PREDLOG ZAKONA

Sjednica skupštinskog Odbora za ekonomiju, finansije i budžet, na kojoj će se raspravljati o Predlogu zakona o budžetu Crne Gore za narednu godinu, biće održana danas.

Na dnevnom redu sjednice nalazi se i Predlog odluke o zaduživanju Crne Gore za narednu godinu.

Predloženim budžetom predviđen je ukupan iznos primitaka i izdataka od 2,58 milijardi eura.

Od toga se za tekući budžet izdvaja 1,32 milijarde, budžet državnih fondova iznosi 769,19 miliona eura, kapitalni 229,96 miliona eura, transkacije finasiranja su na nivou od 556,95 miliona i rezerve 22,5 miliona eura.

Izvorni prihodi budžeta planirani su u iznosu od 1,99 milijardi eura, odnosno 39,6 odsto bruto domaćeg proizvoda (BDP) i u odnosu na planirani veći su 8,4 odsto.

Ukupni izdaci planirani su na nivou od 2,38 milijardi eura, odnosno 40,5 odsto BDP-a. U strukturi ukupnih rashoda, tekuća budžetska potrošnja je na nivou od 1,8 milijardi eura.

PREDLOG ZAKONA

Sjednica skupštinskog Odbora za ekonomiju, finansije i budžet, na kojoj će se raspravljati o Predlogu zakona o budžetu Crne Gore za narednu godinu, biće održana sjutra.

Na dnevnom redu sjednice nalazi se i Predlog odluke o zaduživanju Crne Gore za narednu godinu.

Predloženim budžetom predviđen je ukupan iznos primitaka i izdataka od 2,58 milijardi eura.

Od toga se za tekući budžet izdvaja 1,32 milijarde, budžet državnih fondova iznosi 769,19 miliona eura, kapitalni 229,96 miliona eura, transkacije finasiranja su na nivou od 556,95 miliona i rezerve 22,5 miliona eura.

Izvorni prihodi budžeta planirani su u iznosu od 1,99 milijardi eura, odnosno 39,6 odsto bruto domaćeg proizvoda (BDP) i u odnosu na planirani veći su 8,4 odsto.

Ukupni izdaci planirani su na nivou od 2,38 milijardi eura, odnosno 40,5 odsto BDP-a. U strukturi ukupnih rashoda, tekuća budžetska potrošnja je na nivou od 1,8 milijardi eura.

RADUNOVIĆ O AUTOPUTU

Crna Gora će prvu tranšu kredita od 66 miliona eura uzetog od kineske Eksim banke za gradnju prve dionice auto puta Smokovac Mateševo uplatiti u julu 2020. Ukupan iznos kredita je 657 miliona eura, grejs period je šest godina, a kamatna stopa 2 procenta. Ministar finansija Darko Radunović za TVCG kaze da nema bojazni da država neće moći da vraća kredit, te da će u narednom periodu Vlada naći partnera koji će preuzeti valutni rizik, imajući u vidu da je Ugovor o kreditu vezan za odnos dolara prema euru. Radunović najavljuje pad javnog duga već od naredne godine.

Crna Gora posljednjih godina bilježi visoke stope ekonomskog rasta, ali nije tajna da je dominantan razlog toga izgradnja prve dionice autoputa Bar-Boljare, čije se puštanje u saobraćaj krajm septembra naredne godine. No ekonomski rast koji je prošle godine premašio pet procenata, nije doveo do rasta zarada. Doduše, od Nove godine prosvjetari, radnici u zdravstvu, imaće desetak procenata veće plate. Ministar finansija ima zanimljiv pogled na to.

“Uspjeli da stvorimo pretpostavke da imamo održiv rast, a da ipak, po mom mišljenju, ne ugrozimo standard građana”, kazao je Radunović.

Malo je zemalja veličine Crne Gore koje su toliko novca uložile u infrastrukturne projekte, kao što smo mi to uradili, kaže Radunović, dodajući da dobar standard nije nužno i deblji novčanik.

“Ja moram da kažem, zaista sam ubijeđen da nije standard samo visina plate. I jeste to značajno, ali standard je ako vodite dijete u kvalitetan vrtić, pa ako možete da se prebacite do mora kvalitetnim putem, ako možete da se liječite u dobrim uslovima. To su ti kapitalni projekti i stvoriti u konačnom pretpostavke da najveći resurs koji ima Crna Gora, to je sjever, da iskoristite”, rekao je ministar finansija.

Autoput projekat je vijeka, ali i posao sa velikim rizikom po javne finansije, smatra analitičar Vasilije Kostić. No taj projekat je, kaže, neophodan Crnoj Gori i koristi od njega su nemjerljive.

“Puni efekat autoputa će biti onda kada se naravno naprave te konekcije sa autoputem u Srbiji ili ovog dijela, a ukupni uslov za razvoj svih malih i nedovoljno razvijenih zemalja je povezivanje, a povezivanja nema bez povezivanja sa putnom infrastrukturom i saobraćajnom”, kazao je ekonomski analitičar Vasilije Kostić.

Valja sada vraćati kredit. Prva rata dospijeva veoma skoro. Radunović tvrdi da bojazni od kašnjenja nema.

“Negdje od 2021. godine, čini mi se od jula mjeseca, mi ćemo imati obavezu od 67,5 miliona i ja smatram da to Crna Gora može redovno servisirati”, navodi Radunović.

Ugovor o kreditu sa kineskom Exim bankom Vezan je za odnos eura i dolara. Dakle, rizično i bez našeg uticaja. Vlada već dugo vremena traži nekog da preuzme taj rizik.

“Mi se sa tim bavimo, i mi ćemo napraviti neki aranžman, to hedžing aranžman, koji će biti instrument, da li opcija Fjučers, još uvijek ne zna da kažem, ali mi ćemo se zaštititi od potencijalnih kursnih razlike”, poručio je Radunović.

Javni dug prešao je 70 procenata BDP-a. Za Vasilija Kostića on je ekstremno porasta, ali ne znači da je sam po sebi problem.

“Javni dug nije problem, niti može biti problem, ukoliko rast ekonomije nadilazi stepen zaduženosti, iako na taj način se racionalno upravlja dugom i u strategiji upravljanja dugom 2020. godina bi trebalo da bude godina preokreta, kada bi drug trebao da počne da se smanjuje”, smatra Kostić.

“Da nismo, ali ćemo završiti godinu sa budžetskom rezervom blizu 500 miliona. Ako bismo budžetsku rezervu umanjili, mi bi smo bili na nivou nekih 67-68 procenata javnog duga”, istakao je ministar Radunović.

Atoputem od Smokovca do Mateševa vozićemo se za 3 do 3,5 eura. Koliko ćemo plaćati putovanje drugom dionicom nepoznanica je, taman onolika koliko i ona vezana za njenu gradnju.

Zoran Leković, TVCG

PODIJELIMO TERET

Preko osam hiljada kupaca iz kategorije domaćinstva iskoristilo je do kraja novembra povoljnosti akcije Podijelimo teret 7 i potpisalo sporazume o otplati duga po izuzetno povoljnim uslovima, saopšteno je iz Elektroprivrede (EPCG).

EPCG je Podijelimo teret 7 pokrenula u oktobru, kada je potpisano 3,32 hiljade sporazuma, dok se akciji u novembru pridružilo još 4,69 hiljada kupaca. Akcija traje do 31. decembra.

„Od osam hiljada domaćinstava koja su do sada iskoristila mogućnost da potpišu sporazume, skoro sedam hiljada domaćinstava je nastavilo da koristi povoljnosti, jer su nakon isticanja sporazuma potpisali nove u okviru kampanje Podijelimo teret 7, dok je preko hiljadu novih domaćinstava koja su se priključila akciji“, rekli su iz EPCG.

Najviše sporazuma potpisano je u Podgorici, odnosno preko tri hiljade, slijede Nikšić 1,9 hiljada, Bijelo Polje 680 i Cetinje 571.

„Akcija traje do kraja decembra i još jednom pozivamo sve kupce iz kategorije domaćinstva koji imaju neizmirene obaveze po osnovu utrošene električne energije da iskoriste sve povoljnosti koje EPCG nudi akcijom Podijelimo teret 7, a to su otplata prethodnog duga u fiksnim mjesečnim ratama od 20 EUR, izuzeće od prinudnih metoda naplate dok se poštuje sporazum, obustava daljeg obračuna zatezne kamate“, precizirali su iz EPCG.

Neophodan uslov za priključenje akciji je da su izmirena posljednja tri računa ili da postoji kumulativna uplata koja pokriva taj iznos. Akciji se mogu priključiti i domaćinstva koja su isključena sa mreže, uz obavezu plaćanja i priključne takse u iznosu od deset EUR.

„Kupci koji već imaju potpisan standardni sporazum, mogu ga reprogramirati po ovom modelu, uz uslov da redovno izmiruju svoje obaveze po postojećem sporazumu. Domaćinstva za koja je već pokrenut postupak naplate putem javnih izvršitelja, imaju obavezu da plate i troškove postupka da bi se mogli priključiti akciji“, dodaje se u saopštenju.

Više informacija se može naći na 19100, www.epcg.com, kao i na zvaničnoj Facebook stranici EPCG www.facebook.com/ElektroprivredaCG.

BOJADŽIĆ

Budžetski prihodi opština uvećani su i do pet puta, pokazuju podaci Zajednice opština. Uskoro se očekuju izmjene Zakona o uređenju prostora i izgradnji objekata, kojima bi procedura legalizacije bila pojednostavljena. To je za Radio Crne Gore kazao generalni sekretarar Zajednice opština, Refik Bojadžić.

Bojadžić da je smanjen i broj zaposlenih u lokalnim samoupravama, pa će uz program o sporazumnom raskidu biti ostvaren cilj, a to je 5 odsto manje zaposlenih.

Finansijska situacija u opštinama mnogo je bolja nego ranije, ocijenio je za Radio Crne Gore Bojadžić. To je rezultat primjene zakona o finansiranju lokalnih samouprava, naveo je on.

“Procenat prihoda na po osnovu poreza na dohodak fizičkih lica sa 12 na 50 odsto. To je kroz neki finansijski izraz npr Opština Berana od nekih 490 hiljada koje je imala po ranijem zakonskom rješenju sada ima pet puta više, ili oko 2 miliona i 60 hiljada. Bijelo Polje sa 637 hiljada na, takože dva miliona,” naveo je on.

Prilog Biljane Radosavović, RCG

SJEĆANJE NA 2005.

Pošta Crne Gore sjutra obilježava Dan te institucije, kada je 2005. godine ponovo izdala poštansku marku.

“Upravo je 15. decembra 2005. godine Crna Gora, prvi put nakon 1913. godine, ponovo samostalno izdala poštansku marku”, navodi se u saopštenju.

Dan Pošte ove godine obilježen je dodjelom jubilarnih nagrada za deset, 20 i 30 godina rada u Pošti, donacijom područjima koja su ugrožena nedavnim zemljotresima u Albaniji, kao i prigodnim svečanostima u svim centrima.

„Pošta, bez obzira na liberalizaciju poštanskog tržišta, održava lidersku poziciju i godinama ostvaruje pozitivan poslovni rezultat“, rekli su iz te institucije.

Pošta Crne Gore je danas, kako se dodaje, jedan od najznačajnijih privrednih subjekata u Crnoj Gori. Predstavlja važnu poslovnu mrežu čija je društvena misija organizacija poštanskog saobraćaja u svojstvu univerzalnog poštanskog operatora, s jedne, i razvoj modernih servisa u skladu sa zahtjevima savremenog tržišta, s druge strane.

“Dostizanju visokog kvaliteta u pružanju usluga posvećeno je preko 900 zaposlenih. Unapređenju kvaliteta i korisniku podređeni su i ostali kapaciteti Pošte Crne Gore – poštanska mreža od 157 poslovnica, od kojih su 49 franšize, vozni park, savremeni call-centar, centar za preradu pošiljaka u Podgorici, IT sistem sa podrškom šalterskog poslovanja, Track&Trace, web servisi i aplikacije za mobilne telefone i tablete”, navodi se u saopštenju.

Pošta, kako su kazali njeni predstavnici, posebne napore ulaže u cilju poboljšanja kvaliteta dostave pošiljaka. Elektronsko praćenje pošiljaka u realnom vremenu, ozbiljan pristup svim sugestijama i primjedbama korisnika, uvođenje sistema za praćenje rute poštara samo su neki od preduzetih koraka.

BANKARSKI OMBUDSMAN

Uslovi za poslovanje banaka u Crnoj Gori veoma su povoljni, zbog čega postoji interesovanje investitora da ulažu u tu oblast, ocijenio je bankarski ombudsman Halil Kalač.

„Zakonska i druga regulativa, kao i tržišni uslovi, veoma su povoljni za poslovanje banaka kod nas. Zbog toga postoji interesovanje investitora da ulažu u tu oblast“, rekao je Kalač agenciji Mina-business.

On je dodao da na privlačnost ulaganja utiču visina depozita u odnosu na plasirane kredite, kao i ostvarenog spreada.

Kalač je saopštio da poslovanje banaka, prema objavljenim izvještajima za devet mjeseci ove godine, karakteriše stabilnost, visoka likvidnost, solventnost i profitabilnost.

On je naveo da banke aktivnost obavljaju uglavnom na novčanom tržištu, kao i da su u njihovom poslovanju dominantno prisutni kreditni proizvodi i platni promet.

„Na novčanom tržištu u poslovanju banaka malo su prisutne kratkoročne hartije od vrijednosti i drugi slični finansijski proizvodi, kao i poslovanje na tržištu kapitala“, kazao je Kalač.

On je, komentarišući stanje u bankarskom sektoru i uvođenje stečaja u Atlas i Invest banku Montenegro, objasnio da su uvođenje stečaja i promjene vlasništva tržišne kategorije.

Kalač smatra da uvođenje stečaja u dvije banke sa većinskim domaćim kapitalom ukazuje na slab kvalitet korporativnog upravljanja u njima.

„Uvođenje stečaja u dvije banke dodatno su upozorili klijente na oprez i analizu svakog tržišnog subjekta prije ulaska u depozitni, kreditni i drugi poslovni aranžman, kome povjerti depozite, koje kreditne i druge proizvode i usluge i od koga koristiti“, saopštio je Kalač.

On je dodao i da je promjena vlasništa u Societe Generale banci, odnosno njeno spajanje sa Crnogorskom komercijalnom, normalna tržišna pojava.

„Ona nastavlja poslovanje kao samostalan tržišni subjekat poslije promjene većinskog vlasnika, pod nazivom Podgorička banka. Očekuje se nastavak uspješnog poslovanja te banke“, zaključio je Kalač.

MINISTARSTVO EKONOMIJE

Cijena eurosupera 95 u Crnoj Gori i dalje je viša od prosjeka u regionu, dok je eurodizel ispod prosječne regionalne vrijednosti, pokazuju podaci iz Biltena Ministarstva ekonomije.

Prema podacima najnovijeg Biltena o cijenama naftnih derivata, litar eurosupera 95 u Crnoj Gori košta 1,31 euro, u Hrvatskoj 1,36 eura, a u Albaniji 1,44 eura.

Litar eurosupera 95 jeftiniji je u Srbiji, Sjevernoj Makedoniji i Bosni i Hercegovini, gdje košta 1,28 eura, odnosno 1,11 i 1,21 euro.

Eurosuper 95 je u Evropi najjeftiniji u Sjevernoj Makedoniji i Bugarskoj gdje košta 1,11 eura, a najskuplji u Holandiji 1,66 eura.

Kada je u pitanju eurodizel, litar u Crnoj Gori košta 1,26 eura. Eurodizel u Albaniji košta 1,43, Srbiji 1,38, a Hrvatskoj 1,34 eura.

Litar eurodizela je jeftiniji u BiH i Sjevernoj Makedoniji gdje košta 1,21 eura, odnosno jedan euro.

Najjeftiniji eurodizel u Evropi plaćaju građani Sjeverne Makedonije, a najskuplji Velike Britanije 1,54 eura za litar.

Posljednje promjene cijena goriva bile su 15. oktobra kada su eurosuper 95 i 98 pojeftinili tri centa, dok je cijena eurodizela ostala nepromijenjena.

Ministarstvo, odnosno njegov Direktorat za energetiku, na sedmičnom nivou, objavljuje osnovne podatke u vezi sa maloprodajom naftnih derivata, odnosno uporedne cijene goriva u okruženju.

HERCEG NOVI

Predlogom rebalansa budžeta Opštine Herceg Novi za 2019. godinu određena je realizacija prihoda u visini 92 odsto u odnosu na planirano, što je, kako je saopšteno, najbolji indeks ostvarenja u posljednjih pet godina.

Predlog odluke o uravnoteženju ovogodišnjeg budžeta naći će se na dnevnom redu sjednice Skupštine opštine Herceg Novi koja je zakazana za 23. decembar. U Predlogu Odluke o izmjenama i dopunama Odluke o budžetu Opštine Herceg Novi za 2019. godinu, predviđeni su ukupni prihodi u iznosu 16.407.800,00 eura, saopšteno je iz Opštine Herceg Novi.

“Ovo je najbolje ostvarenje opštinskog budžeta u odnosu na ono što je planirano na početku budžetske godine, ako uporedimo podatke za period od 2015. godine na ovamo. Osim toga, indeks ostvarenja kapitalnog budžeta je 54 odsto, što je takođe najbolja realizacija u posljednjih pet godina”, kazao je predsjednik Opštine Stevan Katić.

 Ističe da su sredstva iz kapitalnog budžeta utrošena na projekte koji za cilj imaju unapređenje kvaliteta života građana Herceg Novog.

“Za rekonstrukciju i sanaciju lokalne putne mreže opredijeljeno je 400 hiljada eura, za ulaganja u kanalizacionu infrastrukturu 420 hiljada eura, oko milion za projekte javne rasvjete, za međunarodne projekte 440 hiljada eura, a za adaptaciju objekata od posebnog značaja za grad kapitalnim budžetom je određeno 110 hiljada eura”, kazao je Katić.

On napominje da je značajno umanjenje prihoda planirano po osnovu naknade za komunalno opremanje građevinskog zemljišta koje sada iznosi 2,2 miliona eura, od prvobitno planiranih 3,1 miliona eura, predviđenih budžetom za 2019. godinu, što objašnjava izmjenom zakonske regulative u oblasti planiranja prostora i izgradnje objekata.

Suprotno tome, kako se navodi, indeks realizacije prihoda po osnovu opštinskih poreza iznosi 108 odsto, odnosno postoji uvećanje za 500 hiljada eura.

“Do manjeg smanjenja došlo je kod poreza na dohodak fizičkih lica i prihoda od međunarodnih fondova za projekte lokalne samouprave, jer refundacija tih sredstava ide veoma sporo. Većina ostalih planiranih prihoda ostala je na nivou planiranih”, navodi se u saopštenju.

U Predlogu Odluke o izmjenama i dopunama Odluke o budžetu Opštine Herceg Novi za 2019. godinu došlo je do izmjene u strukturi planiranih rashoda u odnosu na ranije planirane.

“Na povećanje rashoda značajno su uticale dvije stvari – povećan broj izvršilaca tokom turističke sezone i sudsko poravnanje kojim je Opština Herceg Novi morala da uplati u sudski depozit od milion eura kako bi se okončao sudski spor sa firmom ‘Novalume’ iz Danske”, zaključuje se u saopštenju.

UP, PK I MBA

Unija poslodavaca, Privredna komora i Montenegro biznis alijansa MBA pozdravljaju Vladinu odluku da do januara 2021. odgodi primjenu elektronske fiskalizacije jer smatraju da u ovom momentu ni država ni privreda nijesu spremni za to.

Period od godinu, navode, treba iskoristiti da se svi dobro pripreme, a traže i testni peri od tri do šest mjeseci.

Iz UPCG su podsjetili da su oni tražili odlaganje primjene zakona.

“Zbog velikog interesovanja privrednika i značajnog broja nedoumica, uz istovremeni nedostatak pojašnjenja i odgovora nadležnih organa, pojavila se opravdana bojazan da će pripreme za početak primjene biti blagovremeno izvršene. Zato je UPCG Savjetu za konkurentnost u septembru ove godine uputila zahtjev za odlaganje početka primjene. I dalje su brojne dileme, među kojima je i to što poreskim obveznicima u ovom trenutku nije poznato kako izgledaju elektronski naplatni uređaji, kolika je cijena, kada i gdje se mogu nabaviti”, rekli su Pobjedi iz UPCG i istakli da je pripisana i obaveza fiskalizacije u bezgotovinskom prometu, za koju nije obezbijeđen odgovor na izvjesne sporne situacije do kojih će doći u praksi.

U Uniji poslodavaca kažu da Zakon donosi mnogo novina i isto toliko važnih pitanja treba da bude uređeno podzakonskim aktima, koji su još u fazi izrade.

“Što znači da ne bi bilo vremena da se obveznici upoznaju sa procedurama i obavezama do početka primjene zakona”, kažu u UPCG i naglašavaju da testni period ne bi trebalo biti kraći od šest mjeseci.

Mogućnost subvencionisanja

I u Privrednoj komori odgađanje primjene zakona smatraju opravdanim, jer treba donijeti podzakonske propise koji će riješiti nedoumice na koje privrednici ukazuju.

“Privrednici smatraju da treba odrediti testni period za primjenu zakona, koji ne bi trebalo biti kraći od tri mjeseca. Imajući u vidu da su 99,8 odsto mala i srednja preduzeća, potrebno je da Vlada razmotri mogućnost subvencionisanja nabavke opreme za fiskalizaciju ovoj kategoriji preduzeća”, smatraju u PKCG.

Alternativno rješenje kroz GPRS modem

I u MBA kažu da je dobro što je primjena zakona odložena i podsjećaju da su predlagali alternativno rješenje kroz GPRS modem.

“Nijesu se stekli uslovi za primjenu zakona u ovom momentu, jer nijesu donešeni podzakonski akti, niti urađena prateća rješenja. Veoma je važno da privatni i javni sektor budu spremni za što kvalitetniju implementaciju ovog zakona”, kaže menadžer MBA Bojana Kalezić.

Rok od godine, kaže, možda jeste dovoljan, a možda nije, zavisi od pristupa ovom ozbiljnom poslu.

Radulović: Treba fazno raditi

Predsjednik Crnogorskog turističkog udruženja Žarko Radulović Pobjedi je kazao da je dobro što je Vlada odložila primjenu fiskalizacije jer se radi o složenom poslu u koji bi trebalo fazno da se ulazi.

“Čini mi se da u ovom momentu ni privreda ni institucije nijesu spremni za ovaj projekat. Bolje je da ostane ovako nego da uvedemo fiskalizaciju, a da nijesmo spremni tehnološki niti dovoljno edukovani. U toj situaciji bi to moglo da izazove dosta problema i poslodavcima i poreskim organima”, kaže Radulović i ističe “ako se za godinu ne pripremimo, bolje da nas nema“.

Goranović: Imamo vremena da se pripremimo

Vlasnik Mesne industrije „Goranovic“ Đorđije Goranović Pobjedi je kazao da je dobro što je Vlada odložila elektronsku fiskalizaciju.

“Godinu pred nama privreda i institucije treba da iskoriste da se pripremimo na kvalitetnu primjenu zakona od januara 2021. To se odnosi i na tehničke detalje – softvere”, kaže Goranović, dodajući da sada svi imaju dosta vremena.