PREMIJERA U OKTOBRU ILI NOVEMBRU

Nakon Andrij Žoldaka u Crnogorskom narodnom pozorištu će režirati i Aleksandar Morfov, zvijezda bugarskog i evropskog teatra. Iako se još nije odlučio koji će komad postaviti na scenu, kaže da će to biti neko od klasičnih djela. Premijera komada koji će Morfov režirati najvjerovatnije će biti u oktobru ili novembru, jer je planirano da sezonu otvori predstava “Smrt i njeni hirovi” koju je režirala Lidija Dedović, čija je ranije zakazana premijera odložena zbog pandemije koronavirusa.

Vanja Kovačević, TVCG

U KIC-U

Antologija dr Cvetka Pavlovića “O Crnoj Gori i Crnogorcima” biće predstavljena podgoričkoj publici u utorak, 23. juna, u Multimedijalnoj sali KIC “Budo Tomović” od 19 sati.

Uz autora o knjizi će govoriti: publiciste Slobodan Čukić i Ivan Jovović, kao i mr medija i PR-a Snežana Burzan.

Kako ističu u saopštenju KIC-a, u ovoj antologiji sadržane su misli naučnika, filozofa, književnika, putopisaca, slikara, državnika, vjerskih dostojanstvenika i drugih kroz crnogorsku istoriju.

Učesnice promocije biće i polaznice DODEST-ove škole glume Anđela Janković i Ivana Vlaović.

“Iako crnogorska bibliografija bilježi slične pokušaje, knjiga dr Cvetka Pavlovića predstavlja vrijedan intelektualni napor u interpretaciji ukupne crnogorske prošlosti. Autor se odlučio da na atipičan način prikaže crnogorsku prošlost, dajući odlomke iz mnogobrojnih djela domaćeg i stranog porijekla. Citirana literatura, prikazana u odgovarajućem hronološkom nizu, je aktivna legitimacija autora u prepoznavanju i tumačenju hiljadugodišnje crnogorske povijesnice…”, ističe publicista Ivan Jovović.

Dr Cvetko Pavlović rođen je 1951. godine u Baru. Osnovnu školu završio je u Baru, a Geodetsku tehničku školu u Titogradu. Završio je Fakultet odbrane i zaštite u Beogradu. Završio je poslijediplomske studije u Beogradu i na Fakultetu civilne odbrane odbranio magistarsku tezu: “Pravna regulativa i njen uticaj na efikasnost upravljanja sistemom zaštite životne sredine” 1995. godine.

Doktorsku disertaciju “Mjesto i uloga civilne zaštite u zbrinjavanju izbjeglica i interno raseljenih lica” odbranio je na Fakultetu civilne odbrane Univerziteta u Beogradu 2005. godine.

Pored naučnoistraživačkog rada u oblasti zaštite životne sredine i međunarodnog humanitarnog prava bavi se paremiologijom i paremiografijom – sakupljanjem narodnog stvaralaštva: narodnih poslovica i izreka, narodnih pjesama, kletvi, običaja, vjerovanja, legendi, kao i maksima i sentenci. Učestvovao je na više naučnih skupova i simpozijuma u zemlji i inostranstvu.

U KIC-u podsjećaju da je, shodno odluci Nacionalnog koordinacionog tijela za zarazne bolesti – nošenje zaštitnih maski u svim javnim zatvorenim prostorima je obavezno.

UNDERHIL

Na Terenu KK Budućnost u Njegoševom parku u ponedjeljak, 22. juna u 20.45 biće prikazani filmovi iz međunarodne selekcije “Nomad: Stopama Brusa Četvina” u režiji proslavljenog Vernera Hercoga i “Da je meni ono što mi nije” u režiji Višnje Skorin.

Mnogi njegovi igrani filmovi u karijeri dužoj od pola vijeka bave se apokaliptičnim situacijama, a likovi u njegovim čuvenim dokumentarcima nalaze se u neistraženim, divljim i više nego rizičnim situacijama, poput najnovijeg “Nomad: Stopama Brusa Četvina”, o preminulom (puto)piscu.

Nakon toga, u 22.30 – takođe na Terenu KK Budućnost biće prikazan film iz regionalne selekcije DA JE MENI ONO ŠTO MI NIJE u režiji Višnje Skorin. Film prati životnu priču Sandre Jurak koja je devedesetih godina bila prateći vokal nekim od najvećih estradnih imena tog doba. Spletom nesretnih okolnosti, Sandra ostaje bez posla i danas joj ni jedan posao nije stran: čisti stanove, brine o zgradama, njeguje starije osobe. Ipak njena je ogromna želja da se vrati na estradu pa se Sandra, u pedesetoj godini života, prijavljuje kao takmičarka na televizijskom showu “Nikad nije kasno”, nadajući se uspjehu.

Posjetioci UnderhillFesta treba da dođu ranije, prije zakazane projekcije filma, kako bi mogli da se smjeste i da se ispoštuju sve mjere koje je prepisalo Nacionalno koordinaciono tijelo za zarazne bolesti.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1408, na inicijativu Balše III i njegove majke Jelene, održani su kod Drača mirovni pregovori s Mletačkom republikom. Rezultat sporazuma bio je prepuštanje Bara i Ulcinja Mlečanima u zamjenu za Budvu, za sela Svetomiholjske Metohije i za Paštroviće, s granicom do Ratačke opatije.

1808 – U mjestu Kupiduh, u blizini Žabljaka Crnojevića, potpisan je Ugovor o pograničnom miru između Crnogoraca i skadarskih Turaka. Sporazumom koji je Petar I ratifikovao neđelju dana kasnije, izjednačena su prava i obaveze stanovnika s obje strane granice, kako u domenu zaštite životne i imovinske sigurnosti, tako i u dijelu zakonske odgovornosti i Turaka i Crnogoraca za eventualno počinjene delikte.

1881 – Na upravo završenom prvom kolskom putu u Crnoj Gori Kotor-Cetinje (dugom 42,8 km), uspostavljena je redovna linija diližansom. Iste godine završena je i gradnja puta Cetinje-Rijeka Crnojevića. Oba puta projektovao je doktor Josip Slade 1879.

1903 – U Knjaževini Crnoj Gori donesen je Zakon o monopolu duvana. Do tada se duvan u Crnoj Gori tretirao kao i svaki drugi proizvod.

1905 – Rođen je francuski pisac i filozof egzistencijalista Žan Pol Sartr. Svoju egzistencijalističku misao izrazio je u romanima i dramama, filozofskim raspravama i polemičko-političkim tekstovima. Bavio se idejom individualne slobode, neminovnošću angažovanja i odgovornošću pisca i čovjeka. Bio je član Pokreta otpora, protivio se sovjetskoj intervenciji u Mađarskoj, kao i ratovima u Alžiru i Vijetnamu. Jedno vrijeme bio je blizak komunistima, ali se s njima razišao 50-ih godina. Podržao je studentski pokret 1968.  Nobelovu nagradu za književnost dobio je 1964, i odbio da je primi. Poznata Sartrova djela: “Mučnina”, “Zid “, “Biće i ništavilo”, “Iza zatvorenih vrata”, “Prljave ruke”, „Riječi“.

1908 – Umro je ruski kompozitor i dirigent Nikolaj Andrejevič Rimski-Korsakov, član kompozitorske grupe”Velika petorica”. U djelima raskošnih orkestarskih boja koristio je muzičke motive ruskog i azijskih naroda. Komponovao je prvu rusku simfoniju 1865. Proslavio se kompozicijama: „Šeherezada“ i „Španski kapričo“, operama „Sadko“ i „Zlatni pijetao“ i operskom bajkom „Snjeguročka“. Napisao je popularni priručnik “Principi orkestracije” i autobiografiju „Hronika mog muzičkog života“.

1919 – Po naređenju admirala Rojtera, posada njemačke ratne flote potopila je većinu svojih brodova (preko 70) koji su nakon kapitulacije Njemačke u Prvom svjetskom ratu bili internirani u britansku pomorsku bazu Skejp Flou u Škotskoj.

1933 – Rođena je francuska književnica Fransoaz Kuare, poznata kao  Fransoaz Sagan. Proslavila se prvim romanom “Dobar dan tugo”, koji je štampan u milionskim tiražima. U svojim romanima opisala je život jednog dijela francuske omladine koji je, za razliku od kritike,  čitalačka publika širom svijeta veoma dobro prihvatila. Iako na početku slavna, interesovanje za njena djela vrlo brzo je prestalo i pred kraj života (2004) bila je skoro zaboravljena.

1963 –  Kardinal Đovani Batista Montini postao je Papa Pavle VI, nakon smrti Pape Ivana XXIII. Kao pobornik reformske struje u katoličkoj crkvi ukinuo je 1966. Indeks zabranjenih knjiga, reorganizovao vatikansku kuriju,  zalagao se za miroljubiva rješenja međunarodnih sporova i za normalizovanje odnosa s komunističkim zemljama.

2004 – U Podgorici je umro poznati crnogorski pjesnik i novinar Ratko Vujošević, autor poeme “Orevuar Montenegro” koja se ubraja u najbolja ostvarenja moderne crnogorske poezije. Vujošević je rođen 7. aprila 1941. u Orahovu kod Podgorice. Gimnaziju je završio u Titogradu, a studije političkih nauka u Beogradu 1968. Bio je novinar u Izvršnom vijeću Crne Gore, “Titogradskoj tribini” i “Pobjedi” i, gotovo dvije decenije, odgovorni urednik edicije “Savremena literatura” u izdavačkim kućama “Pobjeda” i “Ljetopis”. Recenzirao je i priredio za štampu brojna izdanja savremenih pisaca. Osnovao je 1961. Klub mladih pisaca Doma omladine “Budo Tomović”. Dobitnik je nagrade grada Podgorice “19. decembar ” i drugih društvenih i književnih priznanja. Pjesme Ratka Vujoševića prevođene su na ruski, njemački, turski, švedski i francuski jezik. Djela: knjige poezije “Znak na putovanju”, “Pastirica”,”Čini”, “Beskonačna dozivanja”.

2009 – Pobijedivši reprezentaciju Hrvatske 8:7, crnogorska vaterpolo reprezentacija, evropski prvak iz Malage, osvojila je zlatni pehar i postala prvak Svjetske lige.

2010 – Savjet za opšte obrazovanje usvojio je Gramatiku crnogorskog jezika, čiji su autori Josip Silić, Ivo Pranjković i Adnan Čirgić.

2010 – U Donjem Zagarču, u blizini Podgorice, sahranjen je direktor Instituta za srpski jezik Srpske akademije nauka i umjetnosti Drago Ćupić. Bavio se dijalektologijom srpskog jezika, savremenim srpskim standardnim jezikom i posebno pitanjima jezičke kulture.

2012 – Crnogorski predsjednik Filip Vujanović i vatikanski državni sekretar, kardinal Torcizio Bertone razmijenili su ratifikacione instrumente Temeljnog ugovora između Crne Gore i Vatikana, čime je taj dokument stupio na snagu. Temeljni ugovor kojim se reguliše pravni status Katoličke crkve u Crnoj Gori potpisali su 24. juna 2011. premijer Igor Lukšić i kardinal Bertone, a potvrdila ga Skupština 29. maja. U susretu s vatikanskim zvaničnicima Vujanović je kazao da ugovor predstavlja potvrdu intenzivnih i sadržajnih bilateralnih odnosa uspostavljenih poslije obnavljanja nezavisnosti Crne Gore. „Posebno je značajno što je Crna Gora prva država s većinskim pravoslavnim stanovništvom koja je potpisala takav ugovor sa Svetom stolicom, potvrđujući na taj način da je ekumenska država, otvorena za sadržajan dijalog i saradnju između vjera, kultura i naroda“, rekao je Vujanović. „Namjera Svete stolice nije da Temeljnim ugovorom traži privilegije za katoličku zajednicu u Crnoj Gori, već da se definiše pravni okvir djelovanja Katoličke crkve i njeni odnosi s civilnim vlastima“, pojasnio je na kraju kardinal Bertone.  Vujanović se tokom posjete Vatikanu sastao i s papom Benediktom XVI, što je prvi sastanak predsjednika Crne Gore s poglavarom Katoličke crkve nakon obnavljanja crnogorske nezavisnosti.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1527 – Umro je italijanski političar i pisac Nikolo Makijaveli, autor djela “Vladalac”, kojim je izraženo shvatanje da vladar ne treba da bira sredstva da bi postigao cilj, iz čega je kasnije izveden pojam “Makijavelizam”.

1813 – U bici kod Viktorije, britanska vojska pod vođstvom Vojvode od Velingtona porazila je snage Napoleonovog brata Žozefa, kralja Španije. Time je završena francuska vladavina u Španiji.

1852 – Umro je njemački pedagog Fridrih Frebel koji je 1840. osnovao prvi dječiji vrtić.

1910 – Na Cetinju je ratifikovan Ugovor o trgovini i plovidbi između Crne Gore i Ujedinjenog kraljevstva Velike Britanije i Irske.

1948 – Producentska kuća “Kolumbija Rekords” proizvela je prvu uspješnu longplej  ploču od vinil plastike.

1969 – Umrla je američka teniserka Morin Konoli, nazvana Mala Mo.  Godine 1953. postala je prva teniserka u istoriji toga sporta koja je osvojila sva četiri grend slem turnira.

1970 – Umro je indonežanski državnik Ahmed Sukarno, prvi predsjednik Indonezije (1945 -67) nakon sticanja nezavisnosti od Holandije i jedan od lidera pokreta nesvrstanih zemalja.

1990 – U zemljotresu na sjeveru Irana poginulo je oko 100.000 ljudi.

2007 – Plivač Davor Novović preplivao je Lamanš u prvom pokušaju i time postao prvi Crnogorac koji je ostvario takav podvig.

2008 – U Podgorici je konstituisan Savjet muslimanskog naroda Crne Gore za čijeg je predsjednika izabran novinar Sabrija Vulić.

2008 – Bosanski Srbin Stojan Župljanin smješten je u pritvor Haškog tribunala nakon što su ga srpske vlasti izručile tom sudu nakon osam godina skrivanja i lažnog predstavljanja.

STEFANA BOŠKOVIĆA

Promocija romana “Ministar” autora Stefana Boškovića za koju je pisac dobio Evropsku nagradu za književnost za 2020. održana je sinoć na platou iza Gradske knjižare, na Trgu Nezavisnosti. Roman čija se radnja dešava tokom devet dana, govori o urušavanju svijeta jednog čovjeka i sistema vrijednosti koji se do tragičnog događaja činio monolitnim, nepokolebljivo čvrstim.

Sartrova misao “pakao to su drugi ne pakao to smo mi” može biti uzeta kao jedan od temeljnih slojeva Boškovićevog romana koji govori o urušavanju svijeta jednog čovjeka, ministra za kulturu u vladi Crne Gore, nakon nesrećnog slučaja- smrti jedne umjetnice koju je ministar izazvao.

Koristeći sioranovski motiv pada u vrijeme (Kad iz raja padnemo u vrijeme onda prestaje da postoji svaki spokoj) autor kroz prizmu trilera, noara i psihodelije, kako primjećuje Kruno Lokotar, na pitak, zavodljiv, način sličan filmskom scenariju pripovijeda jednu gorku, ali istovremeno duhovitu priču o pervertiranju svih vrijednosti, naglašenu u vremenu koje živimo.

Govoreći o romanu Ministar dramaturg Aleksandar Radunović ukazao je da ostvarenje pripada vrijednoj književnosti osvrćući se na pojam interpretacije i djelimičnog oslanjanja na jedno od Kafkinih djela.

Kroz priču o umjetnosti kao metafizičkoj praslici svijeta Bošković postavlja ključna egzistencijalna pitanja koja se tiču svih nas, pitanja koja nas bole, tište, provociraju. Ukazujući na razloge nastanka djela, Stefan Bošković je govorio i o njegovoj strukturi.

Roman “Ministar” za koju je Bošković dobio Evropsku nagradu za književnost za 2020. objavljen je u izdanju Nove knjige.

Vanja Kovačević, TVCG

U BUDVI

Osnovna škola “Stefan Mitrov Ljubiša” u Budvi ima muzejsku zbirku koju je sa nekadašnjim učenicima osnovao profesor Petar Vukićević, sada osamdesettrogodišnjak. Vraćanje muzeju mu daje snagu, no žali što zbirka nije dostupna turistima koji posjete Budvu. Širu priču možete pogledati u emisiji “Zapis” danas u 17h na Prvom i Satelitskomprogramu.

NOVI PROJEKAT “ADRENALINA”

Vijest da se snima serija koja će pratiti život Jovanke Budisavljević Broz, supruge jugoslovenskog predsjednika Josipa Broza Tita, izazvala je veliki interes u Hrvatskoj i šire. Kastinge za glumce radiće u svim bivšim jugoslovenskim republikama.

Seriju priprema produkcijska kuća Adrenalin, dok je scenario napisala Milana Vlaović Kovaček, piše Večernji list, a izbor glumaca počeće u septembru.

“Milana je napravila prvu ruku scenarija, pomagalo joj je nekoliko ljudi, a angažovaćemo i engleskog pisca specijaliziranog za istorijske drame o poznatim osobama”, kazala je izvršna producentica serije Tea Korolija za Večernji.

Prema njenim riječima, serija “Jovanka” pratiće priču glavne junakinje s nekog ljudskog aspekta. Svi ljudi oko nje su ljudi koji su utjecali na živote i okolnosti. Dakle, radi se o fikciji i o tome kako je ona gledala na istorijske okolnosti i život s Titom.

Serija “Jovanka” radiće se u koprodukciji više zemalja, zbog čega bi se trebalo snimati u Hrvatskoj i Srbiji, ali i u Rusiji i Egiptu. Ko će glumiti Jovanku i Tita znaće se nakon probnih snimanja, a glumce će tražiti u Sloveniji, Hrvatskoj i Srbiji.

“Kasting ćemo raditi u svim zemljama koje su nekad činile Jugoslaviju”, kazala je Korolija.

Serija “Jovanka” počeće da se snima 2021, a predviđene su dvije sezone po šest epizoda, što je posljednjih godina postao svjetski standard, pogotovo na platformama poput Netflixa.

Zbog aktuelne situacije s koronavirusom, još uvijek se ne može govoriti o datumu premijere prve sezone.

UNDERHILLFEST

U okviru 11. Underhill festa sjutra 21. juna, na Terenu KK Budućnost u Njegoševom parku u 20.45 sati biće prikazan film iz regionalne selekcije “Govori da bih te vidio” u režiji Marije Stojnić. Nakon toga film iz međunarodne selekcije “Buđenje na Marsu”, u režiji Dee Gjinovci.

Film, kako ističu organizatori, istražuje zvučne krajolike Radio Beograda, jedne od najstarijih radio stanica u Evropi, i višedecenijskog kulturnog svjetionika grada.

“Kroz sinesteziju riječi, šumova, muzike, tišine i svjetla, film nas uvodi u svijet radiofonskog zvuka koji čini da se sjećamo, osjećamo promišljamo i razumijemo svijet i sebe”, ističe se u saopštenju.

Nakon toga, u 22.15 h, takođe na Terenu KK Budućnost, biće prikazan film iz međunarodne selekcije “Buđenje na Marsu”, u režiji Dee Gjinovci.

U sinopsisu filma stoji – porodica pokušava da izgradi normalan život u Švedskoj, daleko od rodnog Kosova. Dok njihova cijela budućnost zavisi od neriješenog zahtjeva za azil, dječak Furkan pokušava da izgradi svemirski brod kako bi pobjegao od svega i otišao da živi na Marsu.

U okviru festivala dokumentarnog filma, sinoć je u Narodnoj biblioteci “Radosav Ljumović” prikazan film “Zemlja je plava kao pomorandža”, rediteljke Irine Tsilijk. Na Terenu KK Budućnost u Njegoševom parku prikazani su filmovi “Ognjilo” Vladimira Perovića, “Andrej Tarkovski. Film kao molitva” u režiji Andreja A. Tarkovskog, sina proslavljenog reditelja i film “Tunel” u režiji Nine Orjonikidže i Vana Arsenishvilija.

“Posjetioci UnderhillFesta treba da dođu ranije, prije zakazane projekcije filma, kako bi mogli da se smjeste i da se ispoštuju sve mjere koje je prepisalo Nacionalno koordinaciono tijelo za zarazne bolesti”, podsjećaju organizatori Underhilla.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1796. uoči bitke na Martinićima, na Opštecrnogorskom zboru na Cetinju, pored odluke o pružanju otpora Mahmud-paši Buštatliji i pomoći brđanima, u sukobu sa skadarskim namjesnikom prihvaćen je akt, poznat kao Stega (zakletva), kojom su se ratnici s područja Vladikata obavezali da će svaki pojedinačno i svi zajedno braniti svoje otečestvo. Stega, čiji je duhovni tvorac vladika Petar I, dokument je, koji je u šest tačaka sažeo suštinu crnogorske ratne etike, osmišljenost i cilj oslobodilačke borbe Crnogoraca.

1819 – Rođen je francuski kompozitor i dirigent njemačkog porijekla Žak Ofenbah, tvorac francuske  operete i autor opere “Hofmanove priče”. Kroz pristupačnu i vedru muziku zabavnog karaktera najčešće je izražavao satiru usmjerenu na odnose u francuskom društvu za vrijeme Drugog carstva. Pored opere, „Hofmanove priče“, koja ga je učinila besmrtnim, napisao je i oko stotinu opereta među kojima „Lijepa Jelena“, „Orfej u paklu“, „Plavobradi“ i druge.

1823 – Vladika Petar I uputio je poslanicu njeguškim glavarima zbog zlodjela nekih  Njeguša prema Kotoranima u kojoj je, ističući neophodnost dobrih susjedskih odnosa, između ostalog rekao: “Pitali su jednog mudrog i prosvijećenog čovjeka, koji je prijatelj najbolji i koja je zemlja najbolja. Ovaj je odgovorio da je dobar susjed najbolji prijatelj i da je najbolja zemlja ona koja se najbliže nahodi i ja mislim da je pogodio. A vi se, zaključio je Vladika, nahodite s Kotorom  i kotorskom okolinom u najbliže susjedstvo”.

1861 – Rođen je engleski biohemičar Frederik Gaulend Hopkins jedan od osnivača nauke o vitaminima. S holandskim ljekarom Kristijanom Ajkmanom, podijelio je 1929. Nobelovu nagradu za medicinu.

1867 – Na Cetinju je, u 46 godini, umro, navodno od kolere, veliki vojvoda Mirko Stankov Petrović. U državnim i političkim poslovima bio je desna ruka bratu Danilu i knjazu Nikoli. Komandovao je crnogorskom vojskom u borbama protiv Omer-pašine vojske u pohodima na Crnu Goru i odnio veličanstvenu pobjedu na Grahovcu 1858. Od 1857. do smrti bio je predsjednik crnogorskog Senata i jedan od rijetkih političkih zvaničnika koji je iskazivao sumnju u iskrenost onovremenih službenih saveznika Crne Gore.

1876 – Crna Gora i Srbija sporazumno su objavile rat Turskoj, čime je započeo takozvani Velji rat, koji je trajao do 1878. Ustanak u Bosni i Hercegovini iz 1875. zapalio je cijeli Balkan i otvorio nove političke aspiracije. Kralj Nikola podijelio je svoju vojsku na dva dijela – prvi dio od 13 hiljada vojnika krenuo je ka Hercegovini, dok je drugi, pod komandom vojvode Boža Petrovića, sa šest hiljada vojnika imao zadatak da od Donje Morače brani zemlju od napada iz Albanije.

1902 – Rođen je srpski pisac i diplomata Marko Ristić, istaknuti teoretičar beogradske nadrealističke grupe i jedan od predstavnika moderne i avangarde u srpskoj književnosti između dva rata. Od 1945. do 1951. bio je jugoslovenski ambasador u Parizu. Poznata Ristićeva djela : “Od sreće  i od sna “, “Bez mere”, “Nox microcosmica”.

1905 – Rođena je američka književnica Lilijan Helman. Proslavila se dramskim djelima  koja sadrže oštru kritiku američkog društva, prikazujući radničke štrajkove, stradanje nepravedno optuženih, gramzivost bogataša i borbu protiv hitlerovaca. U tri memoarske knjige „Nedovršena žena“, „Pentimenti“ i „Nitkovsko vrijeme“ opisala je svoja iskustva iz Španije i Sovjetskog Saveza, veze s vodećim američkim intelektualcima i makartističku hajku.  Poznata djela: “Dani koji će doći”, “Male lisice”.

1910 – U Zetskom domu na Cetinju izvedena je predstava „Revizor“, prema istoimenom Gogoljevom tekstu, u izvođenju upravo formiranog ansambla  Knjaževskog crnogorskog narodnog pozorišta, u pripremi Mihaila Markovića.

1933 – Umrla je njemačka revolucionarka Klara Cetkin, član međunarodnog radničkog pokreta. Organizovala je 1907. prvu međunarodnu konferenciju žena. Na njen prijedlog 8. mart je proglašen Međunarodnim danom žena.

2002 – U Nikšiću je umro Boško-Buba Golović, jedan od najuglednijih crnogorskih privrednika starije generacije. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade, nagrade grada Podgorice “19. decembar” i Povelje privrede Jugoslavije za životno djelo.

2010 – U 77. godini umro je Dušan Martinović, vanredni član Crnogorske akademije nauka i umjetnosti. Martinović se bavio naučno-istraživačkim radom u oblasti geografije, istorije kulture, bibliotekarstva, istorije prosvjete i obrazovanja u Crnoj Gori, bibliografije i informatike. Autor je preko 60 monografskih publikacija i preko 850 rasprava, članaka i priloga u serijskim publikacijama na crnogorskom i stranim jezicima.

2011 – Iz Generalnog konzulata Crne Gore u Njujorku saopšteno je da je na inicijativu iseljenika formirana crnogorsko-američka fondacija sa sjedištem u Njujorku. Cilj fondacije je da zajedno s Vladom Crne Gore realizuje projekat „Crnogorska kuća“ koji predviđa da se pod jednim krovom nađu Generalni konzulat, Misija Crne Gore pri Ujedinjenim nacijama i Kulturni centar u Njujorku za organizovanje i okupljanje iseljeništva.

2013 – U Podgorici je, u 66. godini, umro poznati crnogorski pisac, publicista i novinar Miodrag Vuković. Rođen je na Cetinju 1947. Studirao je književnost na Filozofskom fakultetu u Beogradu, a od 1973. radio kao novinar-urednik i kolumnista u podgoričkom dnevnom listu „Pobjeda“. Važio je za jednog od najosobenijih pisaca, ne samo crnogorske, već i regionalne savremene književnosti. Objavio je knjige proze „Krug, soba“, „Prva ljubav Ane Frank“, „24“, „Mlaka voda“, i „Nakon šutnje“, kao i knjigu poezije „Crtač stripova“ i dvije knjige novinarskih tekstova „U prolazu“ i „Prijatelj i ja“. Vukovićeva ostvarenja uvrštena su u brojne antologijske izbore proze i poezije, a on nagrađen značajnim nagradama i priznanjima.

2013 – Povodom stogodišnjice Fudbalskog kluba „Lovćen“, na Cetinju je održana konferencija za novinare na kojoj je utvrđen program obilježavanja tog jubileja. Član Uprave „Lovćena“ Borislav Cimeša istakao je iz istorije kluba da je upravo 20. juna 1913. tadašnji Radnički šport klub – Lovćen odigrao prvi meč u istoriji, istovremeno i prvu fudbalsku utakmicu u Crnoj Gori. Budući da je bio jedini fudbalski kolektiv u Kraljevini Crnoj Gori, na toj utakmici, kazao je Cimeša, sastali su se njegov prvi i drugi tim koji je nastupio pod nazivom „Cetinje“. Već 1914. Klub nastupa i na prvom domaćem fudbalskom takmičenju – crnogorskoj Olimpijadi na kojoj je osvojio prvo mjesto. FK „Lovćen“ je najstariji ne samo fudbalski, već sportski kolektiv u Crnoj Gori. Prva interesovanja za fudbal na Cetinju će u ljeto 1913. pobuditi znameniti crnogorski slikar Milo Milunović i njegov brat Luka, prepričavajući utiske iz Italije, dok će, prema njihovom opisu prvu fudbalsku loptu napraviti obućar Mijat Bastać. Lovćen je i jedan od najstarijih klubova na prostoru bivše Jugoslavije, jedino mlađi od splitskog Hajduka dvije godine. Pored braće Milunović, osnivači kluba bili su: Aleksa Markuš, Kosto Ćufka, Momir Glomazić, Blažo Gvozdenović, Miat Bastać, Mihailo Dragović, Radoman Dožić, Lazar Zlatičanin, Jevto Jauković, Vojislav Pekić, Arso Pešukić, Marko Cvjetković, Đuro Spasić, Dušan Popović i Đuro Piletić. 

2013 – U Briselu je, u organizaciji Evropske komisije, održana konferencija o slobodi medija „Speak Up2“. Na konferenciji je zaključeno da „zemlje kandidati moraju pokazati da mogu da obezbijede medijske slobode ako žele postati članice EU“. U predstavljanju medijske slike na Balkanu konstatovano je da se ona pogoršava, te da dolazi do gušenja kritički nastrojenih medija i povećanja fizičkog nasilja nad novinarima.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1459 – Turci su zauzeli utvrđeni grad Smederevo, posljednje uporište srpske srednjovjekovne države, čime je ona i formalno izgubila samostalnost i potpala pod vlast Osmanlijskog carstva.

1579 – Umro je holandski polarni istraživač Viljem Barenc dok je pokušavao da pronađe sjeveroistočni pomorski prolaz iz Evrope u Ameriku. Po njemu je dobilo naziv Barencovo more u Arktiku. Djelove njegovog dnevnika pronašao je 1871. norveški kapetan Karlsen.

1836 – Umro je francuski revolucionar i svještenik Emanuel Žozef Siejes, jedan od vođa Francuske revolucije i osnivača Jakobinskog kluba. Odigrao je ključnu ulogu u državnom udaru 1799. kojim je na vlast došao Napoleon Bonaparta.

1921 – Ubijen je meksički revolucionar Fransisko Pančo Vilja, vođa seljačkog pokreta u revoluciji od 1910. do 1917. Proglašen je 1966. za meksičkog nacionalnog junaka.

1963 – Sovjetski Savez i SAD dogovorile su se da uspostave “vruću” telefonsku liniju.

1991 – Parlament Njemačke izglasao je tijesnom većinom premještanje prijestonice iz Bona, koji je bio glavni grad  Zapadne Njemačke, u Berlin. Istočna i Zapadna Njemačka ujedinile su se u oktobru 1990.

1992 – Lideri Češke i Slovačke Vaclav  Havel i Vladimir Mečijar postigli su dogovor o razdvajanju Čehoslovačke u dvije države.

1992 – Predsjedništvo Bosne i Hercegovine proglasilo je ratno stanje, objavilo opštu mobilizaciju i uvelo radnu obavezu.

2007 – Nadbiskup kelnski, kardinal Joakim Majsner osvještao je crkvu svetog Franja Asiškog u Sukuruću kod Tuzi.

2009 – Pobijedivši reprezentaciju SAD 6:10, crnogorka vaterplo reperezentacija plasirala se u finale završnog turnira Svjetske lige u vaterpolu u Podgorici.

KREATIVNA CG

Predstavljanjem mobilne aplikacije “Turistiko” u okviru kampanje “Živimo kulturu”, Ministarstvo kulture završava ciklus prezentacija autora čiji je rad podržan na drugom konkursu za kreativne industrije iz programa “Kreativna Crna Gora”.

Riječ je o projektu koji na inovativan način promoviše kulturnu baštinu, u konkretnom slučaju – grada Kotora. Imajući u vidu značaj i modularnost same platforme, podrška Ministarstva kulture usmjerena je na dalju afirmaciju ovog turističkog vodiča tj. na proširivanje projekta i na ostale djelove Crne Gore.

Natalija Ojdanić dio je ekipe koja je radila na razvoju aplikacije „Turistiko“. Kaže da je digitalizacija duge i izuzetno bogate istorije Kotora bila veliki izazov za cio tim.

„S obzirom na to da smo iz Kotora, gdje je kruzing turizam najrazvijeni u Crnoj Gori, bili smo u prilici da često gledamo turiste kako gube orijentaciju po ulasku u Stari grad. Kroz našu aplikaciju željeli smo da omogućimo posjetiocima Kotora da na pravi način dožive 20 vjekova istorije ovog grada“, pojašnjava Ojdanić i napominje da je riječ o prvoj aplikaciji ovog tipa na našem tržištu.

Dodaje i da „Turistiko“ može da funkcioniše bez internet konekcije, te da je dostupan na android i apple platformama.

„Aplikacija sadrži audio vodič kroz Stari grad. Uz to, putem ove aplikacije mogu se ostvariti razni popusti u radnjama i restoranima širom Kotora. Audio vodič snimljen je na engleskom, italijanskom, ruskom, francuskom i španskom jeziku, a „Turistiko“ (TouristiKo) možete pronaći na Google Play i App Store“, ističe Ojdanić.

Projekat će, kaže, razvijati u pravcu proširivanja i na ostale crnogorske gradove.

„Za početak, ciljna grupa su nam bili turisti koji posjećuju Kotor, a u budućnosti namjera nam je da „Turistiko“ obuhvati i ostale gradove naše države, kako bismo mogli da promovišemo kulturnu baštinu Crne Gore na još kvalitetniji način“, dodaje Ojdanić.

Takođe, kako naglašava, ideja im je da u daljem razvoju sadržaja aplikacije podrže accessibility turizam, tj. turizam za ljude sa otežanim kretanjem.

Podsjetimo, Ministarstvo kulture raspisalo je nedavno i treći Konkurs za sufinansiranje projekata i programa iz oblasti kreativnih industrija i naučnih istraživanja u skladu sa Akcionim planom programa „Kreativna Crna Gora: Identitet, imidž, promocija“ u 2020. godini. Imajući u vidu situaciju izazvanu pandemijom korona virusa, a u okviru mjera podrške oblasti kulture, Ministarstvo kulture ove godine, pored planiranih 100.000 eura, uvećalo je iznos fonda za ovaj konkurs za dodatnih 50.000. Na ovaj način obezbijeđena je veća podrška, a samim tim i održivost ove važne oblasti kulture u aktuelnim okolnostima.