ANO

U Crnoj Gori trenutno 24 osobe posjeduju ovlascenje za obavljanje aktuarskih poslova, iako je ta profesija na poceku razvoja, saopsteno je iz Agencije za nadzor osiguranja (ANO).

,,U Crnoj Gori trenutno 24 osobe posjeduju ovlascenje za obavljanje aktuarskih poslova, od cega je pet stranih drzavljana, a 19 crnogorskih”, kazali su agenciji Mina-business predstavnici ANO.

Oni su rekli da su u ovoj godini tri osobe dobile ovlascenje za obavljanje aktuarskih poslova.

“Aktuarska profesija u Crnoj Gori je i dalje na pocetku razvoja. Broj licenciranih aktuara na trzistu Crne Gore je jos mali, a interesovanje za bavljenje tom vrstom profesije, postoji i raste”, smatraju u ANO.

Aktuar je strucnjak koji se bavi tehnickim aspektima osiguranja, odnosno matematikom osiguranja – izracunavanjem tarifa osiguranja, rizika i rezervi osiguranja. On primjenjuje statisticke metode, teoriju vjerovatnoce i finansijsku matematiku za sva pitanja koja se ticu osiguranja.

Iz ANO su naveli da interesovanje za angazovanje aktuara, osim osiguravajucih drustva, pokazuju i revizorske kuce, koje su zbog malog broja raspolozivih licenciranih aktuara na crnogorskom trzistu primorani da angazuju aktuare sa drugih trzista.

“Aktuarska profesija ce posebno dobiti na znacaju i vaznosti u rezimu Solventnost 2, cije je uvodenje na crnogorskom trzistu osiguranja u fazi pripreme, a gdje ce aktuarska znanja i vjestine biti potrebne i primjenjive ne samo u tradicionalnim podrucjima, kao sto su razvoj proizvoda, izrada tarifa i obracun tehnickih rezervacija, vec i u domenima modeliranja i upravljanja rizicima”, objasnili su iz ANO.

Oni su podsjetili da je Crnogorsko aktuarsko drustvo (CAD) formirano u decembru prosle godine kao strucna, nezavisna i neprofitna organizacija osnovana sa ciljem razvoja i unapredenja aktuarske nauke i struke, njene prakticne primjene i strucnog usavrsavanja i obrazovanja aktuara.

U ovom trenutku, CAD ima 24 redovna clana.

“Agencija ce u narednom periodu intenzivati saradnju sa CAD-om i univerzitetskim jedinicama zbog definisanja podrucja zajednickog djelovanja u dijelu edukacije aktuara, sto bi doprinijelo daljem razvoju aktuarske profesije u Crnoj Gori”, zakljucili su iz ANO.
Obavljanje aktuarskih poslova definisano je Zakonom o osiguranju, a ANO organizuje i sprovodi obuku i polaganje strucnog ispita.

VUKSANOVIC O INICIJATIVI

Inicijativu “mali Sengen” i ostale slicne potrebno je pazljivo razmotriti, jer mogu da oslabe fokus regiona sa Evropske unije i svih reformi koje moraju da budu sprovedene, ocijenio je predsjednik Hrvatske gradanske inicijative Adrijan Vuksanovic.

Vuksanovic je u intervjuu agenciji MINA kazao da je entuzijazam u zemljama Zapadnog Balkana, vezano za uclanjenje u Evropsku uniju (EU), dozivio niz izazova i udaraca, ali da podrska clanstvu u Uniji zbog toga nije oslabljena.

Kako je naveo, i gradani i politicari su svjesni da je clanstvo u EU najbolja buducnost za svaku od zemalja Zapadnog Balkana.

,,Veoma je vazno da to tako i ostane, jer istinska posvecenost evropskim integracijama znaci i istinske reformske procese i ,,ozdravljenje” naseg regiona u svakom smislu te rijeci”, rekao je Vuksanovic, koji je ranije bio na celu skupstinskog Odbora za evropske integracije.

On smatra da upravo zbog toga sve inicijative kao sto je ,,mali Sengen” treba veoma pazljivo razmotriti.

,,Jer mogu oslabiti nas fokus sa EU i svih reformi koje moramo sprovesti, a koje nas vode u njenom pravcu i za koje nam treba nesmanjena paznja i energija”, kazao je Vuksanovic.

Kako je naveo, inicijativa ,,Mali Sengen” predstavlja svojevrsni pokusaj jednog dijela zemalja Zapadnog Balkana da dodatno unaprijede medusobne odnose i saradnju regiona kroz cetiri osnovne slobode kretanja, na kojima pociva i EU.

,,Iako je njen glavni moto legitiman i razumljiv, smatram da mehanizam kroz koji pokusava da se sprovede u praksu nije najodgovarajuci za trenutak u kome se nalazi region”, kazao je Vuksanovic.

Kako je dodao, ne smije se zaboraviti da su zemlje Zapadnog Balkana potpisnice CEFTA sporazuma, kao i da su u odredenoj fazi pregovora o pristupanju EU.

,,Bez obzira na to da li su formalno otpocele pregovore ili ne, sve zemlje su centralni elemenat politike prosirenja EU”, istakao je Vuksanovic.

On smatra da kreiranje paralelnih inicijativa i formata koji se zasnivaju na istim principima kao oni koji vec postoje nece nuzno dodatno unaprijediti medusobnu saradnju na Zapadnom Balkanu.

,,To moze samo skrenuti fokus sa produbljivanja i jacanja saradnje u okviru inicijativa koje vec imamo i, konacno, sa krajnjeg cilja svih nasih zemalja – clanstva u EU”, ocijenio je Vuksanovic.

Kako je naveo, Crna Gora je, kao sto Evropska komisija i svi evropski zvanicnici ocjenjuju vec godinama unazad, izuzetno posvecena regionalnoj saradnji i na tom polju biljezi veoma dobre i konkretne rezultate.

,,Zbog toga smatram da je stav koji je Vlada zauzela u vezi sa inicijativom ,,Mali Sengen” dokaz mudre politike, koja se prvenstveno vodi dugorocnim interesima i dobrobiti Crne Gore i Zapadnog Balkana – a takav je svakako i istinski napredak regiona i njegovo pristupanje evropskoj zajednici naroda”, dodao je Vuksanovic.

Kako je naveo, ta inicijativa nije nova, jer o njoj, pod drugacijim nazivom, slusamo vec nekoliko godina unazad.

Vuksanovic je dodao da se inicijativa ,,Mali Sengen” rodila u kontekstu price o evropskim integracijama regiona, konkretno poziva Unije da se unaprijedi saradnja izmedu zemalja Zapadnog Balkana, rijese sva otvorena pitanja i region ekonomski dovoljno razvije prije pristupanja EU.

,,Iako mozda nije direktno vezan za odluku Evropskog savjeta da se jos ne otvore pregovori sa Sjevernom Makedonijom i Albanijom, ipak mislim da je cin potpisivanja deklaracije i formalnog pokretanja ,,Malog Sengena” posljedica trenutnog momenta u politici prosirenja EU i unutrasnjih prioriteta i otvorenih pitanja u samoj Uniji”, rekao je Vuksanovic.

Na pitanje da li ta inicijativa djeluje kao neki kompromis ili “utjeha” zbog pauze u prosirenju, o kojoj EU zvanicnici sve glasnije govore, Vuksanovic je odgovorio da se u posljednjih mjesec vode velike polemike o tome da li postoji pauza u prosirenju.

,,Iako su poruke iz Brisela u posljednje vrijeme cesto obesrabrujuce, Crna Gora, kao i sve zemlje regiona, veoma je svjesna koji su njeni kljucni problemi i izazovi sa kojima mora da se suoci i na njima treba da radi bez obzira na to da li postoji pauza u prosirenju ili ne”, istakao je Vuksanovic.

On je naglasio da se sve te stvari, u krajnjem, rade ne zbog samog clanstva u EU, vec zbog ukupnog kvaliteta zivota.

,,Zato podrzavam sve kvalitetne inicijative koje ce nam pomoci da u tom zadatku istrajemo. Da li je ,,Mali Sengen” jedna od njih, to treba veoma pazljivo procijeniti”, naveo je Vuksanovic.

Upitan da li se odlaganje pregovora o pridruzivanju Sjeverne Makedonije i Albanije moze okarakterisati kao privremeni zastoj u politici prosirenja EU, on je odgovorio da se moze polemisati o tome da li je i kojoj mjeri politika prosirenja u zastoju.

,,Ono sto je sigurno je da je vazno da se na nivou Unije postigne konsenzus oko buducih principa i pravaca te politike, kako bi i nama kandidatima i potencijalnim kandidatima stizale jasne poruke i signali vezano za nasu evropsku buducnost, koja nema alternativu i ne dovodi se u pitanje”, naglasio je Vuksanovic.

On je naveo da postoje izvjesne ideje o reformama vezanim za politiku prosirenja, ali smatra da su one posljedica trenutnih otvorenih pitanja unutar same EU i njenih prioriteta i funkcionisanja u narednom periodu.

KASCELAN SAOPSTIO

U Prijestonici Cetinje ove godine nece biti rebalansa budzeta, a stanje u gradskoj kasi je na projektovanom nivou, ocijenio je gradonacelnik Aleksandar Kascelan. On je istakao da nijesu zadovoljni dinamikom gradnje novog Gradskog stadiona.

On je podsjetio da su u 2018. godini sprovedene mjere fiskalne konsolidacije koje su dale dobre rezultate, smanjenje duga i povecanje sopstvenih prihoda za oko 14 odsto. Tendencije su, kaze, da ce se i ove godine ostvariti slicni rezultati.

“Posebno sam zadovoljan sto ove godine necemo uci u proces rebalansa, i da cemo ostvariti budzet na nivou od 90 – 95 odsto.”

Iako nijesu zadovoljni dinamikom gradnje najvecceg kapitalnog projekta u gradu, novog Gradskog stadiona, Kascelan je uvjeren da ce se u njegovu izgradnju utrositi 1,4 milona, koliko je za ovu godinu opredjeljeno kapitalnim budzetom. Naglasava da su, pored Prijestonice, u projekat ukljuceni I Vlada CG i Fudbalski savez.

“Svakog mjeseca mi pravimo izvjestaj i saljemo Direkciji javnih radova koja vodi taj projekat, tako da ocekujem da ce se ove godine utrositi 1,4 miliona eura koliko je planirano kapitalnim budzetom, i da ce se, uz neko neznatno kasnjenje projekat dovesti do kraja.”

Kascelan kaze da ce se nastaviti sa podsticajnim mjerama kako bi napravili dobar ambijent za nove investicije. Lokalna uprava formirala je komisiju koja ce se baviti podsticajnim mjerama.

“Ta komisija je vec pripremila jedan dokument koji ce ici na Skupstinu krajem mjeseca nakon cega mozemo da izademo sa nekim novim podsticajnim mjerama koje su u skladu sa zakonom definisane.”

Dodaje i da je Prijestonica izdala oglas za davanje u zakup Oboda i da prve aplikante ocekuju u decembru.

Kascelan je istakao da su investicije u vodovodnu i kanalizacionu mrezu prioritetne za lokalnu upravu.

“Zelimo da napravimo odrzivi sistem, i da imamo vodosnadbijevanje 24 sata bez obzira da li je ljetnji ili zimski period. Sve investicije koje su planirane za narednu godinu, ici ce u tom smjeru, Investicije su na postrojenju u Podgoru i Visnjici, imamo distributivnu cijev ka Veljoj Gori, a drugi dio se odnosi na mrezu u samom gradu.”

Kascelan kaze da su u Prijestonici zadovoljni rezultatima ovogodisnje turisticke sezone.

“Prema podatcima Monstata imamo 20 odsto veci broj nocenja u odnosu na proslu godinu, dok je, kada je rijec o izletnicima, zabiljezeno povecanje od 12 odsto .”

U cilju unapredenja turisticke ponude u planu za narednu godinu je kupovina prostora na kojem se nekada nalazio hotel Lokanda, prvi I najstariji hotel u Crnoj Gori. Plan je, istice Kascelan, da se pronade novi pouzdan partner, sa kojim bi se, po modelu privatno javnog partnerstva, uslo u proces obnove I gradnje ovog zdanja porusenog u zemljotresu prije cetrdeset godina.

SDP

U Tivtu se uz opoziciju i dio vlasti olicen u partiji SD protive namjeri Vlade da Aerodrome da u koncesiju. Tokom ove sedmice je lokalni SD prikupio gotovo 2000 potpisa podrske kojom gradani traze da se izjasne o ovom pitanju. Opoziciona SDP je danas Skupstini podnijela Predlog za raspisivanje opstinskog referenduma o buducnosti tivatskog aerodroma. Proslog mjeseca je, podsjetimo, Vlada raspisala javni poziv za predkfalifikaciju za dodjelu 30-godisnje koncesije za Aerodrome.

Nevenka Macan, TVCG

UNIJA SINDIKATA

Unija slobodnih sindikata inicirace izmjene Zakona o unutrasnjoj trgovini kako bi se omogucio neradni dan i u slucaju izuzetaka. Na drugoj strani, u Uniji poslodavaca smatraju da je zakon omogucio povlascen polozaj pojedinim privrednim subjektima poput benzinskih pumpi koje se bave i prodajom hrane. Zbog toga su inicirali ocjenu ustavnosti Zakona o unutrasnjoj trgovini, jer je, kazu uradena vjestacka intervencija u sektoru trgovine bez konsultacije poslodavaca i sindikata.

Primjena Zakona o unutrasnjoj trgovini i odredbe o neradnoj nedjelji pokazala je odredene nedostatke buduci da je pojedinim privrednim subjektima-benzinskim pumpama omogucio privilegovan polozaj u odnosu na trgovine, kazu iz Unije.

“Postoje elementi koji ukazuju na povlascen polozaj pumpe u smislu bavljenja trgovinom jer je zakon rekao da je u sektoru trgovine nedjelja neradna a onda se pojavljuju pumpe kao izuzetak ko moze da se bavi tgovinom”, kazao je Filip Lazovic iz Unije poslodavaca.

Poslodavci su inicirali ocjenu ustavnosti Zakona o unutrasnjoj trgovini jer smatraju da je onemogucena sloboda preduzetnistva. Za razliku od poslodavaca koji traze da se svim trgovinama omogucc rad nedjeljom, sindikalci traze da se odredba o neradnoj nedjelji primijeni i na izuzetke.

“Trazicemo izmjenu zakona clana 35a eliminisanje izuzetaka cvjecare, apoteke ne sve, skladista kiosci veliki broj zaposlenih koji rade nedjeljom tu je i nelojalna konkurencija benzinske pumpe sa ostalim subjektima, pitanje je da li radnici na benzinskim pumpama imaju pravo na slobodan dan”, kazala je Sandra Obradovic iz Unije slobodnih sindikata.

Iz Sindikata kazu da je primjena zakona pokazala i potrosacke navike gradana, i da je potrebna njihova podrska kada je rijec o neradnoj nedjelji u trgovinama.

“Da se solidarisu sa zaposlenima koji ne rade nedjeljom da steknemo stare navike da nece propasti nista ako nedjeljom ne rade trgovine i da se osnovnim zivotnim namirnicama snabdijemo subotom”, dodala je Obradovic.

Iz Ministarstva ekonomije kazu da je rad benzinskih pumpi u skladu sa Zakonom, i da gradani imaju pravo izbora gdje ce obavljati trgovinu.

“U prodavnicama i sopovima unutar benziskih pumpi moze se prodavati roba za koju objekat ispunjava propisane uslove,u skladu sa Zakonom o bezbjednosti hrane i Pravilnikom o centralnom registru objekata za proizvodnju, preradu i distribuciju hrane.U registar Uprave za bezbjednost hrane upisan je veliki broj benzinskih pumpi, koje imaju i objekte za prodaju hrane na malo”, navodi se u saopstenju Ministarstva ekonomije.

Iz Udruzenja naftnih kompanija su za TVCG kazali da nema nista sporno u njihom radu, i da su prometi na benzinskim stanicama minorni te da ne mogu znatno uticati na prihode trgovinskih lanaca.

Kristina Pavicevic, TVCG

PODACI CBCG

Ukupan priliv stranih direktnih investicija (SDI) u prvih osam mjeseci ove godine iznosio je 515 miliona eura, dok se istovremeno iz zemlje odlilo 255,6 miliona, pokazuju preliminarni podaci Centralne banke (CBCG).

Neto priliv stranih direktnih investicija, odnosno razlika izmedu njihovog priliva i odliva u prvih osam mjeseci ove godine iznosila je 259,4 miliona, sto je 3,5 odsto vise nego u istom periodu prosle godine.

,,Ukupan priliv stranih direktnih investicija manji je 5,6 odsto, sto je rezultat smanjenja priliva po osnovu investicija u kompanije i banke, kao i nekretnine”, navodi se u Biltenu.

Iz zemlje se po osnovu ulaganja rezidenata u inostranstvo odlio 73,9 miliona eura, dok su povlacenja sredstava nerezidenata investiranih u Crnu Goru iznosila 181,7 miliona.

Priliv stranih direktnih investicija u formi vlasnickih ulaganja iznosio je 289,7 miliona eura, sto cini 56,3 odsto ukupnog. Od toga je u nekretnine ulozeno 108,7 miliona, a u preduzeca i banke 181 milion.

Priliv SDI u formi interkompanijskog duga iznosio je 210,7 miliona eura ili 40,9 odsto ukupnog.

DO 2029. GODINE

Regulatorna agencija za energetiku (RAE) odobrila je planove razvoja prenosnog i distributivnog sistema Crne Gore za period od naredne do 2029. godine, koje su sacinile kompanije koje njima upravljaju.

Regulator je dao saglasnost na planove razvoja koje su joj dostavili Crnogorski elektroprenosni sistem (CGES) i Crnogorski elektrodistriburivni sistem (CEDIS).

Kada je u pitanju Plan razvoja prenosnog sistema, RAE je dala saglasnost na taj dokument, osim u dijelu investicija koje se odnose na izgradnju dalekovoda Briska gora – Ulcinj i Virpazar – Briska gora, kao i infrastrukture za prikljucenje solarne elektrane Briska gora, zbog neispunjenosti odredenih ekonomskih kriterijuma.

Operator prenosnog sistema elektricne energije duzan je da utvrdi desetogodisnji plan razvoja prenosnog sistema koji se azurira svake godine, sa dinamikom investicionih projekata.

Kada je u pitanju CEDIS, ta komapnija je sacinila i Investicioni plan za period do 2022. godine koji je sastavni dio Plana razvoja za period do 2029.godine.

Planirane su aktivnosti na 517 projekata, od kojih je 263 ranije odobreno, i to dominantno u dijelu sekundarne mreze.

Planirane investicije u narednoj godini iznose 34,95 miliona, u 2021. godini 32 miliona, a u 2022. godini 33,41 milion eura.

RADINOVIC PORUCILA

Socijalisticka narodna partija smatra da se gradanima vise ne smiju servirati prazne price, vec da se moraju kreirati jasne politike i preduzeti mjere ciji bi cilj bio smanjenje nezaposlenosti i sprecavanje negativnih pojava sa kojima se suocava nasa ekonomija, saopstila je analiticarka u Medijskom centru SNP Marija Radinovic.

Radinovic je upozorila na posljednje podatke o nezaposlenosti koji kazu da je registrovano 35.806 nezaposlenih.

“Uprkos uvjeravanjima vlasti da je nasa ekonomija u stalnom rastu, ovaj podatak govori o sve vecim problemima sa kojima se suocava ,,crnogorski ekonomski tigar”. Naime, nije tajna da u Crnoj Gori plate i penzije godinama unazad ostaju na istom nivou, da je minimalna zarada i dalje najniza u regionu, da je prisutan egzodus mladih iz zemlje koji u inostranstvu pronalaze poslove i stvaraju osnovne uslove za zivot, da je javni dug iz godine u godinu sve visi, te da je potrosacka korpa sve skuplja”, navodi se u saopstenju.

Ona dodaje da ovim parametrima treba dodati i najnoviji rast nezaposlenosti, “cime se jos jednom demantuju sve slavodobitne tvrdnje vlasti o ispravnosti njene ekonomske politike”.

PORESKA UPRAVA

U Crnoj Gori je od pocetka godine stecajni postupak pokrenut kod 826 preduzeca, saopsteno je iz Poreske uprave (PU).

“Na osnovu evidencije Centralnog registra privrednih subjekata u periodu od pocetka godine do kraja oktobra stecajni postupak je pokrenut kod 826 preduzeca, od kojih status u stecaju trenutno ima 377 kompanija”, kazali su agenciji Mina-business iz PU.

Iz PU su precizirali da je u preduzecima kod kojih je od pocetka godine pokrenut stecaj i koji je jos u toku zaposleno 477 radnika.

“U strukturi kompanija kod kojih je od pocetka godine pokrenut stecajni postupak i koje se jos nalaze u stecaju najveci broj je iz djelatnosti maloprodaje i veleprodaje, ugostiteljstva i gradevine”, naveli su iz PU.

PU takode intenzivno prati sve poreske obveznike koji su usli u reprogram poreskog duga, kako sa aspekta izmirivanja reprogramiranih obaveza, tako i redovnog servisiranja tekucih.

Iz te institucije su krajem septembra kazali da je Privredni sud u ovoj godini pokrenuo 450 stecajnih postupaka u firmama kojima je PU ukinula rjesenja o reprogramu ili nije mogla da u duzem vremenskom periodu naplati poreski dug.

PU je od pocetka godine predala Privrednom sudu 560 zahtjeva za pokretanje stecaja, a ta cifra nije konacna.

,,Posmatrajuci period od pocetka godine, kada je PU intenzivirala aktivnost predlaganja stecajnog postupka kod obveznika kojima je ukinuto rjesenje o reprogramu ili onih kod kojih vec duze vrijeme nije bilo moguce naplatiti poreski dug, Privrednom sudu je podnijeto 560 predloga sa ukupnim dugom od 46,4 miliona EUR”, rekli su iz PU.

Realizacijom Zakona o reprogramu poreskog potrazivanja pocela je naplata potrazivanja cak i od onih kompanija koje godinama nijesu bile u mogucnosti da izmire dospjele poreske obaveze, dok su se pri sprovodenju javnog poziva Ministarstva finansija za reprogram poreskog potrazivanja prijavili brojni veliki duznici, koji se nalaze na crnim listama i od kojih je do sada bilo tesko naplatiti poreski dug.

MONTEPUT

Putarina za prioritetnu dionicu auto-puta Bar-Boljare bice najvjerovatnije od tri do tri i po eura, saopstio je Pobjedi izvrsni direktor Monteputa Jonuz Mujevic.

“Jos nije preciziran tacan iznos putarine, a iznosice od osam do 12 centi po kilometru. Konacnu odluku o iznosu putarine donijece Vlada”, kazao je Mujevic i dodao da Vlada ima vremena da u narednih godinu dana precizira tacan iznos.

On smatra da ce se najvjerovatnije ici na nizu tarifu od osam centi po kilometru.

“Po toj tarifi za prolaz prioritene dionice od od Smokovca do Mateseva placace se putarina od tri do tri i po eura”, rekao je Mujevic.

Prema njegovim rijecima najvjerojatnije ce drzavni Monteput naplacivati putarinu na auto-putu.

“Za sada je opredjeljenje Vlade da Monteput obavlja naplatu putarine i kompletno odrzavanje auto-puta, ali cekamo usvajanje Zakona o putevima, nakon cega ce to biti precizirano”, saopstio je Mujevic.

On smatra da Monteput ima potencijal za odrzavanje auto-puta.

“Mi imamo i potencijala i iskustva za odrzavanje auto-puta i vec pravimo odredene pripreme. U narednom periodu cemo kupiti i opremu neophodnu za odrzavanje auto-puta”, kazao je Mujevic i dodao da ce sredstva za nabavku opreme izdvojiti iz dobiti kompanije za ovu godinu.