom, i uz predaju raporta admiralu, prima ključeve grada Kotora i igra tradicionalno kolo na Trgu od oružja.

1876 – Srpska vlada zatražila je od Crne Gore da se hitno – telegrafski obrati Porti i zahtijeva da Srbija uđe u Bosnu, a Crna Gora u Hercegovinu i da ta područja ostanu u njihovom sastavu, ali pod patronatom Turske. Na taj zahtjev vlada Crne Gore odgovorila je istoga dana da prijedlog Srbije ne može biti prihvaćen, jer je rat protiv Turske bio obostrano planiran, a budući da je Crna Gora bila nezavisna,  nije bilo prihvatljivo tražiti teritoriju Hercegovine koju je i dalje trebalo da kontroliše Turska.

1881  – Srpski knez Milan Obrenović zaključio je s Ausrougarskom tajnu konvenciju kojom se Srbija obavezala da će prestati s agitacijom u Bosni i Hercegovini i da neće zaključiti ni jedan međunarodni sporazum suprotan interesima Beča.  Zauzvrat je dobio podršku za proglašenje kraljevine i nezavisnost Srpske pravoslavne crkve od Carigradske patrijaršije.

1892 – Rođena je američka književnica Perl Bak, koja je u svojim romanima opisala život u Kini, gdje je odrasla kao kćerka misionara. Nobelovu nagradu za književnost Perl Bak je dobila 1938, a u njena najpoznatija djela ubrajaju se romani “Paviljon žena”, “Dobra zemlja” i “Istok-zapad”.

1899 – Na Cetinju  su se vjenčali prijestolonasljednik Danilo Petrović i princeza Juta Meklenburg koja je prelaskom u pravoslavlje dobila ime Milica. Vjenčanju su prisustvovali predstavnici dvorova brojnih evropskih država.

1936 – U organizaciji komunista i crnogorskih federalista, na Cetinju su organizovani masovni antirežimski protesti motivisani socijalnom i nacionalnom nepravdom u Jugoslaviji  pod vlašću Karađorđevića, poznati kao Belvederske demonstracije. Proteste u kojima je učestvovalo oko tri hiljade ljudi, u krvi su rasturile vojska i žandarmerija.

1945 –  U San Francisku, predstavnici 50 zemalja, uključujući i Jugoslaviju, potpisali su povelju o osnivanju Ujedinjenih nacija, koja je stupila na snagu 24. oktobra.

1965 – Formirano je poslovno udruženje javnog drumskog saobraćaja i remonta – Zetatrans, koje se kasnije razvilo u poznatu specijalizovanu firmu čije su osnovne djelatnosti bile međunarodna i unutrašnja špedicija, transport, javna i carinska skladišta, spoljna i unutrašnja trgovina.

1992 – Tokom rata u Bosni, generalni sekretar Ujedinjenih nacija Butros Gali pozvao je bosanske Srbe da u roku od 48 sati zaustave ofanzivu na Sarajevo, a bosanske Muslimane  da deblokiraju sarajevski aerodrom.

2000 – Naučnici iz 18 zemalja dekodirali su 85 odsto ljudskog genoma, čime je otvorena nova era u ljudskoj medicini. U naučnim krugovima u svijetu ocijenjeno je da dešifrovanje ljudskog genoma predstavlja najveće otkriće u istoriji čovječanstva.

2001 – Predstavnici sedam zemalja Balkana (Savezne Republike Jugoslavije, BiH, Albanije, Bugarske, Hrvatske, Makedonije i Rumunije) potpisali su u okviru Pakta za stabilnost Jugoistočne Evrope Memorandum o razumijevanju i slobodnoj trgovini. BIH, Savezna Republika Jugoslavija i Hrvatska potpisale su sporazum kojim se obavezuju da riješe problem milion i 200 hiljada izbjeglih i raseljenih lica tokom ratova u bivšoj SFRJ od 1991. do 1995. godine.

2006 – Srpski predsjednik Boris Tadić doputovao je u prvu zvaničnu posjetu nezavisnoj Crnoj Gori. Tadića je na podgoričkom aerodromu, uz najviše državne počasti, dočekao predsjednik Crne Gore Filip Vujanović. Povodom Tadićeve posjete prvi put je postrojena počasna jedinica Vojske Crne Gore u svečanim bijelim i plavim uniformama s crnogorskim grbom i zastavom, koja broji 60 pripadnika iz svih rodova vojske na teritoriji države. Počasnu jedinicu – gardu čine podoficiri iz mornarice, vazduhoplovstva i kopnene vojske. Uz počasnu gardu bio je postrojen i vojni orkestar koji je intonirao himne “Bože pravde” i “Oj svijetla majska zoro”.

2008 – Vlada Crne Gore usvojila je predlog zakona o zaštiti prirode, koji sadrži nova i sveobuhvatnija rješenja za očuvanje prirode i praćenje bio-diverziteta u odnosu na prethodni zakonski akt, usvojen prije više od trideset godina.

2009 – U Tivtu je svečano otvoren prvi dio marine za mega jahte “Porto Montenegro”, čiji je glavni investitor većinski vlasnik kompanije “Adriatic marinas”, kanadski biznismen Piter Mank. Novouređeni gat I ima 85 vezova za jahte duge od 12 do 100 metara, a prva koja se vezala bila je luksuzna “ploveća palata” – “Queen K” ruskog biznismena Olega Deripaske, vrijedna 60 miliona eura. Istoga dana u Boku je uplovila i jedna od najspektakularnijih mega jahti na svijetu “Malteški soko”, koja je ujedno i jedna od najvećih privatnih jedrilica na planeti, vlasništvo američkog biznismena Toma Perkinsa.

2010 – U Zagrebu je, u 74. godini, umro jedan od najznačajnijih hrvatskih konceptualnih umjetnika, performer i filmski stvaralac Tomo Gotovac. Gotovac je svoj najpoznatiji i s aspekta malograđanskog morala najskandalozniji performans izveo 1981. pod imenom „Zagreb, volim te“, kada je potpuno go hodao po Zagrebu i ljubio ulice i pločnike.

2011 – U Bijelom Polju je, u 68. godini, umro doktor Milija Pavićević, istaknuti neurolog, psihijatar i predavač na Visokoj medicinskoj školi u Beranama. Bio je predsjednik Društva ljekara i Neuropsihijatrijske sekcije Crne Gore, osnivač i predsjednik crnogorskog Udruženja za multipla sklerozu. U Opštoj bolnici u Bijeom Polju formirao je neuropsihijatrijsko odjeljenje i bio direktor bolnice.

2012 – Savjet ministara Evropske unije u Luksemburgu donio je odluku o otvaranju pregovora s Crnom Gorom, bez posebnih uslova, izuzev predloga švedskog šefa diplomatije Karla Bilta da se uz izvještaj Evropske komisije o skriningu za 23. i 24 poglavlje, ugradi i izvještaj Europola o organizovanom kriminalu. Izvještaj Europola o organizovanom kriminalu biće važna stavka u pregovorima Crne Gore ali i ostalih zemalja regiona, izjavio je Bilt. Sporazum o saradnji i pridruživanju potpisan je u oktobru 2007; aplikaciju za članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji premijer Đukanović predao je u Parizu 2008; evropski komesar za proširenje Oli Ren predao je upitnik Vladi Crne Gore 2009, a Vlada odgovore u decembru iste godine. Crna Gora postala je kandidat za članstvo u Evropskoj uniji, uz postavljanje sedam uslova za otvaranje pregovora od strane Evropske komisije u decembru 2010, a  Savjet Evropske unije na osnovu pozitivnog mišljenje Evropske komisije o ispunjenju uslova otvorio pregore u oktobru 2011, dok je Evropska komisija usvojila izvještaj o napretku i preporučila pristupne pregovore. Početak pregovora obezbijeđen je inicijativom Njemačke, koja je smatrala da je Crna Gora „učinila dovoljno“. Premijer Igor Lukšić ocijenio je da je otvaranje pregovora najznačajniji dan za Crnu Goru od obnavljanja njene nezavisnosti. „Naš put tek počinje i biće vrlo zahtjevan, ali sam uvjeren da ćemo naći formulu uspjeha za našu posljednju integracionu fazu“, kazao je Lukšić na vanrednoj konferenciji za novinare.

2013 – Na Cetinju je obilježena 77-godišnjica demonstracija na Belvederu (1936.) na kojima je učestvovalo više hiljada građana, od kojih je šestoro poginulo, a dvadesetoro povrijeđeno. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1810 – Umro je francuski pronalazač Žozef Mišel Mongolfje koji je s bratom Žakom Etjenom 1783. konstruisao  prvi vazdušni balon napunjen zagrijanim vazduhom.

1836 – Umro je francuski oficir Klod Žozef Ruže de Lil koji je 1792. napisao tekst i melodiju francuske himne “Marseljeza”.

1876 – S Beogradske tvrđave skinuta je turska zastava koja se četiri vijeka vijorila nad gradom. Tri mjeseca ranije Turci su predali ključeve Beograda knezu Mihailu Obrenoviću, ali je  na beogradskoj tvrđavi pored srpske ostala turska zastava.

1898 – Rođen je njemački konstruktor aviona i industrijalac Vilhelm Meseršmit, koji je napravio prvi avion na svijetu, brzine 1.000 kilometara na sat.

1917 – Na Solunskom polju strijeljani su generalštabni pukovnik srpske vojske Dragutin Dimitrijević Apis i majori Ljubo Vulović i Rade Malobabić, koji su pred vojnim sudom osuđeni na kaznu smrti zbog navodnog atentata na regenta Aleksandra Karađorđevića.

2007 – Evropu je zahvatio talas tropskih vrućina, od kojih je u Rumuniji umrlo 25 osoba; u Bukureštu je temperatura premašila 40 stepeni Celzijusa, što je prema saopštenju meteorologa bila najveća temperatura u toj zemlji u zadnjih 90 godina. U Grčkoj, pak, temperature su dostizale i do 46 stepeni Celzijusa, zbog čega je Vlada za sve javne službe uvela skraćeno radno vrijeme, kako bi se smanjila potrošnja struje.

2008 – Američki vrhovni sud odbacio je kao neustavnu 30-godišnju zabranu nošenja pištolja u Vašingtonu i potvrdio pravo pojedinca u Sjedinjenim Američkim Državama da posjeduje oružje. To je u 70 godina prva i najdalekosežnija odluka najvišeg sudskog organa u SAD o pravu pojedinca da posjeduje oružje. Zabrana nošenja oružja u Vašingtonu bila je na snazi od 1976. kako bi se smanjila stopa kriminala u gradu.

2009 – U italijanskom gradu Peskari svečano su otvorene 16. Mediteranske igre. Crnogorske sportiste u defileu predvodila je rukometašica Marija Jovanović. 

PROMOCIJA KNJIGE U KIC-U

Promocija knjige “Ljepote stvaranja kroz slikarsku radionicu ‘Treće doba'” autorke Ljiljane Đurović biće predstavljena u ponedjeljak, 29.juna, u Multimedijalnoj sali KIC Budo Tomović, od 19 sati.

Uz autorku, o knjizi će govoriti istoričarka umjetnosti Petrica Duletić, a veče će moderirati Vera Bojanić.

Autorka ističe, da je ova knjiga retrospektiva djelovanja radionice slikanja i crtanja profesorice Tinde Bulatović.

“Upravo onda kada je Tinda prestala sa radom, u meni se rodila ideja da napišem knjigu o njenoj radionici. Ali ne samo ja, htjela sam da i moje drugarice, budu dio te knjige tim što će i one napisati par rečenica o radionici crtanja i slikanja. Davne 2000. godine po nagovoru moje sestre Vesne, postala sam član radionice, do kraja njenog postojanja. Kako sam imala predznanje o slikanju uz pomoć profesorice sam savladala još neke tehnike slikanja. Prolazili su časovi, godine i tako 21. godinu, postojala je slikarska radionica koja je mijenjala svoje prebivalište kao i svoje ime”, objašanjava Đurović.

Ljiljana Đurović rođena je 1951. godine u Titogradu. Član je slikarske radionice crtanja i slikanja Tinde Bulatović, ULSCG-a i slikarske radionice “Boje prijateljstva”. Izlagala je na više kolektivnih izložbi širom Crne Gore i van nje.

U KIC-u podsjećaju i da je Tinda Bulatović završila Školu primijenjenih umjetnosti u Herceg Novom, a Akademiju primijenjenih umjetnosti u Beogradu. Od 1964. godine radila je kao modni kreator u Podgorici, osnovala „Domaću Radinost“ u preduzeću Titeks u Titogradu 1982. godine, bavila se kostimografijom (za Crnogorsko narodno pozorište), modnim novinarstvom – (sarađivala sa beogradskim i crnogorskim listovima), likovnom pedagogijom. Od 1988. godine slika i izlaže. Članica je: Udruženja primijenjenih, Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore i Društva slikarskog uranka Podgorice.

“Nakon promocije knjige koja je svojevrsni omaž stvaralaštvu Tinde Bulatović, odnosno njenom predanom višedecenijskom radu sa pripadnicama treće dobi, u izložbnom holu KIC-a biće organizovana izložba radova polaznika Radionice crtanja i slikanja Tinde Bulatović koju će otvoriti Snežana Burzan, direktorica KIC-a”, ističu u KIC-u.

NA CETINJU

Festival animiranog filma “NAFF 2020”, koji organizuju Turistička organizacija i Sekretarijat za kulturu sport i mlade Prijestonice Cetinje održaće se od 27. juna do 2. jula na Dvorskom trgu sa početkom u 20:30 časova svake večeri.

Kako ističu organizatori, u petodnevnoj filmskoj projekciji posjetiocima će biti prikazani kratki filmovi koje je stručni žiri odabrao među gotovo 2.000 pristiglih filmova iz 90 zemalja, od kojih je izabrao 67 najboljih.

“Festival animiranog filma putem online platforme emitovaće se u Mostaru, Dubrovniku i Jelsi. Ideja za takmičenjem odabira najboljih filmova potekla je iz Neuma, koji je ujedno osnivač NAFF Međunarodnog filmskog festivala”, ističu u TO Cetinje.

Organizator napominje da zadržava pravo izmjene ili otkazivanja programa usljed vremenskih neprilika ili drugih ograničavajućih okolnosti.

CRNOGORSKI JEZIK

Knjiga “Crnogorski jezik i nacionalizam” profesorice sa Filološkog fakulteta u Nikšiću Rajke Glušice izašla je početkom juna u izdanju prestižne Biblioteke XX vek pod uredništvom Ivana Čolovića u Beogradu.

„U ovoj knjizi se može pročitati na kojim mitovima se zasniva jezički nacionalizam (srpski i crnogorski) u Crnoj Gori, kako je tekao proces kodifikacije crnogorskog jezika, koje su odlike službenog crnogorskog pravopisa i gramatike, na kojim „naučno-metodološkim“ osnovama je temeljena kodifikacija, kakve su lingvističke i sociolingvističke odlike i funkcije aktuelnog crnogorskog standarda, ko su nosioci nacionalizma u jeziku, kako funkcioniše dubletna norma, te  kakva je aktuelna jezička situacija u Crnoj Gori“, navodi se u opisu.

Recenzent knjige je akademik Ranko Bugarski.      

FESTIVAL “ZAVIČAJNE STAZE”

Na konkurs Festivala priče “Zavičajne staze – Bihor 2020”, žiri će birati najbolji u konkurenciji od 30 radova, a kako je saopšteno iz Centra za kulturu Bihor, iako su propreme usporene zbog korona virusa, različitost adrasa sa kojih su stigli rukopisi pokazuju da inetersovanje za ovaj festival nije umanjeno.

Žiri u sastavu Ferida Duraković (SA), dr Jasmina Ahmetagić (BG), dr Vasko Raičević (PG), ocjenjivaće 30 rukopisa pod šifrom, jer su četiri autora potpisavši tekstove ličnim imenom prekršili pravila i time isključili svoje radove iz konkurencije za nagrade.

Četiri najuspjelije priče po ocjeni žirija biće nagrađene plaketom Festivala i novčanim iznosom od 400 (prva nagrada), 300 (druga nagrada) i 200 eura (treća nagrada), kao i priznanjem za autentičnost pripovijedanja. Nagrađeni i odabrani radovi biće štampani u zborniku Festivala, devetoj knjizi poznatih i mlađih autora iz Crne Gore i regiona.

“Raznolikost adresa sa kojih su pisma upućena, pokazuje da je Festival priče “Zavičajne staze”, uprkos opštoj apatiji zbog pandemije korona virusom, zavrijedio pažnju autora iz Crne Gore i regiona”, poručili su organizatori.

Kako je istaknuto iz centra za kulturu Bihor, Festival godinama priziva respektabilne stvaraoce i ohrabruje one koji imaju dara.

“Možemo se pohvaliti da smo u mnogima probudili pripovjedače, što se na najljepši način može vidjeti u do sada objavljenim zbirkama “Buđenje Bihora”, “Bihorski bluz”, „Obale Bihora“, “Bihorske đemije”, “Bihorska enigma”, “Razmeđa Bihora”, “Bihorske sumnje” i “Odlivanje Bihora”. Ovim i drugim knjigama popularišemo pisanje i čitanje, ali i pripovjednu hroniku koja otkriva sudbinske priče, fenomene i zagonetke života kroz vrijeme”, saopšteno je iz Centra za kulturu Bihor.

Festival “Zavičajne staze” tradicionalno počinje 12. jula u Petnjici, međutim, kako su objasnili, realizacija ovogodišnjeg programa pod znakom je pitanja zbog novog širenja virusa COVID-19.

“Uprkos toj neizvjesnosti, žiri će donijeti odluku do kraja jula. Nagrade za najbolje priče će, ukoliko zdravstvena situacija u državi to dozvoli, biti uručene laureatima na književnoj svečanosti planiranoj za početak avgusta”, poručeno je Centra.

Iz te NVO su podsjetili da pažnju čitalačke publike plijeni i osma zbirka priča pod naslovom „Odlivanje Bihora“. Zbirka sadrži 32 priče autora iz Crne Gore i regiona, dvije besjede o književnoj tradiciji i savremenom pismu.

Urednik tog izdanja Mirsad Rastoder u uvodniku piše da su priče kao ponornice, jer iznose iz dubine na površinu mnogo toga.

Bihorski Festival priče je, kako navodi Rastoder, linija po kojoj se izdužuje tanana nit opstanka, zlatna nit trajanja, zvjezdani lanac priča, u ime onih koje ne možemo više čuti i za one kojima želimo poručiti: ma gdje da ste, vaš zavičaj vas čeka.

“Nije cilj da se vi obavezno vratite Zavičaju, već da Zavičaj nikada ne ode iz vas,” poručuje Rastoder.

Recenzent, prof. dr Draško Došljak ocjenjuje da je “Odlivanje Bihora“, zbirka izabranih, ovijanih i prosijanih priča inspirisanih Bihorom. Trideset dvije priče ove zbirke su, zapravo, bihorski književni ćilim nastao literarnim tkanjem na razboju dvanaestog festivala “Zavičajne staze”.

Profesorica jezika i književnost Azra Glavatović zapaža da priče bude dobro i zlo iz prišlosti za savremenu poku.

“Narodna mudrost kaže: Vakat gradi, vakat razgrađuje; ostaje sjećanje za priču i pouku. Na tom tragu, zbornik ‘Odlivanje Bihora’, ima vrijednost trajnog pamćenja da je insan, u mijenama zlih i prirodnih događanja, stalno na probi”, kaže Glavatović.

Vukoman Kljajević, Radio Crne Gore

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1822. umro je njemački pisac i kompozitor Ernst Hofman, dirigent i reditelj hamburške opere. Svojim stvaralaštvom izvršio je na evropsku književnost veliki uticaj. Bio je romantičarski pripovjedač grotesknog humora, fantazije i neobičnih likova.  Prema njegovim novelama Žak Ofenbah je komponovao operu “Hofmanove priče”.

1861 – Uprkos zahtjevu velikih sila, knjaz Nikola Petrović odbio je da bude posrednik u plasiranju Omer-pašine proklamacije o pokoravanju stanovništva Hercegovine i Vasojevića Porti. Ustanci u tim krajevima na Cetinju su doživljavani kao dio kontinuirane oslobodilačke borbe, koja je bila u direktnoj vezi s državotvornim interesima Crne Gore.

1903 – Rođen je engleski pisac Erik Artur Bler, poznat kao Džordž Orvel. Iako je napisao više romana u kojima je povremeno koristio i vlastita iskustva („Burmanski dani“), značajan je prevashodno kao autor romana „1984.“, koji predstavlja antitotalitarističku viziju budućnosti, i „Životinjske farme“, u kojem je modernu diktaturu podvrgnuo žestokoj alegoričnoj satiri.

1913 – Formirana je IV crnogorska brigada pod komandom Milutina Vučinića, koja je u Drugom balkanskom ratu ušla u sastav II divizije kao pomoć Srbiji u borbi s Bugarima i dala veliki doprinos Bregalničkoj operaciji. Tokom Drugog balkanskog rata Crna Gora je mobilisala 12.000 vojnika. Takozvanim Dečanskim odredom komandovao je Janko Vukotić, a Crna Gora, iako bez teritorijalnih aspiracija u tom ratu, izgubila je oko 850 boraca.

1913 – Na Cetinju je rođen politički i vojni funkcioner Peko Dapčević, španski borac i učesnik Drugog svjetskog rata. Bio je komandant IV crnogorske brigade, a poslije učešća u oslobađanju Beograda, komandant I i IV armije i Vojne uprave JNA u Istri. Poslije rata bio je visoki politički i vojni funkcioner. Napisao je više djela iz oblasti vojne doktrine i strategije. Umro je u Beogradu 1999.

1939 – U Podgorici je svečano otkriven spomenik crnogorskom štamparu iz prve polovine 16. vijeka Božidaru Vukoviću Podgoričaninu. Prema pisanju istoričara, pretpostavlja se da je bio visoki državni činovnik – logotet, odnosno glavni pisar i rukovodilac Državne kancelarije na dvoru Ivana Crnojevića na Cetinju. Poslije pada Zete pod osmansku vlast, odlazi u Veneciju, gdje se bavio trgovinom, a oko 1517. osnovao je svoju štampariju.

1991 – Slovenija i Hrvatska proglasile su nezavisnost od jugoslovenske federacije. To je pojačalo napetost unutar federalne države, što je u narednim mjesecima eskaliralo u rat u Hrvatskoj i Bosni.

1997 – Umro je francuski okeanograf Žak Iv Kusto. Konstruisao je ronilački aparat “vodena pluća” i filmsku kameru za podvodno snimanje. Dobitnik je tri Oskara, a za film “Svijet tišine”, koji je snimio s francuskim rediteljem Lujom Malom, dobio je na festivalu u Kanu 1956. “Zlatnu palmu”.

2007 – Delegacija crnogorskog parlamenta prvi put je učestvovala u radu Parlamentarne skupštine Savjeta Evrope.

2010 – U Podgorici je, u 84. godini, umro doktor medicinskih nauka, naučni savjetnik, akademik Dukljanske akademije nauka i umjetnosti Branislav-Bato Pešić. Pešić je bio glavni istraživač brojnih naučnih projekata u oblasti zdravstva,  glavni urednik časopisa „Medicinski zapisi“, kao i predsjednik Društva ljekara Crne Gore. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade i brojnih drugih crnogorskih i jugoslovenskih priznanja.

2013 – U Baru je polaganjem cvijeća na spomenik na Reni obilježena 70-godišnjica strijeljanja 180 logoraša zatočenih u zloglasnom barskom koncentracionom logoru u Drugom svjetskom ratu. Kroz logor je, od njegovog otvaranja početkom 1942. i rasformiranja u oktobru 1943, prošlo više od 10.000 ljudi različitog uzrasta, zatočenih u 28 baraka. Iz barskog logora je 25. juna 1943. sto osamdeset zatočenika raspoređeno u sedam gradova Crne Gore i strijeljano od strane okupatora i domaćih izdajnika. Obilježavanju 70-godišnjice stradanja logoraša prisustvovali su brojni članovi Udruženja boraca i antifašista Bara, kao i predstavnici SUBNOR-a Crne Gore.

2013 – Evropska Unija kaznila je Tursku zbog obračuna sa demonstrantima, donijevši odluku da se odloži nova runda pregovora o članstvu te zemlje u Uniji za najmanje četiri mjeseca.

2013 – Ruski predsjednik Vladimir Putin potvrdio je da se bivši radnik američke špijunske službe Edvard Snouden nalazi u tranzitnoj zoni moskovskog aerodroma i isključio mogućnost njegovog izručenja Vašingtonu, odbacujući kritike SAD kao, kako je rekao, „besmislice i gluposti“.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1867 – Amerikanac Lisjen Smit iz Ohaja patentirao je bodljikavu žicu.

1872 – Jezuiti su izbačeni iz Njemačke, 99 godina nakon što je papa Kliment XIV ukinuo taj rimokatolički red.

1909 – U okviru opštedruštvenih i finansijskih reformi, na Cetinju je osnovana Hipotekarna banka.

1959 – Sovjetski Savez predložio je uspostavljanje denuklearizovane  zone  na Balkanskom poluostrvu i u Jadranskom moru.

1966 – Jugoslavija i Vatikan obnovili su diplomatske odnose.

1988 – U Luksemburgu je potpisana deklaracija o uspostavljanju zvaničnih odnosa Evropske zajednice i Savjeta za uzajamnu ekonomsku pomoć.

1991 – Sovjetske jedinice napustile su Čehoslovačku, 23 godine poslije vojne intervencije Varšavskog pakta kojom je prekinuta reformistička politika Aleksandra Dubčeka.

2005 – Na predsjedničkim izborima u Iranu pobijedio je ultrakonzervativni gradonačelnik Teherana Mahmud Ahmadinedžad.

2008 – Britanska kraljica Elizabeta II oduzela je lideru Zimbabvea Robertu Mugabeu titulu viteza koja mu je dodijeljena 1994. Tim neuobičajenim potezom Velika Britanija je izrazila neslaganje sa zloupotrebom ljudskih prava od strane Mugabeovog režima i zloupotrebama protiv opozicije pred predsjedničke izbore u Zimbabveu.

2009 – U Podgoričkoj knjižari Karver svečano je otvoren prvi međunarodni festival kratke priče “Odakle zovem”. Za četiri festivalska dana publici su se predstavili neki od najznačajnijih proznih stvaralaca iz regiona i svijeta.

2009 – U Los Anđelesu je, u 50. godini, umro poznati američki pop pjevač Majkl Džekson. Istoga dana, u 63. godini, umrla je i američka glumica Fara Fosit.

2010 – Ulica pored američke ambasade u Podgorici dobila je ime Džona Džeksona, prvog ambasadora Sjedinjenih Američkih Država u Crnoj Gori.

SARADNJA KIC-A I CARM-A

Čelnici Kulturno – informativnog centra “Budo Tomović” i NVO Centar za afirmaciju i razvoj mladih (CARM) Snežana Burzan i Miloš Mašković danas su potpisali Memorandum o saradnji i razumijevanju.

Oni su se saglasili, kako ističu u saopštenju KIC-a, da će podsticati blisku saradnju u djelovanjima koje ova NVO realizuje u okviru svojih projekata i nezavisnih aktivnosti, vodeći računa o interesu zajednice, a pogotovo mladih koji su njen vitalni dio.

Direktorica KIC-a Snežana Burzan istakla je zadovoljstvo što, od sada i zvanično, KIC nastavlja da pruža podršku radu ove grupe mladih i entuzijastičnih ljudi, a sa ciljem da mladi imaju dodatni prostor za afirmisanje svojih ideja i djelovanja.

Mašković je kazao da se saradnja zasniva na sprovođenju projekta “Socijalni kapital” koji ima za cilj umrežavanje mladih sa institucijama sistema, nevladinim organizacijama, medijima i drugim, za mlade relevantnim činiocima društva. On je dodao da ga raduje što KIC prepoznaje važnost podsticanja omladinskog rada uvažavajući potrebe i interesovanja mladih.

Dodajmo da je KIC i u ranijem periodu bio domaćin više tribina, predavanja i okruglih stolova na temu omladinskog aktivizma i položaja mladih u našoj državi, a prva zajednička aktivnost KIC-a i CARM-a nakon potpisanog memoranduma biće tribina na temu “Mladi i antifašizam” na jesen.