PLUGIČEVA-ALEKSANDROVA

Bugarska je veoma zainteresovana za dodatno snaženje odnosa sa Crnom Gorom u sferi kulture, kazala je ambasadorka Bugarske Crnoj Gori Meglena Ivanova Plugčieva-Aleksandrova na sastanku sa ministrom kulture Aleksandrom Bogdanovićem.

Na sastanku na Cetinju bilo je riječi o intenziviranju saradnje između Crne Gore i Bugarske u svim segmentima nakon usporavanja na globalnom nivou usljed pandemije korona virusa, ali i o snažnijoj podršci u daljoj realizaciji zajedničkih projekata iz oblasti kulture.

“Ministar Bogdanović istakao je da je Bugarska naša prijateljska zemlja, sa kojom Crna Gora ima tradicionalno dobre odnose, te da to dodatno obavezuje da se prioriteti u saradnji sa ovom državom kontinuirano razvijaju u svim oblastima”, navodi se u saopštenju Ministarstva kulture.

Plugčieva-Aleksandrova pohvalila je uspjeh Crne Gore u borbi sa epidemijom korona virusa i napore koje naša zemlja ulaže u ublažavanje ekonomskih posljedica pandemije.

“Posebno se osvrnula na kontinuiranu saradnju Bugarske i Crne Gore u oblasti kulture i istakla da je bugarska strana veoma zainteresovana za dodatno snaženje odnosa u ovoj sferi”. saopšteno je iz Ministarstva.

Na sastanku je zaključeno da će potpisivanje Programa o saradnji u oblasti kulture za period 2020 – 2022, koji je u fazi usaglašavanja, dodatno unaprijediti odnose dvije zemlje kada je riječ o kulturi.

ZAKLJUČAK SA RADIONICE

Radionica na temu „Valorizacija kulturnih i kreativnih resursa Crne Gore“ održana je juče u Ministarstvu kulture, u okviru implementacije projekta „Prekogranična razmjena za razvoj kulturnih i kreativnih industrija“. Cilj je bila identifikacija ključnih kulturnih i kreativnih resursa, i mogućnosti za njihovu valorizaciju i potencijalne inicijative za prekograničnu saradnju. Zaključeno je da postoji ogroman spektar potencijalnih razvojnih oblasti u domenu kulturnih i kreativnih industrija koje mogu biti realizovane u saradnji sa partnerima iz Albanije i Italije.

Učesnici radionice bili su predstavnici ustanova kulture, nevladinih organizacija, privrednih društava, kao i samostalni umjetnici i profesionalci u kulturi. Oni su bili u prilici da prepoznaju i predlože resurse za koje procjenjuju da imaju značajan potencijal za razvoj i na osnovu toga identifikuju potencijalne projekte koji bi imali i prekograničnu dimenziju.

Na događaju su predstavljeni rezultati mapiranja kulturnih i kreativnih subjekata u Crnoj Gori koje je IPER sproveo u cilju uspostavljanja osnove za saradnju kulturnih i kreativnih institucija programskog područja razvijanjem prekogranične mreže. Mapiranje kulturnih i kreativnih subjekata na programskom području devet opština (Herceg Novi, Kotor, Tivat, Budva, Bar, Ulcinj, Cetinje, Podgorica i Nikšić) obuhvatilo je sve oblike privrednih društava: preduzetnike, društva sa ograničenom odgovornošću, ortačka društva, akcionarska društva, djelove stranog društva, ustanove i nevladine organizacije.

Projekat 3C podržan je u okviru prekograničnog programa saradnje Italija-Albanija-Crna Gora, a ima za cilj unapređenje saradnje relevantnih aktera u programskom području, kroz uspostavljanje inovativnih kulturnih i kreativnih centara sa rezidencijalnim umjetničkim programima i formiranje zajedničkih prekograničnih mreža saradnje.

”Projekat će doprinijeti povezivanju sektora kulture u projektnim teritorijama i to kroz razmjenu informacija, znanja, iskustava i kreativnih potencijala. Rezultati projekta odnose se na uspostavljanje rezidencijalnih umjetničkih programa, otvaranje tri multifunkcionalna kulturna centra u Crnoj Gori, Italiji i Albaniji i uspostavljanje regionalne mreže preduzetnika u kulturi, sa ciljem razvoja kreativnih industrija”, zaključeno je na radionici.

Događaj je organizovan u saradnji Ministarstva kulture Crne Gore, kao vodećeg partnera na projektu, sa Institutom za preduzetništvo i ekonomski razvoj (IPER).

Pored Ministarstva kulture koje je glavni partner u realizaciji projekta, projektni partneri su Ministarstvo ekonomije Crne Gore, Ministarstvo kulture Republike Albanije, Institut za zaštitu spomenika kulture „Gani Strazimiri” iz Albanije, Regija Pulja – Odjeljenje za turizam, ekonomiju, kulturu i teritorijalni razvoj iz Italije, Regija Molize i Fondacija kulture iz Molize (Italija). Pridruženi partneri su Nacionalni centar za kinematografiju iz Albanije i Fondacija Gramsci, Pulja, Italija.

BARSELONA

Jedna od najpoznatijih opernih kuća u Evropi – Opera Liceu u Barseloni, nakon više od tri mjeseca ponovo je otvorila svoja vrata, ali posjetiocima na prvom koncertu nijesu trebale ni maske ni rukavice, a ni fizički razmak. Sjedišta je, umjesto ljudi, zauzelo gotovo 2.300 biljaka.

Organizator koncerta i umjetnički direktor Viktor Garsija de Gomar pojasnio je da je svrha koncerta podstaknuti ljude na razmišljanje o apsurdnom stanju u kojem su se zatekli za vrijeme izolacije, kada su postali “publika lišena statusa publike”.

Tako su prvu publiku u ovoj katalonskoj opernoj kući nakon ublažavanja restriktivnih mjera činile 2292 lončanice s raznolikim biljnim vrstama.

Euhenio Ampudia, konceptualni umjetnik koji stoji iza koncerta, rekao je da mu je cilj bio da ukaže na ono što se dogodilo u Španiji, ali i širom sveta zbog pandemije koja je primorala ljude da se povuku s javnih prostora.

“Priroda je zauzela mjesta koja smo mi ranije oduzeli njoj”, kazao Ampudio na probi prije koncerta.

“Možemo li pokazati više empatije? Započnimo sa umjetnošću i muzikom u velikoj opernoj kući tako što ćemo u nju pozvati prirodu”, rekao je.

Nakon koncerta biljke su poklonjene zdravstvenim radnicima kao zahvalnost za njihov bespoštedan trud u posljednjih nekoliko mjeseci.

Šestominutni koncert na pozornici Licea prenosio se uživo putem Jutjuba, a održali su ga članovi gudačkog kvarteta koji su izveli elegiju “Hrizanteme” italijanskoga kompozitora Džakoma Pučinija.

Prije i nakon izvođenja, muzičari su se poklonili “publici”.

Organizatori su kazali da se nadaju da će produkcija poslužiti kao svojevrsna potvrda važnosti umjetnosti, muzike i prirode, te kao putokaz prema povratku uobičajenim aktivnostima nakon pandemije.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 79. godine umro je rimski car Tit Flavije Vespazijan, osnivač dinastije Flavija. Za njegove vladavine izgrađen je amfiteatar Koloseum  u Rimu, najveća građevina te vrste u Rimskom carstvu.

1825 – Rođen je Jovan Sundečić, sekretar knjaza Nikole i autor teksta prve zvanične crnogorske himne. Bio je veliki pobornik ujedinjenja južnoslovenskih naroda. U Crnu Goru je došao 1864. Na Cetinju je, pet godina potom, osnovao Bogosloviju, koja je kasnije prerasla u Bogoslovsko-učiteljsku školu. Bio je vlasnik i izdavač lista “Crnogorac”, urednik godišnjaka “Orlić” i časopisa “Prosvjeta”. Objavio je desetak zbirki, mahom rodoljubivih pjesama na temu južnoslovenstva. Učestvovao je i u realizaciji nekoliko konvencija između Crne Gore i Austrije i Crne Gore i Vatikana. I nakon penzionisanja zadržao je titulu knjaževog sekretara. Jovan Sundečić je umro 6. jula 1906. godine.

1837 – U Crnu Goru je s Njegošem iz Rusije doputovao potpukovnik ruske vojske i službenik ruske ambasade u Beču Ozereckovski, koga je car Nikolaj I poslao da pomogne u sređivanju prilika u Crnoj Gori i u rješavanju sporova sa susjedima. Pravi zadatak Ozereckovskog bio je, međutim, da objektivno procijeni stanje u svim sferama života u Crnoj Gori,  kako bi se organi carevine diplomatski, politički i materijalno angažovali da joj pomognu.

1886 – Umro je ruski pisac Aleksandar Nikolajevič Ostrovski. Njegovo djelo, oko 50 pozorišnih komada, predstavlja cijelu epohu u razvoju ruskog pozorišta i čini osnovu klasičnog ruskog dramskog repertoara. Prikazivao je težak život u Rusiji toga doba, propadanje plemića i socijalnu nepravdu; izvrgavao ruglu poroke svoga vremena i na tome gradio komične situacije. U neposrednom kontaktu s dramskim izvođačima izvršio je ogroman uticaj na stvaranje najboljih tradicija ruske scenske umjetnosti. Poznata djela: “Šuma “, “Bura”, “Bez krivice krivi”, “Talenti i obožavaoci”, “Siromaštvo nije porok”, “Unosno mjesto”.

1906 – Sklopljen je ugovor između glavne uprave pošta i telegrafa Crne Gore i Društva barske luke i željeznice, čije su osnivanje finansirali Italijani.  Tim ugovorom Društvo je dobilo koncesije za zgradu i eksploataciju barskog pristaništa i željezničke pruge Bar-Virpazar, kao i slobodnu plovidbu Skadarskim jezerom.

1916 – Počela je bitka na rijeci  Somi u Prvom svjetskom ratu. Nakon pet mjeseci, koliko su trajale borbe, snage Antante osvojile su oko 200 kilometara kvadratnih teritorije, uz gubitke preko milion ljudi na obje strane.

1930 – Rođen je francuski filmski reditelj Klod Šabrol, predstavnik „novog talasa“ francuskog filma i jedan od najznačajnijih evropskih sineasta. Reditelj  izrazitog stila, preciznog i strogog, u najboljoj tradiciji francuske škole, autor je velikog broja filmova u kojima se bavio uticajem građanskih institucija na čovjekovu ličnost. Poznati filmovi: “Naivne djevojke”, “Dvorstruki obrtaj”, “Raskid”.

1948 – U pokušaju da spriječe obnavljanje njemačke države na prostoru koji su držali zapadni saveznici, sovjetske trupe su počele blokadu zapadnog Berlina zaustavljanjem drumskog i željezničkog saobraćaja prema tom gradu. Tokom 300 dana, koliko  je blokada trajala, grad je snabdijevan preko vazdušnog mosta.

1986 – Umro je srpski pisac Miroslav Antić, liričar koji je u pjesme unio kolorit jezika banaćanskih seljaka, autor “Plavog čuperka”, jedne od najpopularnijih zbirki dječijih pjesama u novijoj srpskoj književnosti. Pisao je i drame. Pored književnosti bavio se slikarstvom, žurnalistikom i filmom. Izvjesno vrijeme radio je i na filmovima sa savremenim društvenim temama.

2007 – U Zagrebu je završen Energetski samit zemalja jugoistočne Evrope, na kojem su učestvovali predsjednici Hrvatske, Crne Gore, Albanije, Bosne i Hercegovine, Rumunije, Bugarske, Makedonije, Srbije i Rusije, kao i ministri za strateški razvoj Slovenije i Grčke. U završnoj izjavi, devetorica predsjednika, među kojima predsjednik Rusije Vladimir Putin kao poseban gost, istakli su da energenti kao osnovni razvojni resurs, moraju biti dostupni svim zemljama i da se neće koristiti kao sredstvo političkog pritiska.

2008 – U sjedištu NATO-a održan je prvi plenarni sastanak Intenziviranog dijaloga između Crne Gore i Sjevernoatlantskog saveza, na kojem su crnogorski predstavnici zvanično uručili završnu verziju Individualnog partnerskog akcionog plana, a u Pržnu je počeo međunarodni skup o evroatlantskoj perspektivi regiona. 

2009 – Na samitu Kosova, Albanije, Makedonije i Crne Gore, u albanskom gradu Valoni, crnogorski predsjednik Filip Vujanović zatražio je od kosovskog kolege Fatmira Sejdiua da Crnogorci što prije dobiju status manjinske zajednice koja bi im obezbijedila autentično predstavljanje u kosovskom parlamentu. Vujanović je istovremeno pokrenuo i pitanje povratka raseljenih sa Kosova.

2009 – U Beogradu je, u 79. godini, umrla poznata srpska slikarka Olja Ivanjicki, jedina žena među osnivačima čuvene grupe “Mediala” (1959), koju su predstavljali mladi slikari, pisci, filozofi, arhitekti, kompozitori. Imala je 99 samostalnih izložbi u zemlji i inostranstvu. S modnom kućom „Mona“ iz Beograda uradila je 2007. kolekciju „Njegoš“, posvećenu 150-godišnjici štampanja „Gorskog vijenca“.

2010 – U Podgorici je održana međunarodna naučna konferencija o istoriji diplomatskih odnosa između Crne Gore i Sjedinjenih Američkih Država. Konferenciju je, povodom 105-godišnjice uspostavljanja diplomatskih odnosa između Crne Gore i SAD, organizovao Istorijski institut Crne Gore.

2011 – Crnogorski premijer Igor Lukšić i vatikanski državni sekretar, kardinal Torcizio Bertone potpisali su u Vatikanu Temeljni ugovor između Crne Gore i Svete stolice, kojim se reguliše pravni status Katoličke crkve u Crnoj Gori.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1497 – Engleski moreplovac Džon Kebot otkrio je Kanadu i proglasio Sjevernu Ameriku posjedom Velike Britanije.

1793 –  U Francuskoj je usvojen prvi republikanski ustav kojim je izvršna vlast podređena skupštini.

1894 – Italijanski anarhista Santo Kaserio ubio je u Lionu predsjednika Francuske Mari Fransoa Sadi Karnoa.

1901 – U Parizu je otvorena prva izložba 19-godišnjeg španskog slikara Pabla Pikasa, koja je oduševila likovne kritičare.

1911 – Rođen je argentinski automobilski as Huan Fanđo, petostruki svjetski šampion u “Formuli 1”.

1947 – Jedan američki pilot izjavio je da je na nebu vidio neobičan predmet koji je opisao kao “tanjir koji leti kroz vodu”. Poslije tog događaja počeo je da se koristi termin “leteći tanjir”.

2001 – Vaterpolo reprezentacija SR Jugoslavije postala je šampion Evrope.

2010 – Džulija Gilard postala je prva žena premijerka Australije.

KIC

Promocija knjige “Moderna istorija Crne Gore 1988-2017, od prevrata do NATO pakta”, biće održana sjutra u Multimedijalnoj sali KIC “Budo Tomović” u 19 sati.

KIC će uz Udruženje pravnika Crne Gore, biti domaćin šeste sesije IUS FORUM-a na kojem će biti predstavljena knjiga “Moderna istorija Crne Gore 1988-2017 od prevrata do NATO pakta” autora akademika Šerba Rastodera i mr Novaka Adžića.

Kako saopštavaju u KIC-u, na promociji će govoriti univerzitetski profesori i recezenti knjige Ilija Vujošević i Srđan Darmanović, predsjednik UPCG Branislav Radulović, književnik Balša Brković i autori.

Napominju da je shodno odluci Nacionalnog koordinacionog tijela za zarazne bolesti – nošenje zaštitnih maski u svim javnim zatvorenim prostorima obavezno.

FILMSKI FESTIVAL

Završen je jedanaesti Međunarodni festival dugometražnog dokumentarnog filma “Underhillfest”. I ove godine ostvarenjima koja su se nametnula idejom i snagom svojih priča pripale su nagrade “Maslačak”, specijalno i priznanje publike.

Nagrađeni su filmovi i u međunarodnoj i u regionalnoj selekciji. Priznanje publike zavrijedio je film Jelene Radenović “Umetnost sećanja”,  specialno priznanje film Irine Cilik “Zemlja je plava kao pomorandža”.

Specijalno priznanje pripalo je i filmu Marije Stojović “Govori da bih te video”. Dileme da nagradu “Maslačak” u regionalnoj kategoriji dobije sjevernomakedonski film “Zemlja meda”, Tamare Kotevske i Ljubomira Stefanova, nije bilo.

Organizatori jedanaestog “Underhillfesta” zadovoljni odzivom publike.

Festival će biti svečano zatvoren večeras. Reditelji javljaće se onlajn zbog situacije sa korina virusom, a priznanja će im biti naknadno uručena.

KREATIVNA CRNA GORA

Projekat “VR Montenegro” (Virtual reality Montenegro), produkcijske kuće “Artikulacija” iz Podgorice, koji je Ministarstvo kulture podržalo na prvom konkursu za kreativne industrije u okviru programa “Kreativna Crna Gora”, već je dao izvanredne i višestruko značajne rezultate. Korišćenjem VR tehnologije Crna Gora se lakše predstavlja za potrebe proizvodnje filmova, serija, TV reklama…

Autor projekta je Igor Mitrić, a njegova ideja je da korišćenjem VR tehnologije (2D i 3D kamera koje snimaju 360 stepeni) učini Crnu Goru vidljivijom na svjetskom tržištu filmskih lokacija, uz naglašavanje glavnih prednosti naše zemlje, kao što su ogroman broj različitih lokacija na malom prostoru.

Koliko je, uz podršku Ministarstva kulture, i uspio u tome najbolje govori podatak da je samo u prošloj godini bilo više ozbiljnih projekata koje su inostrane produkcije realizovale u Crnoj Gori.

“Jedan od najznačajnijih svakako je snimanje reklame za Ferrari World, u okviru kampanje ‘Find that Ferrari feeling’. Uz učešće internacionalne ekipe koja je brojala skoro 100 ljudi, reklama je snimana na više lokacija u našoj zemlji, od piste Šipčanik u okviru kompleksa Plantaža, preko prevoja Sedlo na Durmitoru, do puteva Šavnik-Žabljak i Lipci-Grahovo”, ističe se u saopštenju Ministarstva kulture.

Kako naglašava Mitrić, ekonomski benefit ovog projekta najslikovitije je objasniti podatkom da se samo od PDV-a na robu i usluge, poreze i razne takse, u budžet Crne Gore vratilo mnogo više novca nego što je iznosila podrška za projekat “VR Montenegro”.

“Podsjećamo da je stotinak ljudi sedam dana koristilo hotelske kapacitete, transportne usluge, usluge keteringa, ali i izrade scenografije, angažovalo domaće profesionalce, plaćalo takse za snimanje lokalnim upravama i nacionalnim parkovima, kao i privatnim vlasnicima objekata ili zemljišta. Poznato je i da je vanpansionska potrošnja filmskih ekipa trostruko veća od potrošnje prosječnih turista, pa procjenjujemo da se samo od ovog projekta u budžet Crne Gore, kroz PDV, takse, doprinose i slično, slilo mnogo više od 10.260 eura, koliko je iznosila podrška projektu VR Montenegro”, ističe Mitrić.

Njegov “VR Montengro” namijenjen je animiranju inostranih filmskih i producentskih kuća specijalizovanih za proizvodnju filmova, serija, TV reklama, advertising i sl, kako bi što više projekata realizovali u našoj zemlji.

Koristeći savremene tehnologije virtuelne realnosti, kroz ovaj projekat nadograđuje se tzv. location scouting u filmskoj industriji. To će i na predstojećim filmskim sajmovima i festivalima prezentaciju Crne Gore kao filmske destinacije dodatno obogatiti kroz virtuelne prikaze crnogorskih lokacija i pejzaža.

“Prezentovanjem Crne Gore na ovako inovativan način omogućavamo stranim produkcijama realističan pogled na dostupne lokacije i ubrzavamo proces odabira, bez potrebe da se obilazi više lokacija, što značajno smanjuje troškove i vrijeme za pripremu projekata. To našoj zemlji daje prednost u odnosu na destinacije koje su prezentovane na tradicionalan način. Ohrabruje nas činjenica da se svaka inostrana ekipa koja je došla u obilazak lokacija Crne Gore, na kraju vratila da snima ovdje”, napominje Mitrić.

Ogroman broj država, dodaje, prepoznaje pozitivan uticaj filmske industrije na privredu, pa je u toku svojevrsna utakmica ko će privući više filmskih ekipa na “svoj teren”.

“Dovoljno je pomenuti da, na primjer, u Njemačkoj svaki veći grad, oblast i savezne pokrajine imaju kancelarije zadužene za promociju filmskih lokacija i privlačenje filmskih projekata. Kako nijesmo u mogućnosti da se takmičimo sa budžetima bogatih zemalja, ubijeđeni smo da korišćenjem najnovijih tehnologija možemo skrenuti pažnju na Crnu Goru kao atraktivnu filmsku destinaciju”, ocjenjuje Mitrić.

Napominje da je da su filmske lokacije u Crnoj Gori odličan „proizvod“, a kroz projekat „VR Montenegro“, u saradnji sa Ministarstvom kulture i Filmskim centrom Crne Gore, cilj je da se taj proizvod učini što vidljivijim kroz razne promocije.

Podsjetio je da je u sklopu promotivnih aktivnosti, u organizaciji Filmskog centra, organizovana posjeta location scouta iz Velike Britanije, sa ciljem da se upoznaju sa ljepotama naše zemlje, ali i VR tehnologijom. Obostrani zaključak, kako napominje Mitrić, je taj da je ova tehnologija zapravo budućnost predstavljanja lokacija.

Trend interesovanja za snimanje u Crnoj Gori, kako kaže, nastavljen je i ove godine, ali globalna situacija koju je izvazvala epidemija korona virusa pogodila je i filmsku industriju.

“Reklama za novi Land Rover Defender koja je trebalo da bude snimljena na Crnom jezeru krajem marta odložena je na neodređeno vrijeme. I snimanje najgledanije TV serije “Mastarnas mastare“, švedske nacionalne televizije, odloženo je za iduću godinu… Takođe, reklama za novog terenca jednog od najvećih svjetskih proizvođača automobila, biće snimana u septembru, umjesto prvobitno planiranog datuma u aprilu. Ohrabruje to što i dalje postoji veliko interesovanje za Crnu Goru, tako da očekujemo nastavak starih i početak novih projekata čim se steknu uslovi za međunarodna putovanja”, poručuje Mitrić.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1668. rođen je italijanski filozof, istoričar i teoretičar prava Đovani  Batista Viko, osnivač filozofije istorije i preteča moderne estetike. U djelu „Principi nove nauke o zajedničkoj (opštoj) prirodi nacija“, pokušao je da objasni istoriju kao proces koji teče po određenim zakonima.

1785 – Turska vojska skadarskog vezira Mahmud-paše Bušatlije i njegovog brata Ahmed-paše, krenula je iz Rijeke Crnojevića ka Cetinju  i istog dana ga opustošila i spalila, a Cetinjski manastir razorila. Otpora Crnogoraca gotovo da nije bilo. To je posljednji udar  Turaka na Cetinje – glavni cilj svih njihovih pohoda na Crnu Goru u l8. vijeku. Na Cetinju se Mahmud-paša zadržao šest dana, a potom krenuo ka Paštrovićima, gdje je napravio najtežu poharu u istoriji toga kraja.

1867 – Kralj Nikola je krenuo na veliku svjetsku izložbu organizovanu u Parizu. Nikola I Petrović namjeravao je da se na tom skupu sastane s turskim sultanom i pokrene pitanje granica, a posebno pitanje položaja hercegovačkog stanovništva.

1879 – Ministar unutrašnjih djela Knjaževine Crne Gore, vojvoda Mašo Vrbica objavio je Uredbu o popisu stanovništva na osnovu koje je i realizovan prvi zvanični popis u Crnoj Gori. Popisom je bilo obuhvaćeno 40 kapetanija, a rezultati su pokazali da je Crna Gora tada imala 160.732 stanovnika.

1945 –  Japanski komandant, general Micuru Ušijima izvršio je samoubistvo nakon poraza japanske vojske na ostrvu Okinava, gdje je vođena jedna od najkrvavijih bitaka u Drugom svjetskom ratu. Prema zvaničnim podacima tokom borbi za Okinavu poginulo je 234.183 vojnika i civila.

1977 – U koprodukciji Avala filma, Filmskog studija Titograd, Dunav filma Beograd i Zeta filma iz Budve, snimljen je film “Beštije”, u režiji Živka Nikolića. Autori scenarija bili  su Živko Nikolić i Dušan Kovačević, a uloge su tumačili: Radoš Bajić, Bata Živojinović, Dragomir  Bojanić, Eva  Ras, Viktor Starčić, Mija  Aleksić i drugi.

2001 – Nakon neuspješnih pregovora s koalicionim partnerom, Socijalističkom narodnom partijom Crne Gore o donošenju zakona o saradnji s Međunarodnim sudom za ratne zločine u Hagu, Vlada Savezne Republike Jugoslavije usvojila je uredbu o saradnji sa Tribunalom. Dva dana kasnije vlada Srbije saopštila je da je počela procedura izručenja bivšeg predsjednika Srbije i SRJ Slobodana Miloševića Haškom sudu.

2006 – Slovenija, 2006. jedina republika bivše  SFRJ članica Evropske unije, otvorila je ambasadu u Podgorici i tako postala prva država koja je s Crnom Gorom uspostavila diplomatske odnose na nivou ambasadora. Slovenačka ambasada je istovremeno i prvo državno predstavništvo u Crnoj Gori nakon 1922. kada je Italija prekinula diplomatske odnose s Kraljevinom Crnom Gorom , kao posljednja od 12 država koje su imale ambasade na Cetinju. Slovenačku ambasadu otvorio je ministar inostranih poslova te zemlje Dmitrij Rupel. Istoga dana suverenu i nezavisnu državu Crnu Goru priznale su Litvanija i Libija.

2007 – Lideri Evropske unije postigli su dogovor o pokretanju pregovora o reformama 27-članog bloka evropskih zemalja. Lideri su se dogovorili da pregovaraju o ugovoru, koji bi zamijenio ustav EU, a koji su francuski i holandski glasači odbacili 2005.

2007 – U Beogradu je, u 81. godini, umro poznati srpski književnik, dramaturg i reditelj, akademik Pavle Ugrinov. Objavio je 21 knjigu poezije i proze, među kojima se ističe roman „Zadat život“.

2010 – U Podgorici je promovisan prvi Kodeks medicinske etike i deontologije u Crnoj Gori. Kodeks predstavlja skup profesionalnih normi i pravila o radu i ponašanju pri obavljanju ljekarske prakse. Autor Kodeksa je prof. dr Mihailo Kuliš.

2011 – Predstavnici Uprave policije Crne Gore i LGBT foruma „Progres“ Veselin Veljović i Zdravko Cimbaljević potpisali su u Podgorici sporazum o saradnji u cilju bezbjednosti javnih okupljanja gej populacije u Crnoj Gori.

2013 – Predsjednik hrvatskog Sabora Josip Leko poručio je da nema razloga za strahovanje da bi, nakon ulaska Hrvatske u EU, Zagreb mogao blokirati evropski put Crne Gore zbog neriješene granice na Prevlaci. Sabor je donio deklaraciju da neće koristiti članstvo u EU za rješavanje bilateralnih sporova. Leko je takođe poručio da će Hrvatska Crnoj Gori, sve što Crna Gora bude smatrala potrebnim i tražila kako bi ubrzala reforme i skratila vrijeme prilagođavanja, staviti na raspolaganje kao partner i susjed.

2013 – Na magistralnom putu između mjesta Mioska i Manastira Morača dogodila se jedna od najvećih saobraćajnih nesreća u Crnoj Gori, kada se rumunski autobus sa turistima sunovratio u kanjon Morače. U nesreći je poginulo 18 rumunskih državljana, dok je 30 zadobilo teške povrede.

2013 – U Memfisu je, u 83 godini, umro slavni američki pjevač bluza Bobi Blu Blend. Unoseći južnjački melanholični prizvuk i stil u bluz muziku, Blend se proslavio pjesmama „I’ll take care of you“, „Turn on your love light“, „Call on me, that’s the way love is“ i drugima. Inspirisao je žanrovski različite muzičare, među kojima Erika Kleptona i Dejvida Bouvija. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1501 – Portugalski pomorac Pedro Kabral vratio se s putovanja na kojem je zaposjeo područje današnjeg Brazila. Portugalci  su 1521. na tom području osnovali prva naselja.

1537 – Na povratku u Španiju, umro je španski istraživač Pedro Mendoza. Bio je vođa ekspedicije koja je  u istraživanjima Južne Amerike stigla do područja Rio de la Plata, a 1536. osnovao je naselje Buenos Ajres.

1611 –  Engleski istraživač Henri Hadson, poznat po pokušajima da otkrije morski put iz Evrope u Aziju preko Arktika, nestao je u Hadsonovom zalivu gdje ga je ostavila pobunjena posada broda “Diskaveri”. Tokom istraživanja Sjevernog ledenog okeana, otkrio je more i moreuz koji su po njemu dobili imena.

1947 – Kongres SAD usvojio je Taft-Hartlijev zakon kojim je ograničeno pravo radnika na štrajk. Šef države dobio je pravo da na osamdeset dana suspenduje svaku štrajkačku akciju koju ocijeni opasnom za nacionalnu bezbjednost.

1994 – Južna Afrika je, nakon deset godina međunarodne izolacije zbog politike aparthejda, ponovo zauzela svoje mjesto u Generalnoj skupštini UN.

1995 – Umro je američki mikrobiolog Džonas Edvard Salk, koji je 1954. pronašao vakcinu protiv dječije paralize.

2009 – Nakon osporavanja predsjedničkih izbora od 12. juna, iranske vlasti oštro su zaprijetile pobunjenicima u toj zemlji i optužile zapadne sile za podsticanje nasilja. 

“POETSKI TEATAR” CNP-A

U okviru serijala “Poetski teatar – Crnogorsko narodno pozorište”, u utorak, 23. juna, na Prvom programu Televizije Crne Gore, u 21 sat i 30 minuta biće emitovana druga epizoda.

Kako obavještavaju u CNP-u, u drugoj epizodi glumci CNP-a: Slobodan Marunović, Mišo Obradović, Nada Vukčević, Varja Đukić, Zoran Vujović, Jadranka Mamić, Slavko Kalezić, Julija Milačić Petrović Njegoš, Ana Vučković, Žaklina Oštir, Radmila Božović i Danilo Čelebić, govore stihove Petra II Petrovića Njegoša, Mila Kralja, Mirka Banjevića, Radovana Zogovića, Vojislava Vulanovića, Stefana Mitrovića, Momira Markovića, Aleksandra Lesa Ivanovića, Ljubomira Đurkovića, Jevrema Brkovića i Vita Nikolića.

“Reditelj Poetskog teatra je Goran Bulajić, urednik Bogić Rakočević, kompozitorka Nina Perović, kostimografkinja Gordana Bulatović, direktor fotografije Ivan Čojbašić, snimatelj i dizajner zvuka Aleksandar Brajović, a montažerka Katarina Bulajić”, navodi se u saopštenju CNP-a.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1624. uplovilo je u bokokotorski zaliv 13 galija s oko 2.000 pljačkaša koji su stigli iz Tunisa i poharali Perast. U odsustvu većine Peraštana, koji su bili na pomorskim trgovačkim putovanjima, pljačkaši su odveli  u ropstvo 45 osoba. Neki izvori govore da je bilo 16 galija i da su gusari sa sobom odveli 415 osoba; da je stradalo mnogo žena, djece i staraca i da se grad nakon tog pohoda nikad više nije u potpunosti oporavio. Ostalo je svjedočanstvo da su gusarima naruku išli turski zapovjednici u Herceg Novom, te da je šteta nakon pljačkaškog pohoda procijenjena na preko 100.000 dukata, ne računajući popaljene kuće i novac peraških kapetana kojim su otkupljivali rodbinu iz gusarskog ropstva. U znak solidarnosti s postradalima, i nezadiovoljan nebrigom i indiferentnošću Venecije prema odbrani bokokotorskih gradova, generalni providur Frančesko Milin uputio je mletačkom Senatu iz Perasta ostavku na taj položaj.

1752 – Na put u Rusiju, s preporukom mitropolita Save i crnogorskih glavara, krenuo je vladika i gospodar Crne Gore Vasilije Petrović. Cilj posjete bio je obezbjeđivanje pomoći od ruskog Dvora, kako je u Savinom pismu stajalo: “jedinom slobodnom principatu crnogorskom, koji Turci žele da pokore”.

1898 – Rođen je njemački pisac Erih Marija Remark.  Proslavio se antimilitarističkim romanom “Na zapadu ništa novo”, koji je preveden na mnoge svjetske jezike i filmovan, a u Njemačkoj zabranjen po dolasku Hitlera na vlast. Bio je u emigraciji u Švajcarskoj i Sjedinjenim Američkim Državama od 1932. Zahvaljujući velikim temama koje je obrađivao (rat i okupacija, inflacija, koncentracioni logori), jednostavnosti stila i dobroj kompoziciji djela, bio je jedan od najčitanijih pisaca širom svijeta. Pored najpoznatijeg romana „Na zapadu ništa novo“, napisao je i „Povratak“, „Tri ratna druga“, „Trijumfalna kapija“, „Crni obelisk“ i druge.

1906 – Rođen je američki filmski scenarista, producent i reditelj austrijskog porijekla Bili Vajlder.  Dobitnik je tri Oskara i nagrada na festivalima u Kanu i Veneciji. Obično je smatran autorom lakih komedija s naglašenim satiričnim crtama i verbalnim humorom, ali je znatno veću vrijednost postigao društvenim dramama protkanim bezpoštednim cinizmom. Poznati Vajlderovi filmovi: “Bulevar sumraka”, “Sabrina”, “Ljubav popodne”, „Neki to vole vruće“, “Svjedok optužbe”.

1914 – Srpski kralj Petar Karađorđević povukao se s vlasti, a kraljevska ovlašćenja dobio je njegov drugi sin Aleksandar, koji je  1. decembra 1918. postao regent Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, a poslije očeve smrti 1921.  kralj.

1915 – Tek naimenovani načelnik Vrhovnog štaba crnogorske vojske Petar Pešić, u specijalnom izvještaju srpskoj Vladi i Vrhovnoj komandi u Kragujevcu, otkrio je svoju ulogu u planovima Srbije prema Crnoj Gori. U izvještaju stoji: “Od kralja Nikole sam tražio da se više ne miješa u operacije vojske i da s vojskom opšti preko mene. Zauzećem Skadra, Crna Gora je izgubila simpatije velikih sila. Prema ovome, najbolji trenutak da Srbija prekine veze s Crnom Gorom  bio bi sada, samo, za to ne treba da bude uzrok Skadar, jer bi onda izgubili simpatije masa, pošto je narod Crne Gore oduševljen Skadrom. Ako naši interesi zahtijevaju da se Crna Gora dovede u očajan položaj, bolje je koristiti drugu priliku. Molim takođe da što manje lica bude upućeno u ovo delikatno pitanje”, napisao je Petar Pešić.

1940 – Francuska je u Drugom svjetskom ratu potpisala kapitulaciju; istoga dana general De Gol sastavio je u Londonu vladu slobodne Francuske.

1941 – Počela je operacija “Barbarosa” u Drugom svjetskom ratu u kojoj su Hitlerove trupe, s više od 150 divizija napale SSSR duž cijele granične linije između Baltičkog i Crnog mora; istoga dana Italija i Rumunija objavile su rat Sovjetskom Savezu.

1941 – Centralni komitet Komunističke partije Jugoslavije uputio je proglas u kojem je pozvao narode Jugoslavije na ustanak protiv njemačke okupacije.

1974 – Umro je u Beogradu istaknuti vojni pedagog, naučnik, pisac i prevodilac Savo Orović. Rođen je 1888. u Lijevoj Rijeci. Pješadijsku školu završio je na Cetinju 1910. i u Prvom svjetskom ratu bio oficir Crnogorske vojske, a nakon kapitulacije borio se kao komita protiv austrougarskih snaga. U Drugom svjetskom ratu učestvovao je u pripremanju Trinaestojulskog ustanka, borio se u mnogim bitkama i obavljao značajne vojne funkcije. Napisao je pet knjiga i preko 60 članaka i rasprava. Uspješno je sa češkog jezika preveo Holečekovo djelo o Marku Miljanovu.

2006 – Na sjednici Stalnog savjeta  u Beču, Crna Gora je primljena u Organizaciju za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS), čime je postala 56. članica te organizacije. Istoga dana ministri spoljnih poslova Srbije Vuk Drašković i Crne Gore Miodrag Vlahović potpisali su u Beogradu protokol o uspostavljanju punih diplomatskih odnosa između dvije države. Postignuta je obostrana saglasnost da se iz Srbije u Crnu Goru i obrnuto, prelazi s ličnom kartom, da se maksimalno liberalizuje protok robe i usluga, da obje zemlje postanu dio zone slobodne trgovine i da se sva stečena prava ljudi poštuju.

2007 – Učesnici jubilarne 1000. sjednice Komiteta ministara Savjeta Evrope u Beogradu usvojili su deklaraciju o izgradnji Evrope bez podjela, o punom poštovanju zajedničkih vrijednosti, te zalaganju za demokratsku stabilnost, bezbjednost i pravdu.

2008 – U 87. godini umrla je Sid Čeris, legendarna plesačica u mnogim holivudskim mjuziklima. Čeris je igrala u slavnom filmu „Pjevajmo na kiši“, a nastup u „Broodway melodies“ smatra se jednim od najboljih u istoriji plesa na filmu. Istoga dana, u 63. godini, umro je Sten Vinston, holivudski reditelj i majstor specijalnih efekata. Za najbolje specijalne efekte u filmu „Aliens“ nagrađen je Oskarom. 

2009 – Hrvatski premijer Ivo Sanader pokrenuo je u razgovoru s crnogorskim premijerom Milom Đukanovićem u Podgorici pitanje ratne odštete, odnosno pitanje opreme koja je tokom rata devedesetih odnijeta s dubrovačkog aerodroma „Ćilipi“, te pitanje vlasništva nad školskim brodom “Jadran”. Ratna odšteta procijenjena je u Hrvatskoj na 25 miliona eura, kao i da jedrenjak “Jadran” treba da pripadne toj državi, jer je u vrijeme postojanja JNA bio usidren u splitskoj luci kao dio flote Ratne mornarice tadašnje Jugoslavije. Prije toga, međutim, i nakon 1991. matična luka broda “Jadran” bio je Tivat.

2009 – Poslije više od stotinu godina jedan francuski predsjednik govorio je u parlamentu te zemlje. Nikola Sarkozi, aktuelni francuski predsjednik, na zajedničkoj sjednici poslanika Senata i Nacionalne skupštine u Versaju govorio je o nepoželjnosti nošenja tradicionalnih marama za žene islamske vjeroispovijesti u Francuskoj. Francuska vlada nije isključila mogućnost da i zakonom zabrani nošenje burke, odnosno vela kojim muslimanke pokrivaju lice.

2013 – Na XVII Mediteranskim igrama u Mersinu, u Turskoj, crnogorski džudista Srđan Mrvaljević osvojio je zlatnu medalju. Mrvaljević je u finalu savladao Slovenca Aljoša Sedeja, osvajača zlatne medalje na Mediteranskim igrama 2009. u Peskari. Na Mediteranskim igrama u Mersinu i mladi crnogorski džudista Nikola Gušić osvojio je bronzanu medalju.Srebrnu medalju osvojio je boćar iz Tivta Miroslav Petković, koji je četiri godine ranije sa igara u Peskari Crnoj Gori donio prvo zlato u istoriji njenog takmičenja na Mediteranskim igrama.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1757 – Rođen je britanski istraživač Džordž Vankuver, koji je plovio s kapetanom Kukom (1772-1776)  i istraživao Australiju, Vankuver i Island. Posebno su značajna Vankuverova istraživanja pacifičke obale Sjeverne  Amerike. Po njemu su dobili naziv ostrvo i grad u Kanadi.

1805 –  U Đenovi je rođen italijanski političar i revolucionar Đuzepe Macini, jedna od najznačajnijih ličnosti u pokretu za oslobođenje i ujedinjenje Italije.

1815 – Nakon  poraza kod Vaterloa, Napoleon Bonaparta abdicirao je drugi i posljednji put.

1994 – Predstavnici Rusije potpisali su u sjedištu NATO-a u Briselu program te vojne alijanse “Partnerstvo za mir”.

2000 – Američka svemirska letjelica “Marsov osmatrač” otkrila je naznake o postojanju vode na Marsu.

2001 – Njemačka je počela isplatu ratne odštete ljudima koje je nacistička vlast tokom Drugog svjetskog rata držala na prinudnom radu.

2007 – Planinari „Komova“ Dragan Bulatović i Tanja Pavličić popeli su se na najveću planinu u Iranu i na Srednjem istoku Damavand, visoku 5.671 metar. Damavand je planina-vulkan, djelimično još aktivan, a Dragan Bulatović i Tanja Pavličić prvi su crnogorski planinari koji su se popeli na taj vrh i podigli crnogorsku zastavu.

2008 – U Sloveniji je održan referendum na kojem je podržan predlog Vlade o podjeli zemlje na trinaest pokrajina.