FESTIVAL GLUMCA

Takmicarski program Medunarodnog festivala glumca, na kojemu je izvedeno sest predstava u zvanicnoj konkurenciji, zatvorila je ,,Gospodska krv” Niksickog pozorista, nastala po tekstu iz 1958. godine komediografa Marka Kavaje, a u reziji glumca Slobodana Marunovica.

,,Gospodska krv” je predstava koja govori o nama, sada i ovdje, a Marunovic razloge za njenu postavku, kako je naveo moderator okruglog stola Vanja Kovacevic, pronalazi u aktuelnosti price o moralnom posrnucu, licemjerstvu, laznom moralu, skorojevicima, zelji da u tudim ocima postanemo neko i nesto sto nijesmo i ne mozemo biti.

,,Osim aktuelnosti, predstava nosi i element univerzalnosti, jer prica smjestena u ovdasnji milje moze biti pripovijest o bilo kome i bilo kada”, rekao je Kovacevic i ocijenio da je” publika na Festivalu vrlo dobro primila ,,Gospodsku krv”.

Rijec je o predstavi pisanoj u molijerovskom duhu, koja zabavlja i zasmijava, ali i postavlja pitanja kroz samo naizgled bezazlen smijeh.

Marunovic je, govoreci o rediteljskoj postavci predstave koja je briljantna kritika, gramzivosti, pomodarstva i licemjerja, ukazao na glumacko umijece ansambla tokom gradnje karaktera likova koje tumace i iskazao ogromno zadovoljstvo sa sinocnom izvedbom ,,Gospodske krvi”, sto je prepoznala i niksicka publika i pozdravila aplauzima.

I imena likova u predstavi ne oznacavaju arhaicnost, vec odslikavaju karaktere, pa je Scepan Gornjanovic u tumacenju glumca Dusana Kovacevica neko ko zeli da po svaku cijenu bude gore na vrhu, ali to ne uspijeva, jer ga sputava gramzivost i sitnosopstvenicka crta.

Glumac Kovacevic predocio je da je kod njegovog lika pitanje da li su mu vaznije prsute ili obraz.

,,Tanka je granica, ali da bi pokazali tu dimenziju gramzivosti kvazi elitnog drustva u tom vremenu koje je i dan danas, isli smo linijom da je njemu primarna zivotinjska zelja za hranom, pozivajuci se sa druge strane na etiku i moral, kao i svi ljudi koji su gresni, skloni raznim necasnim radnjama kako tada, tako i danas”, rekao je Kovacevic.

Glumac Nikola Vasiljevic ili Krcun Rdakovic koji za svoju tazbinu kaze da su ,,gospoda puklijeh peta”, objasnio je da lik koga tumaci ,,krcka to bogatstvo malo po malo, nije se najeo kao covjek, i misli da su bolje titule koji drugi imaju, mada na kraju shvati da je bitno ono sto on ima i da treba spasiti obraz”.

Glumica Jelena Nenezic Rakocevic, koja igra skorojevicku Krstinju zenu Scepanovu, trudila se da, kako je kazala, predstavi taj sloj drustva, a tokom procesa rada pitala se da li oni svjesno ili nesvjesno lazu.

,, Ako svjesno lazu da li to kasnije postaje dio njihovog karaktera i kako se nose sa tim”, zapitala je Nenezic Rakocevic.

Za glumca Slavka Kalazica proces pripremanja predstave je vrlo znacajan i poseban, dok svog Muletu Ciricica vidi ,,svuda oko nas”, jer je to covjek koji ne moze da se izbori sa sredinom, a prikazao ga je sa mnogo razlicitih aspekata uz vidnu sustinu.

I glumac Jovan Dabovic, koji kao Serdarevic u predstavi zavodi udatu zenu, smatra da su svi akteri ,,Gospodske krvi” u istom kosu, i na istom mjestu, i svi rade za svoje gore, niko za bolje, niko ne vidi perspektivu od ovih karaktera, iako oni to zele.

,, Naglasavanje casti, koje nema, je klasican primjer sina bogatog oca”, rekao je Dabovic.

Za glumca Stevana Vukovica njegov Puselja je luda koja gleda iz prikrajka, o kojoj niko nista ne kaze, o kojoj niko ne prica, a u stvari je upravo on taj koji sve njih vrti.

,,Shvatio sam da je to covjek koji je dosao do svejednoce i ravnodusnosti, a opet sa druge strane je dosao do nivoa da grebe za malo, grebe za cigar, zato sto mu je svijest takva da nece nikada uhvatiti veliki zalogaj. To je ono sto je mene nekako najvise frustriralo”, objasnio je Vukovic.

Prema njegovim rijecima, Puselja zivi od danas do sjutra, kao sto zivi i vecina stanovnistva.

Predstava ,,Gospodska krv” je u scenografskom smislu, na kome je potpis Aleksandra Sase Vukotica, vise nego slikovita, i nanizane prsute iznad glava aktera na sceni su s jedne strane znak crnogorske gladi i nemogucnosti da se najedemo, a sa druge statusni simbol koji na kraju nista ne znaci.

Medunarodni festival glumca u Niksicu, u okviru koga su izvedene tri predstave iz Crne Gore i po jedna iz Hrvatske, Srbije i Bosne i Hercegovine, bice svecano zatvoren u Niksickom pozoristu dodjelom nagrada za najbolja glumacka ostvarenja i koncertom Muzicke skole ,,Dara Cokorilo”.

Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1371. umro je car Uros Nemanjic, sin cara Dusana i jedini nasljednik velikog srpskog carstva. Njegovom smrcu izumrla je loza Nemanjica. Prema predanju ubijen je mucki u lovu, kada se sagnuo nad vodom da se osvjezi. Srpska pravoslavna crkva je, na osnovu tog predanja, proglasila Urosa za mucenika i svetitelja.

1642 – Umro je francuski drzavnik, kardinal Arman Zan di Plesi Riselje, koji je kao ministar kralja Luja XIII vrsio stvarnu vlast u Francuskoj i podigao moc francuske krune. Osnovao je 1635. Francusku akademiju.

1679 – Umro je engleski filozof Tomas Hobs, predstavnik klasicnog engleskog empirizma. Ideje o covjeku kao slobodnom pojedincu i drzavi kao vjestackoj tvorevini nastaloj na osnovu ugovora pojedinaca, iznio je u djelima “Levijatan”, “Osnovi prirodnog zakona i politike”, “O covjeku”, “O tijelu”, “O gradaninu”.

1795 – Roden je skotski idealisticki filozof, esejist i istoricar Tomas Karlajl, autor romansiranih istorijskih djela od kojih je najpoznatije “Francuska revolucija”. Kao filozof i kriticar drustva velicao je feudalne institucije proslosti i kritikovao progresivne dustvene snage svoga vremena. Njegova djela odlikuju se bogatstvom cinjenica, bujnom mastom, i dramaticnoscu izlaganja. Osnivac je cuvene Londonske biblioteke.

1910 – U okviru finansijskih reformi Crna Gora je donijela Zakon o drzavnom novcu. Na aversu zlatnog i srebrnog novca – perpera, u sredini je bio lik vladara Crne Gore s lovorovom grancicom ispod njega i unaokolo natpisom njegovog imena i dostojanstva, dok se na reversu nalazila kruna s porfirom kao i drzavni grb, a iznad krune u polukrugu ime drzave, te u donjem kraju oznaka vrijednosti novca, a ispod porfire vijenac od lovorovog i hrastovog lisca, s nazivom novca i godinom u kojoj je kovan. Svoj prvi novac Crna Gora je iskovala 1906. – perpere u zlatu, srebru, niklu i bronzi.

1912 – Na Cetinju su vodeni pregovori izmedu mirditskog prvaka Prenka Bib Dode i crnogorske strane o stvaranju autonomne oblasti naseljene Albancima- katolicima. Doda je u razgovorima trazio vojsku i novac da proglasi autonomiju katolickih oblasti Albanije, a potom je taj zahtjev smanjen na mirditsku knjazevinu pod crnogorskim protektoratom. Zbog nepovjerenja u mirditskog prvaka, a i zbog saveznickog dogovora sa Srbijom, po kojem su oblasti istocno od Drima srpska interesna sfera, kralj Nikola je zahtjev uputio srpskoj vladi.

1913 – Nakon ukaza kralja Nikole o osnivanju, u Niksicu je svecano otvorena niza cetvororazredna gimnazija. Pocela je rad u kuci Vuka Krivokapica, a redovna nastava za 100 ucenika izvodila se u dva odjeljenja. Prvi direktor niksicke Gimnazije bio je Mihailo Bukvic. Okupacijom Austrougarske, Gimnazija je prestala da radi, da bi ponovo nastavila u Kraljevini SHS 1919. i potom prerasla u Visu realnu gimnaziju, preselivsi se u dvorac kralja Nikole, kraj Saborne crkve.

1918 – Crnogorska vlada uputila je prvu protestnu notu Velikim silama, kojom se napadaju i osporavaju odluke Podgoricke skupstine, organizovane protivno crnogorskom Ustavu i zakonima. Note slicnog sadrzaja gotovo su svakodnevno upucivane saveznickim zemljama.

1945 – Umro je americki biolog i geneticar Tomas Hant Morgan, osnivac genetike, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1933. za otkrice funkcije hromozoma u prenosenju nasljednih svojstava. Izradio je prve mape polozaja gena u hromozomima i smatra se glavnim predstavnikom teorije nasljeda.

1975 – Umrla je Hana Arent, filozof i jedna od vodecih licnosti u oblasti politicke teorije u 20. vijeku. Studirala je filozofiju na Univerzitetu u Marburgu s Martinom Hajdegerom i Hansom Jonasom. Nakon Njemacke zivjela je i radila u Parizu, a potom u Sjedinjenim Americkim Drzavama. Bila je prva zena profesor na americkom Univerzitetu. Njeni pojmovi “banalnost zla” i “radikalnost zla” odredili su smjer teorijskog istrazivanja modernog totalitarizma. Poznata djela: “Porijeklo totalitarizma”, “Polozaj covjeka”, “Izmedu proslosti i buducnosti”, “Ajhman u Jerusalimu”, “Ljudi u mracnim vremenina”, “O nasilju”. Laureat je mnogih medunarodnih nagrada, medu kojima Lesingove nagrade 1959. i nagrade “Sigmund Frojd” 1967. U Drezdenu je 1993. osnovan “Hana Arent institut” za istrazivanje totalitarizma.

1976 – Umro je Edvard Bendzamin Britn, jedan od najznacajnijih engleskih kompozitora 20. vijeka. S lakocom i uz izvrsnu tehniku komponovao je pod uticajem razlicitih stilova uz posebnu naklonost prema staroj engleskoj umjetnickoj i narodnoj muzici. Cesto je komponovao na stihove poznatih pisaca kao sto su Sekspir i Rembo. S operskim pjevacem Piterom Pirsom osnovao je 1948. Aldeburski muzicki festival. Poznata djela: “Piter Grajms”, “Otmica Lukrecije”, “Ratni rekvijem”, “Proljecna simfonija”.

2003 – Umrla je, u 64. godini, popularna splitska glumica Zdravka Krstulovic, koju publika pamti po ulogama Ande u “Malom mistu” i Violete u “Velom mistu”- serijama snimljenim po istoimenim djelima splitskog hronicara i knjizevnika Miljenka Smoje.

2006 – Na 14. Samitu sefova diplomatija 56 zemalja clanica Organizacije za evropsku bezbjednost i saradnju ( OEBS), Crna Gora je prvi put ravnopravno ucestvovala.

2006 – U holandskom gradu Asenu urucena su priznanja za 500 vojnika iz nekadasnjeg holandskog sastava medunarodnih mirovnih snaga u Bosni i Hercegovini, medu kojima i oni koji su osiguravali zasticenu zonu Ujedinjenih Nacija u Srebrenici jula 1995, kada su srpske snage pocinile masovni zlocin nad Bosnjacima. Zbog dodjele priznanja holandskim vojnicima, ispred zgrade kasarne u Asenu i zgrade parlamenta Holandije u Hagu, odrzani su protesti na kojima su zene Srebrenice nosile 60 metara dug plakat s imenima 8.106 ubijenih Srebrenicana.

2008 – Crna Gora je nakon statusa posmatraca i zvanicno postala clanica Jadranske povelje, kao jedne od najvaznijih bezbjednosnih inicijativa koja djeluje pod patronatom SAD. Nakon sto je u Helsinkiju ministar vanjskih poslova Crne Gore Milan Rocen potpisao prilog Ugovoru o Jadranskoj povelji, Crna Gora se obavezala na postovanje principa Povelje i na posvecenost regionalnoj saradnji u cilju brzeg pristupanja NATO-u.

2011 – Opozicioni blok lijevog centra ,,Kukuriku koalicija” ubjedljivo je na hrvatskim parlamentarnim izborima porazio vladajuci HDZ koji je na vlasti bio osam godina i dominirao hrvatskom politikom od osamostaljenja drzave 1991. Istoga dana i vladajuca partija ruskog premijera Vladimira Putina, Jedinstvena Rusija, pretrpjela je ozbiljan udarac na izborima, i da bi u parlamentu, odnosno Dumi, imala vlast morala je da ude u koalciju s drugim politickim partijama.

2012 – U Skupstini Crne Gore izabrana je 40. crnogorska Vlada s cetiri potpredsjednika i cetrnaest ministara. Za predsjednika Vlade sedmi put je izabran lider Demokratske partije socijalista Milo Dukanovic. Izbor na tu funkciju premijeru Dukanovicu cestitali su njemacka kancelarka Angela Merkel, premijer Slovacke Robert Fico i prdsjednik Drzavnog savjeta NR Kine Ven Diabao.

2012 – Zalbeno vijece Haskog tribunala potvrdilo je prvostepenu dozivotnu kaznu zatvora bosanskom Srbinu Milanu Lukicu, osudenom za spaljivanje najmanje 119 muslimanskih civila, vecinom zena, djece i staraca u Visegradu 1992, kao i za ubistvo jos dvanaest muskaraca na obali Drine, jedne zene u Visegradu, i mucenje nesrpskih zatvorenika u logoru Uzamnica. Izricuci prvostepenu presudu u julu 2009. predsjedavajuci sudija Patrik Robinson je spaljivanje zivih muslimanskih civila, u kojem je Lukic igrao kljucnu ulogu, nazvao “najgorim djelom protiv covjecanstva” na kraju 20. vijeka. Lukic je uhapsen u avgustu 2005. u Argentini i jedan je od cetvorice optuzenih koji su osudeni na dozivotnu kaznu zatvora u Medunarodnom sudu u Hagu, koji je procesuirao 161 osobu koja je ucestvovala u ratovima 1990-ih na prostoru bivse Jugoslavije. Okruzni sud u Beogradu osudio je Lukica u odsustvu na 20 godina zatvora zbog otmice i ubistva Muslimana iz pribojskog sela Sjeverin 1992.

2012 – Slovenacka policija uhapsila je 141 osobu nakon sukoba s demonstrantima koji su protestovali protiv mjera stednje i korupcije. Protesti u Sloveniji ocijenjeni su kao najnasilniji u toj zemlji od raspada SFRJ.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1791 – Izasao je prvi broj britanskog “Observera”, najstarijeg nedjeljnog lista u svijetu.

1895 – Na Cetinju je potpisana trgovinska konvencija izmedu Crne Gore i Srbije kojom je predvideno da se proizvodi ili preradevine iz Srbije u Crnoj Gori i obratno mogu prodavati po principima najvise povlascene drzave.

2007 – Evropska unija parafirala je Sporazum o stabilizaciji i pridruzivanju s Bosnom i Hercegovinom.

2008 – Crnogorska Vlada usvojila je Predlog zakona o javnim Radio-difuznim servisima kojim je predvideno da se Radio Televizija Crne Gore finansira iz tekuceg drzavnog budzeta sa 1,2 odsto na godisnjem nivou.

NAKON 40 GODINA

Autoru cuvenog romana “Nepodnosljiva lakoca postojanja” Milanu Kunderi, vraceno je drzavljanstvo njegove domovine koje mu je oduzeto prije 40 godina.

Ceski ambasador u Francuskoj Petr Dulak izjavio je za cesku javnu televiziju da je predao Kunderi uvjerenje o drzavljanstvu prosle sedmice u njegovom pariskom stanu.

To je rezultat Kunderinog sastanka s ceskim premijerom Andrejom Babisom u Parizu prosle godine.

Kundera je napustio komunisticku Cehoslovacku i zivi u Francuskoj od 1975., gdje je objavio svoja najslavnija djela medu kojima su “Knjiga smijeha i zaborava”, “Umjetnost pisanja” i “Besmrtnost”. Njegova posljednja djela, pisana na francuskom jeziku, nisu prevedena na ceski.

Devedesetogodisnji Kundera prakticno zivi u izolaciji, putujuci iskljucivo inkognito u svoju domovinu i nikada se ne obracajuci novinarima, prenosi Associated Press.

PODGORICA FILM FESTIVAL

Ministar kulture Aleksandar Bogdanovic kazao je kako kinematografija ima posebnu paznju kada su u pitanju festivalske smotre u nasoj drzavi.

Cetvrto izdanje Podgorica film festivala otvoreno je veceras u Crnogorskom narodnom pozoristu (CNP).

Smotra koju, u saradnji sa Crnogorskom kinotekom, a uz podrsku Ministarstva kulture, organizuje NVU “Podgorica film festival” ove ce godine trajati do osmog decembra i za to vrijeme bice ukupno prikazano 27 ostvarenja.

Tokom otvaranja festivala, prisutne je pozdravio ministar kulture Aleksandar Bogdanovic, koji je kazao kako kinematografija ima posebnu paznju kada su u pitanju festivalske smotre u nasoj drzavi.

“Ovogodisnje izdanje festivala jos jednom ce nam ukazati na svu raskos i jedinstvenost razlicitih autorskih teznji i poetika, ali i skrenuti paznju na kinematografije koje funkcionisu sa skromnijom finansijskom i infrastrukturalnom logistikom. Posebno nas raduje sto i crnogorska kinematografija, sa filmom ‘Dohvati nebo’, ima dostojnog predstavnika za ovako promisljenu selekciju. Treba istaci da je ‘Podgorica film festival’, svojim internacionalnim karakterom, za ove cetiri godine prepoznat kao manifestacija koja podstice medunarodnu kulturnu saradnju, postavsi mjesto za umrezavanje i razmjenu iskustava filmskih profesionalaca”, naglasio je on.

Tokom otvaranja, direktor Crnogorske kinoteke Andro Martinovic urucio je i nagradu te ustanove “Kino-oko”, ciji je ovogodisnji dobitnik cileansko-danski direktor fotografije Manuel Alberto Klaro, koji je ujedno i specijalan gost cetvrtog Podgorica film festivala.

Izuzev 27 filmova koji ce tokom trajanja festivala biti prikazani u Crnogorskom narodnom pozoristu, bice upriliceni i brojni prateci programi.

TAKMICARSKI PROGRAM

Takmicarski program Medunarodnog festivala glumca u Niksicu zatvorice veceras predstava Gospodska krv, tekstopisca Marka Kavaje, rezisera Slobodana Marunovica, u produkciji Niksickog pozorista.

U okviru zvanicnog, takmicarskog programa prethodnih dana izvedeno je pet predstava, a pretposlednje vece obiljezila je “Ay Carmela”, Sarajevskog ratnog teatra (SARTR), nastala po tekstu Jose Sanchis Sinissterra, a u rediteljskoj postavci Roberta Raponje.

Predstava Ay, Carmela, ubiljezila je 20 godina trajanja na scenama regiona i Evrope, a ta ziva, snazna prica, kazuje o pokusaju osvajanja slobode, o prkosu, ali i poziva da se ostane svoj, jer “uvijek imamo mogucnost izbora”.

Moderator okruglog stola, Vanja Kovacevic ocijenio je da predstava Ay, Carmela jasno pokazuje da je, iako izrasta iz zivota, umjetnost nerijetko snaznija od njega i uvijek mocnija, sto su mocnim igranjem posvjedocili i njeni protagonisti na sceni Niksickog pozorista.

Predstava je premijerno izvedena u Teatru Principaus u Saragosi 1987. godine, vrlo brzo je postala svjetski hit, a 12 godina kasnije na scenu su je postavili protagonisti SARTR-a, Dragan Jovicic i Selma Alispahic dok, kako je podsjetio Kovacevic, rane jos nijesu bile zalijecene, od svega loseg sto je rat donio u Bosni i Hercegovini.

“Glavno pitanje predstave je sta dobijamo ili gubimo cutanjem i da li smo ucesnici zlocina koji nam se desava pred ocima koji precutkujemo”, ukazao je Kovacevic.

Glumica Selma Alispahic ili Karmela, koja je u predstavi pokusala da se usprotivi zlocinu i nije pristala na cutanje i po cijenu vlastitog zivota, kazala je da je, bez obzira koliko je srecna zbog dugog pozorisnog zivota tog komada, nesrecna sto iz godine u godinu aktuelnost te price ne prestaje, iako su povod za njen nastanak davni dogadaji, spanski gradanski rat i znacajna vremenska distanca.

“Mi jos uvijek zivimo u latentnim fasizmima i ta borba protiv fasizma nije stala”, rekla je Alispahic i dodala da tu predstavu ne treba stavljati ni u kakvu geografsku, niti bilo koju drugu odrednicu.

To je predstava, kako je ukazala Alispahic, o snazi individualnog gesta, jer je sve na odluci svakog covjeka, a ne kolektivizama koje prezire i u njih ne vjeruje.

“Prezirem kolektivno i u dobru, i u zlu, jer ne moze se pravdati krenuli su, sve je individualni cin, i za ideju, krivicu. Ima i onih koji nisu krenuli, mozda po cijenu sopstvenog zivota, ali nisu krenuli da unistavaju drugi zivot”, rekla je Alispahic.

Glumica vjeruje, kako je kazala, da je svaki covjek odluco da cini u zivotu dobro ili zlo, bez obzira na okolnosti, istorijska desavanja, jer ima i onih koji su bili prisiljeni, pa su rekli – ne.

“Mislim da je jako vazno da smo obrazovani, da nam se ne pricaju price, da nas niko ne moze lagati nizasta, jer neobrazovanje stvara ignoraciju, a ona mrznju, koja stvara razne strahove, pa se taj strah generacijski prenosi sa koljena na koljeno”, rekla je Alispahic i dodala da ni sa kakvim takvim “koljenom” nema veze, niti zeli da ima.

Glumica je ukazala da je najvaznije sto se publika, koja prati njihovu predstvu, stalno obnavlja i sto puno mladih dolazi da ih gleda, sto joj daje “nadu, snagu i vjeru da teatar jos ima snagu u poplavi i medijskom okruzenju neukusa i uzasa”.

I glumac Dragan Jovicic i njen partner na sceni Paulino, ukazao je da je ta predstava krik i zapitao “zar su majke, zene radale tu celjad da se ubijaju, da zla cine jedni drugima”.

Jovicic je, govoreci o svom Paulinu objasnio, da on igrajuci, iako i za fasiste, pokusava nekako spasiti zivot.

“U svijetu je posijano i dobro i zlo sjeme. Za zlo je dovoljno samo da se nadubri nekim nacionalizmom, pa da bukne i da cinimo zlo jedni drugima”, upozorio je Jovicic.

Glumac je naveo da je cijelo vrijeme rata bio u Sarajevu i da nakon tog iskustva misli da je covjek greska evolucije.

“Kroz predstavu i dan danas mislim da lijecimo svoje te posttraume i pokusavamo da se odupremo”, povjerio se Jovicic.

Glumac Jasenko Pasic, treci akter koji je u predstavu, kako je rekao, uskocio prije 11 godina, upisao je Akademiju upravo zbog “Ay, Carmele”, koju je gledao 20 puta.

Gustavet, koga igra bez rijeci na sceni, je njihova susta suprotnost, jer se prilagodava svemu sto dode, moze da trpi.

“Nazalost mi smo Balkanci takvi, trpimo, dozvoljavamo, i stalno nam se dogada iznova da trpimo neke stvari, da se ne bunimo. Meni je ova Carmela, kad god je igramo, kao neka pobuna i svaki put imam potrebu da na njenom kraju, na poklonu publici, kao krenem u neku revoluciju”, rekao je Pasic.

Govoreci o iskustvima tokom igranja predstave, Pasic je predocio da im se desavalo da,kada na kraju salutira sa fasistickim pozdravom, podignutom rukom, neko iz publike ustane i pozdravi na isti nacin, i to u sred Sarajeva.

“Okruzeni smo tim, kako kaze Carmela da su oko nas fasisti, nekad vise, nekad manje, a sada najvise od kad ja pamtim i potpuno su razotkriveni, uopse se ne sakrivaju i na nama je da se borimo ako mozemo ikako, nadam se da mozemo”, rekao je Pasic i dodao da su korijen svega toga neznanje i neobrazovanost.

Dramaturgiju predstave potpisuje Dubravka Zrncic Kulenovic, scenografiju Vedran Hrustanovic, kostimgrafiju Lejla Hodzic, a autor muzike je Dusko Segvic.

Medunarodni festival glumca zavrsava se sjutra vece u Niksickom pozoristu dodjelom nagrada i svecanim koncertom u cast nagradenih Muzicke skole “Dara Cokorilo”.

NAS GITARISTA

Jedna od najposjecenijih crkava u Parizu, crkva Svetog Eustahija bila je podijum za naseg poznatog gitaristu Danijela Cerovica, koji je kao prvi Crnogorac nastupio u znamenitoj crkvi, koja je simbol prestiznih festivala, nastupa muzicara i sastava.

Koncert je realizovan u saradnji sa Ambasadom Crne Gore u Francuskoj i uz podrsku Ministarstva kulture Crne Gore.

Nastup u Parizu posebno vaznim je ucinila cinjenica da se odrzava u objektu starom punih devet stotina godina, u kom tokom cijele godine nastupaju domace filharmonije, horovi i organizuju se prestizni festivali sto ga cini i svojevrsnim hramom muzike.

“Crkva Svetog Eustahija jedan je od najvaznijih sakralnih prostora u Parizu. Ona je i dom mnostva umjetnickih djela, velikih i poznatih orgulja i prostor u kojem se izvode brojni koncerti i nastupaju zaista veliki umjetnici. Sve te cinjenice su me motivisale i ucinile sami nastup posebnim i vaznim. Ponosan sam i na cinjenicu da ce vecerasnji prihod od ulaznica biti namijenjen obnovi ovog dragocjenog spomenika kulture”, kazao je Cerovic.

Odabrani muzicki program je vecim dijelom u Francuskoj premijerno izveden.

Publika je slusala transkribovana djela baroknog kompozitora Silvijusa Leopolda Vajsa, njemackog baroknog kompozitora i lautiste, cijem je stvaralastvu Cerovic bio posvecen tokom prethodne dvije godine.

“Transkribovao sam za gitaru jedan dio njegovog opusa, izvodio ga i snimio u aprilu ove godine za Naxos. Na koncertu sam pored Vajsovih svita (L’infidele, La fameux Corseire) izveo i kompoziciju ,,Tamna noci” Zarka Mirkovica, koju sam premijerno izveo u Trstu 2017.”, dodao je Cerovic.

Ambasador Crne Gore u Republici Francuskoj Ivan Ivanisevic kaze da je koncert znak kulturno-umjetnickih pomaka i lijepo njegovanih odnosa dvije zemlje.

Danijel Cerovic, kao jedan od vodecih crnogorskih gitarista i muzickih pedagoga, vec je godinama i jedan od najaktivnijih muzickih ambasadora zahvaljujuci kome za nasu zemlju i stvaralastvo znaju na svim meridijanima. Od januara su planirani njegovi nastupi u Dubrovniku, Moldaviji, Njemackoj, Kini, Japanu.

Nakon uzbudljivog projekta transkribovanja i snimanja Bahovih ,,Engleskih svita” za dvije gitare sa Goranom Krivokapicem koje je izdavacka kuca ,,Naxos” objavila 2015. i 2018. na dva CD-a, Vajsova muzika za lautu, koju je Cerovic transkribovao za solo gitaru, a premijerno izveo u Parizu, bice materijal za treci CD koji ce izdati u saradnji sa producentom Norbertom Kraftom, dobitnikom “Grammy” nagrade.

PODGORICA FILM FESTIVAL

Cetvrti “Podgorica film festival”, pocece veceras u 20 sati u CNP-u, a na otvaranju je planirana projekcija filma “O beskonacnosti”, Roja Andersona, koji je nagraden Srebrnim lavom u Veneciji.

Ljubiteljima filma tokom sest festivalskih dana bice prikazano 27 filmova od kojih je cak 13 premijera, a nekoliko njih spadaju u najnagradivanija kinematoloska ostvarenja ove godine. Filmovi dolaze od autora umjetnickih filmova, kao i sa festivalskih adresa: Venecija, Kan, Toronto, Sarajevo, Berlin.

Kako isticu organizatori, na vecerasnjem otvaranju bice urucena nagrada Crnogorske kinoteke “Kino oko” za poseban doprinos kinematografiji, snimatelju Manuelu Albertu Klaru, koji je veliko ime evropskog filma.

Cetiri njegova filma bice prikazana tokom festivala kroz ciklus retrospektive, medu kojima se izdvajaju Lars Von Trirovi “Nimfomanka” i “Melanholija” – za koju je Klaro dobio evropskog Oskara.

Na otvaranju ce, pored Klara, govoriti i direktor festivala Andro Martinovic i ministar kulture Aleksandar Bogdanovic.

“Svakodnevno ce se u podne u hotelu Centre ville odrzavati radionice – panel diskusije sa gostima festivala koji su akteri ili autori filmova. Takode, predviden je i muzicki nastup srpskog glumca Sergeja Trifunovica u klubu Sejdefa u srijedu vece, koji u Podgoricu dolazi radi promocije svog filma “Ajvar”.

Organizatori PFF-a su NVO Podgorica film festival i Crnogorska kinoteka, a prijatelji i sponzori festivala su Ministarstvo kulture, Sekretarijat Glavnog grada za kulturu i sport, Filmski centar, Ministarstvo odrzivog razvoja i turizma, Crnogorsko narodno pozoriste, etno dzez klubu Sejdefa i hotel Centre ville.

U AMERICKOM UGLU

Susret sa knjizevnicom Draganom Krsenkovic Brkovic odrzace se u utorak, 3. decembra u 18 sati, u Americkom uglu u Podgorici, u okviru Kluba citalaca – “Reading Through Stories”.

Tema tog susreta je roman “Atelanska igra” Krsenkovic Brkovic, koji je na engleski jezik preveo John K. Cox, americki prevodilac i profesor na North Dakota State University. Sa autorkom i polaznicima razgovarace Annabelle Grace Royer, profesorka engleskog jezika i English Language Fellow na Univerzitetu Crne Gore od avgusta ove godine. Tema razgovora bice fabula, karakteri, jezik i stil romana Atelanska igra.

Americki ugao u Podgorici pokrenuo je Klub citalaca – Reading Through Stories sa zeljom da ljubiteljima knjizevnosti priblizi savremenu i klasicnu knjizevnost. Annabelle Grace Royer je pripremila ciklus prica a na programu su, svakog mjeseca, po jedna klasicna i jedna savremena americka prica. Inace, Grace Royer je magistrirala TESOL na Middlebury Institute of International Studies u Montereju. Kao Fuldbrajtova stipendiskinja predavala je na Tajvanu, u Vijetnamu i u drugim zemljama.

Knjizevnica Dragana Krsenkovic Brkovic autorka je romana Atelanska igra i Izgubljeni pecat, zbirki pripovjedaka Vatra u Aleksandriji i Gospodarska palata, zbirke jednocinki Iza nevidljivog zida, monografija Poetika prolaznosti: Organizacija vremena u ,,Ranim jadima” Danila Kisa i Fragmenti: Zapisi o knjizevnosti, kao i knjiga za djecu – Tajna plavog kristala, Duh Manitog jezera, Muzicar s cilindrom i cvijetom na reveru, Modra planina i Tajna jedne Tajne.

Bila je gostujuca knjizevnica i stipendistkinja Hubert H. Humphrey Programa Vlade SAD-a, OeAD Programa Vlade Austrije, The Austrian Federal Chancellery & KulturKontak Austria, Nemzeti Kulturalis Alap (The National Cultural Fund of Hungary), Apexart-a, Art Omi, The Whiting Foundation i UNESCO-a. Boravila je u Njujorku, drzavi Njujork, Vasingtonu DC, Kaliforniji, Becu, Gracu, Pecuju, Bolonji, Bratislavi i na Rodosu.

OBILJEZAVAJU 40. GODINA

Povodom 40 godina od osnivanja likovne grupe “Generacija 9”, u cetvrtak, 5. decembra, u 11 sati u KIC “Budo Tomovic” bice predstavljen rad na monografiji i izlozbi koja ce biti uprilicena u galeriji umjetnosti “Miodrag Dado Duric” na Cetinju.

U pripremi je stampa monografije, u izdanju NP “Nova Pobjeda i CEHRA iz Niksica, koja ce obuhvatiti umjetnicko stvaralastvo 13 likovnih umjetnika: Zarka Bjelice, Ilije – Branka Burica, Dusana Jeknica, Dragana Karadzica, Pera Nikcevica, Branka Papovica – Papa, Milovana – Mikija Radulovica, Nikice – Daca Raicevica, Branislava – Bana Sekulica, Rajka Todorovica – Todora, Zarka Vojicica, Dragomira – Cila Vusovica i Stanka Zecevica.

Kako su napomenuli organizatori, monografija ce biti posvecena trenutku pojavljivanja grupe talentovanih slikara, na pocetku osamdesetih, koji su tek zavrsili skolovanje na beogradskoj Akademiji likovnih umetnosti. Pod uticajem umjetnicke klime u zemlji, aktivno se ukljucuju u vec otvoreni proces osavremenjivanja likovne umjetnosti u Crnoj Gori.

Njihova prva zajednicka izlozba bila je u Beogradu, 1980. za koju je tekst napisao cuveni srpski slikar i akademik SANU profesor Radomir Reljic. Posljednja izlozba likovne grupe “Generacija 9”, odrzana je u Modernoj galeriji, u JU Muzeji i galerije Podgorice, 2005. godine.

Na promociji ce govoriti u ime izdavaca, direktor Nove Pobjede Drasko Duranovic, urednik monografije, knjizevni istoricar i publicista Dragan B. Perovic, autorka uvodnog teksta, istoricarka umjetnosti Petrica Duletic, kustos NMCG, istoricar umjetnosti Milos Marjanovic i clan “Generacije 9”, akademski slikar Branislav – Bane Sekulic.

Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1257. sklopljen je ugovor izmedu Kotora i Dubrovnika o miru i prijateljstu izmedu tih gradova, te da trgovci iz jednog, mogu slobodno djelovati u drugom gradu, bez placanja carina i dazbina, izuzev onih, kakve inace placaju domaci trgovci.

1756 – U Predisu u Bjelicama, odigarala se bitka izmedu crnogorske i turske vojske. Po nalogu sultana Osmana III, novi bosanski vezir Ahmet-pasa trebalo je da potcini Crnu Goru sultanovoj vlasti, da naplati harac, i na Njegusima i u Katunskoj nahiji podigne utvrdenja. Vladika Vasilije napustio je Crnu Goru prije napada, s namjerom da u Becu, ili u Petrogradu izdejstvuje odlaganje turske ofanzive, ali u tome nije uspio. Turci su napali s tri strane: od Grahova, Niksica i Podgorice, i prodrli do Ceva. Crnogorci, bez praha i olova nijesu mogli pruziti znacaniji otpor, ali je zahvaljujuci vezama guvernadura Stanka Radonjica s Bokeljima, jedan Risnjanin prebacio nekoliko hiljada fiseka. Poslije tri sata borbe, turski poraz bio je potpun. U tom sukobu tesko je ranjen turski komandant Osman-pasa.

1800 – Roden je slovenacki pjesnik France Presern, najistaknutija licnost slovenacke knjizevnosti 19. vijeka. Rano se oslobodio uticaja crkve i postao radikalan, “slobodan duh”, kako se onda govorilo. Zavrsio je filozofiju prava, i u Becu je 1828. promovisan za doktora pravnih nauka. Poznavao je glavne evropske knjizevnosti, a pored klasicnih jezika znao je njemacki, francuski, italijanski, engleski i spanski. Mada je dio pjesama ispjevao na njemackom, France Presern je svojim talentom uveo slovenacku knjizevnost u evropsku literaturu, a slovenacku poeziju obogatio novim pjesnickim oblicima – balada, sonet, romansa … Bio je protivnik Ilirskog pokreta i zalagao se za uspostavljanje slovenackog jezika. Poznata djela: “Vodeni duh”, “Oprostaj s mladoscu” i “Sonetni vijenac”.

1883 – Roden je austrijski kompozitor Anton Vebern, jedan od najznacajnijih predstavnika Becke atonalne skole i ekspresionizma u muzici. Stvorio je jezgrovit muzicki jezik prefinjenih nijansi. Za vrijeme nacizma njegova djela su bila zabranjena, a pedesetih godina 20. vijeka postao je uzor generaciji kompozitora koji su u njegovoj muzici nalazili ishodiste za punktualizam i elektronsku muziku.

1905 – Na Cetinju je potpisan ugovor o izrucenju zlocinaca izmedu Knjazevine Crne Gore i Kraljevine Belgije. Dvije vlade su se obavezale da jedna drugoj izruce, uzajamno, osobe okrivljene, optuzene ili osudene za zlocin, ili prestup, ucinjen na zemljistu trazene strane.

1915 – Pod jakim udarom austrougarske vojske, 90 hiljada srpskih vojnika pocelo je odstupanje s Kosova preko Crne Gore u Albaniju i na Krf, kod saveznickih trupa. Komandant vrhovne komande crnogorske vojske srpski pukovnik Petar Pesic naredio je da se glavnina crnogorske vojske angazuje na tom frontu, na kojem se odigrala i Mojkovacka bitka, cime je oslabljena odbrana Lovcenskog fronta, a time i Crne Gore.

1919 – Umro je francuski slikar Pjer Ogist Renoar, jedan od najistaknutijih impresionista i najvecih evropskih slikara 19. vijeka. Iako je vremenski pripadao krugu impresionista, cijelog je zivota ostao po strani vladajucih likovnih teorija. S tim u vezi zabiljezene su njegove rijeci: “Govore da sam slikar-novator, nisam. Ja tek nastavljam ono sto su drugi prije mene mnogo bolje ucinili”. Mislio je prije svega na Vatoa i Vermera. Slikar zivotne topline i ciste likovne radosti, radio je portrete, aktove, kompozicije iz savremenog zivota, mrtvu prirodu i pejzaze, s istancanim osjecanjem za ljudska lica i prefinjen kolorit. U starosti je radio i skulpture, pretezno aktove. Poznata djela: “Mlin u Galeti”, “Zene na kupanju”, “Veslaci” i dr.

1923 – Rodena je grcka operska pjevacica Marija Kalas, jedan od najvecih soprana u istoriji opere. Veliki glasovni raspon i sugestivna gluma doprinijeli su njenoj svjetskoj slavi. Karijeru je zapocela 1947. i s velikim uspjehom je pjevala na najvecim svjetskim operskim scenama uloge dramskog, lirskog i koloraturnog karaktera.

1930 – Roden je francuski reziser Zan-Lik Godar, najznacajniji predstavnik francuskog “novog talasa” koji je filmovima “Do poslednjeg daha” (1959) i “Prezir” (1963) napravio revoluciju u filmskoj istoriji. Bavio se istrazivanjima novih formi revolucionarnog djelovanja putem medija i eksperimentisanja s elektronskom tehnologijom sto ga je 1980. ucinilo poznatim na svjetskoj sceni. Vise puta je nagradivan na festivalima u Berlinu i Veneciji.

1967 – Juznoafricki hirug dr Kristijan Barnard izvrsio je u bolnici “Grote Sur” u Kejptaunu, prvi put u istoriji medicine transplantaciju srca. Pacijent Luis Vaskanski potom je, sa srcem jedne 25-godisnje djevojke nastradale u saobracajnoj nesreci, zivio 18 dana.

2000 – U Cikagu je, u 82. godini, umrla americka pjesnikinja Gvendolin Bruks, koja je usla u istoriju kao prvi crni dobitnik Pulicerove nagrade. Nagradu je dobila 1949. za zbirku pjesama “Eni Alen”.

2004 – Poslije visednevnih masovnih demonstracija, ukrajinski Vrhovni sud proglasio je nevazecim predsjednicke izbore odrzane 21. novembra u toj bivsoj sovjetskoj drzavi izmedu premijera Viktora Janukovica – bliskog Kremlju, i proevropski orjentisanog, opozicionog lidera Viktora Juscenka, i zakazao nove za 26. decembar.

2005 – Francuski film “Skriveno”, austrijskog reditelja Mihaela Hanekea, proglasen je na dodjeli nagrada Akademije evropskog filma u Berlinu najboljim evropskim filmom 2005, dok je nagrada za najbolji neevropski film pripala americkom ostvarenju “Laku noc i srecno”, u reziji Dzordza Klunija.

2006 – Objavljen je testament haskog optuzenika, lidera Srpske radikalne stranke Vojislava Seselja. U politickom i licnom testamentu, Seselj je svim radikalima uputio zahtjev da nikad ne odustanu od cvrste nacionalne ideologije i koncepta “Velike Srbije”. Od svojih pristalica zatrazio je da pomazu srpske partije u Crnoj Gori, okupljene oko Srpske liste, kako bi uspjela da prevlada srpska opcija u Crnoj Gori, i Crna Gora se vrati srpstvu.

2007 – Ministar odbrane Crne Gore Boro Vucinic i americki ambasador u Crnoj Gori Roderik Mur potpisali su u Podgorici Tehnicki sporazum o uklanjanju viska naoruzanja i municije u Crnoj Gori. Sporazumom je predvideno da Vlada Sjedinjenih Americkih Drzava za unistenje oko 1.800 tona naoruzanja i municije u Crnoj Gori izdvoji dva miliona dolara.

2010 – U Podgorici je, u 67. godini, umro ugledni podgoricki advokat, clan Sudskog savjeta Crne Gore Ranko Vukotic. Pravni fakultet zavrsio je u Beogradu 1966, a po povratku u Titograd bio je sudija i predsjednik Opstinskog suda, regionalni pravobranilac samoupravljanja i sudija Vrhovnog suda Crne Gore. Burnih 90-ih angazovano se suprotstavljao populizmu, ratnim razaranjima na prostorima bivse SFRJ i ponistavanju crnogorske suverenisticke ideje. Ucestvovao je u osnivanju Reformskih snaga i Socijaldemokratske partije Crne Gore, kao i nezavisnog nedjeljnika “Monitor”. Bio je clan Upravnog odbora Fonda za humanitarno pravo u Beogradu, koji se zalagao za stvaranje nove humanisticke kulture na prostoru Srbije i Crne Gore.

2011 – Evropski Oskar, odnosno nagrada Evropske filmske akademije urucena je filmu danskog reditelja Larsa fon Trira “Melanholija”, koji je proglasen najboljim ostvarenjem u 2011. Fon Trir je nagradu Evropske filmske akademije osvojio i 1996. za film “Lomeci valove” i 2000. za “Ples u tami”, i postao drugi reditelj u istoriji koji je triput osvojio nagradu. Prvi je bio gotovo zaboravljeni Dani Amelio koji je nagrade Evropske akademije dobio 1990, 1992. i 1994.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1908 – U Carigradu je potpisana konvencija izmedu Crne Gore i Turske o korekciji granica izmedu Vasojevica i Gusinja.

1910 – U Parizu je prvi put prikazana neonska lampa koju je pronasao francuski fizicar Zorz Klod.

2004 – Nakon devetogodisnje misije, medunarodne stabilizacione snage SFOR u Bosni i Hercegovini smijenile su snage Evropske unije EUFOR.

2005 – U Madridu su odrzane demonstracije protiv zahtjeva bogate spanske regije Katalonije za vecom autonomijom.

2009 – Francusko-poljski filmski reditelj Roman Polanski je, uz kauciju od tri miliona eura, pusten iz zatvora u Svajcarskoj i prebacen u kucni pritvor. Polanski je uhapsen po nalogu americkih vlasti zbog seksualnih odnosa s maloljetnicom 1977.