DODIK

Srpski član Predsjedništva Bosne i Hercegovine Milorad Dodik tvrdi da se predsjednik Crne Gore Milo Đukanović miješa u unutrašnja pitanja BiH.

Dodik je danas poslao danas pismo Đukanoviću, u kom je naveo da je pozivnicu predsjedniku Crne Gore da prisustvuje komemorativnom skupu u Potočarima, 11. jula ove godine, samoinicijativno uputio bošnjački član Predsjedništva BiH Šefik Džaferović.

Dodik tvrdi da se o tome nikada nije razgovaralo na sjednici Predsjedništva, te da ono “tim povodom nije ni zauzelo stav”.

Dodik je ocijenio da je slanjem pozivnice Džaferović zloupotrijebio funkciju i instituciju Predsjedništva BiH i time obmanuo i državnike i ambasadore na čije adrese su pozivnice upućene.

“Kvalifikacije tragičnih događaja u Srebrenici, koje je iznio Džaferović u svom pozivnom pismu, a koje ste i vi na isti način iznijeli, apsolutno su neprihvatljive, jednostrane i sigurno ne doprinose procesu pomirenja”, napisao je Dodik u pismu crnogorskom predsjedniku.

Ocijenio je da se Đukanović svojim stavovima “svrstao na stranu isključivo predstavnika jednog naroda” i da je, “miješajući se u unutrašnja pitanja BiH, dodatno narušio ionako složene unutrašnje odnose u toj zemlji”.

“FAKE NEWS”

Dezinformacije i lažne informacije u vezi sa kovidom-19 nastavljaju da se šire svijetom, i mogu imati štetne posljedice po javno zdravlje i uspješnu kriznu komunikaciju, navodi se u najnovijem izvještaju tima Evropske službe za vanjske poslove (EEAS), koji se bavi digitalnim sadržajima.

“Neke države i akteri koje podržavaju određene države traže načine da iskoriste javnu krizu kako bi ojačale svoje geopolitičke interese, nerijetko dovodeći u pitanje kredibilitet EU i njenih partnera”, navodi se u izvještaju.

Grupa East Stratcom koja se bavi otkirvanjem lažnih vijesti, navodi da je više od 150 pro-Kremljinskih dezinformacija u vezi sa kovidom -19 zabilježeno od 22. januara. “Ruski mediji koji su pod kontrolom države pomjerili su fokus ka isticanju ruske pripremljenosti kako bi se suočili sa epidemijom, dok je široko zastupljena i tema ruske pomoći Italiji”, navodi se.

Kada je riječ o Zapadnom Balkanu, evropski sajt EUvsDisinfo je objavio da su u tom regionu prisutne teorije zavjere, u kojima se navodi da je virus “američko biološko oružje” ili “izgovor za stranu invaziju”.Takođe, iz evropske službe navode da su uočili da je kriza sa koronavirusom “povezana sa postojećim narativima da EU okreće leđa Zapadnom Balkanu”.

Prisutne su i tvrdnje da se EU razjedinjuje kada je riječ u odgovoru na kovid 19, te da među sadržajima koje je objavio RT i Sputnjik članci koji se odnose na teorije zavjere- poput toga da je “virus ljudska tvorevina” ili da je “namjerno proširen”, imali veću društvenu angažovanost nego druge priče.

Na društvenim mrežama širom EU prisutan je, kako se ističe, i veliki broj lažnih zdravstvenih savjeta, koji nijesu u skladu sa zvaničnim smjernicama SZO. “Sputnik Deutchland širi tvrdnje na Facebooku i Twitteru da “pranje ruku ne pomaže”.  Dokazi pokazuju i da onlajn platforme nastavljaju da stiču finansijku korist od teorija zavjere i dezinformacija u vezi sa koronavirusom”, kaže se u izvještaju.

U kineskom informacionom prostoru, kako se ističe, pokušava se sugerisati da su virus u Vuhan donijeli američki vojnici, ili da je virus potekao iz Italije.

Usljed sve ozbiljniih problema širenja dezinformacija Evropska komisija je na zvaničnoj internet stranici pokrenula poseban dio koji se bavi odgovorima na sva relevantna pitanja oko korona virusa, saopštila je juče predsjednica te insitucije Ursula fon der Lajen.

Ivan Mijanović, dopisnik RTCG iz Brisela

SJUTRA

Ministar vanjskih poslova Srđan Darmanović učestvovaće sjutra na sastanku ministara vanjskih poslova NATO koji će biti organizovan putem video konferencije. To će, kako je saopšteno iz MVP-a biti prilika da se dodatno afirmiše posvećenost i predanost Crne Gore NATO vrijednostima.

Kako je saopšteno iz tog vladinog resora, tokom sastanka, posebna pažnja biće posvećena bezbjednosnim implikacijama COVID-19 krize na Alijansu i saveznice.

“Šefovi diplomatija razmijeniće mišljenja i o aktuelnim bezbjednosnim izazovima i implementaciji odluka sa sastanka šefova država i vlada NATO koji je održan prošle godine u Londonu. Učešće na sastanku biće prilika da se dodatno afirmiše posvećenost i predanost Crne Gore vrijednostima NATO”, kazali su iz MVP-a.

SNP

Građani i privredni subjekti u Crnoj Gori još čekaju mjere koje je Vlada Crne Gore obećala, a koje bi trebalo da olakšaju njihov položaj, koji je pogoršan izbijanjem pandemije virusa korona, saopštili su iz Socijalističke narodne partije.

Kako ističu, oni su već predložiči niz mjera koje bi Vlada mogla da usvoji, a čiji je, kako dodaju, cilj olakšavanje teške pozicije naših građana.

“To su, prije svega, smanjivanje ili odlaganje plaćanja računa za struju, vodu i smeće, pomoć najugroženijim slojevima stanovništva, otvaranje humanitarnog broja putem kojeg bi se skupljala pomoć za najsiromašnije građane, pružanje pomoći turističkim poslenicima, ugostiteljima, hotelijerima, taksistima, frizerima, šminkerima i ostalim ugroženim profesijama”, navode oni.

SNP ističe da Elektrodistribucija mora pokazati dodatan senzibilitet prema brojnim nezaposlenim građanima i onima bez ikakvih primanja, te izbjegavati isključenje električne energije u ovim danima.

“Bilo bi korisno i kada bi Telekom donio odluku o smanjenju računa za telefon i internet, s obzirom na to da građani u danima izolacije imaju pojačanu potrebu za korišćenjem ovih usluga. Podsjećamo da su neke države, poput susjedne Srbije, već donijele paket pomoć u iznosu od preko pet milijardi eura namijenjen privredi, kao i odluku da se svakom punoljetnom građaninu dodijeli pomoć u iznosu od 100 eura”, dodaju iz SNP-a.

Kako dodaju, o načinu na koji se prema najvećoj krizi od Drugog svjetskog rata odnose ozbiljne države dovoljno je navesti podatak da je Njemačka samo za kreativni i kulturni sektor spremila program hitne i sveobuhvatne pomoći u iznosu od zapanjujućih 50 milijardi eura.

“Država mora učiniti sve kako bi stimulisala preduzetnike da zadrže svoje zaposlene i da izbjegavaju njihovo otpuštanje. U tom smislu, treba se ugledati na Španiju koja je zabranila trajno otpuštanje radnika i poslodavcima na raspolaganje stavila samo mogućnost privremenog raskida ugovora o radu”, napominju iz ove stranke.

SNP CG smatra da su pomenute mjere pomoći neophodne kako bi građani i preduzetnici uspjeli da prebrode najteži period krize i da nakon njenog okončanja, ponove stanu na svoje noge i nastave da rade. U tom smislu, ističu oni, uloga države je od presudnog značaja.

LIBERALNA PARTIJA

Liberalna partija apeluje na Vladu Crne Gore da, pored ostalih mjera koje efektivno sprovodi, posebnu pažnju obrati i na građane koji su podstanari u Crnoj Gori i koji su u veoma nezgodnoj situaciji.

Naime, kako ističu, zvanično u Crnoj Gori ima oko 20.000 podstanarskih porodica i samaca sa preko 60.000 članova domaćinstva. Ovaj broj je nezvanično mnogo veći.

“Građani koji stanuju kao podstanari i svakoga mjeseca plaćanju zakup stana, prvi su pogođeni u trenutku uvođenja mjera koje su obustavile najveći dio poslova u državi. Ako imamo u vidu da najveći dio njih radi kod privatnika koji su već u ogromnom ekonomskom problemu i koje je Vlada najavila da će da pomogne raznim mjerama, onda nije teško pretpostaviti pred kakvim izazovom se nalaze zapošljeni koji n eće primati platu mjesecima a obavezni sa da stanarinu plaćaju svakog mjeseca”, navode u saopštenju.

Neophodno je, kako navode, da Vlada i NKT razmotre način na koji bi se ova kategorija stanovništva, ili makar oni najugroženiji, mogli pomoći i na neki način osloboditi ove obaveze ili im se ista olakšati i rasteretiti makar u ovim udarnim mjesecima krize.

“U suprotnom, prijeti nam scenario u kojem veliki broj ovih ljudi sa svojim porodicama može ostati na ulici, bez krova nad glavom i bez ikakve sigurnosti i egzistenicje. Ne možemo a da ne pohvalimo i jedan dio stanodavaca koji su bez problema ustupili zakupcima i njihovim porodicama odlaganje obaveze plaćanja ili čak oslobađanje od plaćanja za tekući mjesec. Bez obzira na poteze Vlade, apelujemo na stanodavce da, u skladu sa svojim mogućnostima, imaju razumijevanja prema stanozakupcima i olakšaju njima i njihovim porodicama preživljavanje u ovom teškom vremenu za sve”, zaključuju u saopštenju.

RUIZ KALAVERA

Direktorica za Zapadni Balkan u Evropskoj komisiji Henoveva Ruiz Kalavera čestitala je Crnoj Gori, na usvajanju predloga o “zelenim koridorima”.

“I ostali partneri u regionu trebli bi brzo da preduzmu taj korak”, navela je Ruiz Kalavera na twitter nalogu.

ZBOG MJERA NKT-A

Klub poslanika Demokratskog fronta (DF) uputio je pismo predsjedniku Skupštine Crne Gore Ivanu Brajoviću kojim traži da sazove hitnu sjednicu parlamenta.

Kao povod naveli su nove mjere Nacionalnog koordinacionog tijela (NKT) i Vlade u vezi uvođenja zabrane kretanja građana, kao i, kako su ocjenili, čitav niza kršenja zakona i Ustava Crne Gore.

Brajovića su pozvali da hitno zakaže sjednicu parlamenta, i poručili mu da, kako su kazali, prestane da izbjegava i odlaže ispunjavanje svoje užnosti.

Kako na Kolegijumu predsjednika skupštine ne postoji saglasnost oko sazivanja sjednice, smatraju da je Brajović dužan da donese odluku u skladu sa Poslovnikom.

“Koliko god pokušava Vlada Crne Gore da se opravda da je policijski čas uvela u skladu sa zakonom, mi smo sigurni da to nijesu mogli da urade bez uvođenja vanrednog stanja. Nekoliko pojedinaca iz Nacionalnog Koordinacionog Tijela, suprotno Ustavu ove zemlje, upravlja državom bez ikakve kontrole i legitimiteta. To je opasno stanje i ono se mora uvesti pod ustavni i zakonski osnov. Skupština je suspendovana od prvog dana krize iako mnogi Parlamenti u regionu i Evropi rade i raspravljaju o mjerama za borbu protiv COVID-19 i efektima tih mjera”, navodi se u pismu DF-a.

Praksu funkcionisanja NKT u DF-u smatraju “veoma problematičnom”.

“NKT ne daje nikakva obrazlozenja mjera. Samo se donese naredba koja stupa na snagu odmah ili sjutra. Zbog čega se uvodi mjera, kakvi su efekti mjera, zašto ne testiraju ljude koji su ušli u CG u januaru, februaru i martu, zašto Vlada nastavlja sa masovnim represivnim mjerama bez ikakvih pametnih metoda identifikacije potencijalno inficiranih i njihovog monitoringa, zašto tajkunske građevinske firme prevoze svoje radnike u kombijima i zašto im se dozvoljava rad, a hiljadama drugih firmi ne, itd, itd. Na hiljadu zašto, od NKT dobijamo uvijek isti odgovor: Da spriječimo širenje epidemije i da ne budemo kao Italija!!!”, kazali su iz DF-a.

Tvrde da se stvara, kako su kazali, nepovoljna klima represije, zatvaranja, zabrana, hapšenja, dojava, cenzure, nekompetentnih donosioca odluka, lažnih vijesti, prikrivanja realnog stanja.

“Sve mjere, ma kako bile radikalne, za koje postoji stručno i naučno utemeljenje i dokazana iskustva da daju pozitivne rezultate, treba primijeniti odmah, dosledno i bez oklijevanja, ali u skladu sa Ustavom i zakonima ove zemlje i uz poštovanje principa transparetnosti i odgovornosti. Uloga Parlamenta je tu nezaobilazna i naša ustavna pozicija nam daje ovlašćenja da tražimo odgovore od nadležnih tijela izvršne vlasti, dobijamo izvještaje, kontrolišemo njihov rad”, kazali su iz DF-a.

Cijene da su se stekli svi uslovi da Brajović zakaže vanrednu sjednicu Skupštine posvećenu mjerama Vlade i NKT u borbi protiv virusa COVID-19.

“Demokratski front bi, u zavisnosti od rasprave na samoj sjednici, predložio Zaključke koji bi bili u funkciji zaštite ustavnog poretka i pravnog sistema”, zaključili su iz DF-a.

LEKIĆ

Dramatičnu situaciju, izazvanu širenjem koronavirusa, treba posmatrati i kao određenu šansu crnogorskog društva, ocijenio je lider Demosa Miodrag Lekić, navodeći da mnogo zavisi od toga na kojim vrijednostima će se voditi država tokom krize.

„U ovom teškom trenutku devastirajuće epidemije, više nego ikada nam je potreban spoj ozbiljnih, stručno osmišljenih odluka nadležnih tijela i kolektivni duh građani. I tu smo svi odgovorni“, kazao je Lekić.

On je u izjavi dostavljenoj agenciji MINA naveo da će ozbiljnost situacije i dalji razvoji događaja vjerovatno zahtijevati neophodnost nekog oblika centralizacije odlučivanja.

„Od ogromne važnosti je da nosioci centralizacije i potrebnog duha jedinstva građana ne budu osobe koje su poznate kao akteri podjela i korupcionaških afera u našem društvu“, istakao je Lekić.

On smatra da sam vrh centra treba da preuzme odovornost za usvojene odluke.

„Znamo li precizno nadležnosti Nacionalnog koordinacionog tijela za zarazne bolesti (NKT)? Poslednju krupnu odluku o restrikcijama kretanja građana nije donijelo ni NKT, niti Vlada, nego Ministarstvo zdravlja. Čemu institucionalna konfuzija kao mogući uvod u izbjegavanje odgovornosti“, naveo je Lekić.

On je upitao i zašto javnost već nema precizne, dnevne informacije o stanju prikupljenih novčanih i medicinskih sredstava i o njihovom usmjerenju.

„Ovim se ne izražava sumnja, već se podsjeća na imperativ principa javnosti, na taj suštinski demokratski princip, inače najbolji lijek protiv vokacije, prakse, volšebnog virusa korupcije tako bliske vlastima na više nivoa“, pojasnio je Lekić.

Kako je naveo, u neophodnom definisanju prioriteta, mora se polaziti od odbrane prava na život i zdravlje, a i briga o socijalnim i ekonomskim pitanjima su takođe u vrhu prioriteta.

„Ravnoteža prioriteta je neophodna i za dan kada se bude izlazilo iz tunela u kojem se sada nalazimo. Da se poslije tunela ne nađemo u mračnoj noći, u kojoj nećemo znati kako dalje“, upozorio je Lekić.

On smatra da, uprkos zabrinjavajućim tonovima koji odgovaraju dramatičnosti i težini situacije u zemlji, tu situaciju treba posmatrati i kao određenu šansu crnogorskog društva.

Prema riječima Lekića, poslije dokazanog poremećaja, zapravo sloma vrijednosnog sistema u državi, sadašnja situacija je nova prilika da se u zajedničkoj borbi otkriju vrline, kolektivne i individualne.

„Da smo blizu jedni drugima. Da hoćemo takav nastavak, spremni za vrijednosni zaokret. Spremni da gradimo Crnu Goru kao ozbiljnu, solidarnu, pristojnu državu pravila koja će važiti jednako za sve njene građane“, precizirao je Lekić.

Kako je naveo, da li će sve ići tim pravcem, zavisi mnogo i od toga na kojim vrijednostima će se voditi zemlja tokom ove velike krize.

„Sposobnost sistema i povjerenje građana u sistem je od presudnog značaja. Umjesto spasilaca Statisa i problematičnih partenera vrha vlasti – zemlju treba da odbrani njen sistem“, smatra Lekić.

On je, komentarišući javno i, kako je kazao, prilično bizarno dopisivanje tviterom i saopštenjem predsjednika Skupštine i Vlade u sred epidemije, kazao da se odmah nameće podsjećanje na njihovu ranije harmoničnu saradnju.

„Naime, obojica su, pod komandom njihovog zajedničkog šefa, složno sarađivali tokom onih noćnih, uoči Nove godine, zasjedanja Skupštine o budžetu, novom zaduženju zemlje, Zakonu o slobodi vjeroispovjeti, nezakonitim i voluntarističkim odlukama o pomoći avio komapniji i slično“, naveo je Lekić.

Prije toga, dodao je on, njihove stranke su složno i efikasno realizovale „opet pod autokratskim upustvima zajedničkog šefa, nekoliko nezakonitih kadrovskih egzekucija – od savjeta Javnog servisa do Centralne banke, što je sve bilo predmet kritičkih upozorenja Evropske unije“.

„Tako su, uz uvježbano glasačku mašinu trgovačko-koalicione većine, svodili paralement, tu krovnu kontrolnu instituciju sistema demokratije, na još jednu kontrolisanu agenciju u Crnoj Gori“, kazao je Lekić.

I sada, kako je naveo, u vanrednim uslovima epidemije, kada svi razumni pozivaju na javnu odgovornost i jedinstvo u zemlji, predsjednici Skupštine i Vlade su otkrili podjelu vlasti prebacujući jedan drugome javne zadatke.

Lekić je kazao da se pridružuje apelu većine građana da se, makar u ovom trenutku, pokaže potreba odgovornost efikasnim dijelovanjem u interesu građana Crne Gore.

Demos se, dodao je on, zalaže, kao i većina opozicionih stranaka, za aktivnu ulogu Skupštine u ovom trenutku, u interesu građana.

Lekić je podsjetio da je tako i u drugim zemljama, i da je italijanski parlament čak održao sjednicu u jeku njihove dramatične situacije.

On je istakao da i vlast i opozicija imaju veliku odgovornost.

Kako je naveo, vlast koja upravlja državom, njenim institucijama i društvenim procesima, po prirodi stvari, ima najveću odgovornost.

„Ona bi morala, makar u ovom trenutku, napustiti psihologiju i koncept vlasti kao doživotnog miraza. Umjesto tog, nerijetko opsesivnog stanja i cilja, potrebno je da se Vlada okruži stručnim ljudima težeći širokom društvenom konsenzusu, vrijednosnom i organizacionom“, pojasnio je Lekić.

Naravno, kako je kazao, da je i opozicija u ovom trenutku na ispitu.

Potrebno je, smatra Lekić, biti konstruktivan, ozbiljan, argumentovan, isključivo u duhu zajedništava i opštih interesa.

„Uz pravo na javne inicijative i argumentovanu kritiku, treba izbjeći ponekad neukusno javno produciranje s ciljem lova na poene, valjda u nekoj projektovanoj izbornoj matematici“, kazao je Lekić.

On je istakao da mora prevladati svijest „da smo svi u Crnoj Gori danas u istoj barci“.

„Da zato možda svi odložimo žestinu političkih konfrotacija i tražimo konkretan i argumentovan doprinos opštem interesu i spasu. I preokretu. Vrijednosnom prije svega“, zaključio je Lekić.

DF

Demokratski front oglasio se saopštenjem u kojem je iznio ocjenu da su uredbe i mjere Nacionalnog koordinacionog tijela mogle biti proglašene samo ako je u Skupštini izglasano vanredno stanje. Poručili su da će nastaviti da ukazuju na, kako kažu, očigledne nedostatke i propuste države u borbi protiv pandemije.

“Sve drugo je gaženje Ustava i zakona, i to premijer Duško Marković veoma dobro zna”, navodi se u saopštenju.

Smatraju da je trebalo u skladu sa članom 7 pomenutog zakona da se proglase ugrožena i zaražena područja i epidemija zarazne bolesti od većeg epidemiološkog značaja.

“A ne kao što su proglasili epidemiju zarazne bolesti Kovidom 19”, navode iz DF-a.

Da su sve to uradili stekli bi se uslovi da, navode iz DF-a, predsjednik države Skupštini predloži uvođenje vanrednog stanja pozivajući se na član 25 Ustava jer se ove zabrane i ograničenja odnose na čitavu državu, ili da to uradi Savjet odbrane ukoliko se poslanici ne mogu okupiti, a da Skupština naknadno verfikuje taj akt.

Tek nakon tih radnji moguće je sprovoditi sve ove uredbe i mjere NKT, smatraju u DF-u.

Iz DF-a poručuju da sigurno neće odustati od, kako kažu, principijelnog ukazivanja na očigledne nedostatke i propuste države u borbi protiv pandemije, niti će dozvoliti da bilo ko frizira stvarnost tviter objavama i konferencijama za štampu.

MILIVOJE BEŠLIN

Kriza je pokazala: društva neće poboljšati zadrti nacionalisti i neodgovorni populisti, jednako kao što čovečanstvo neće spasiti popovi i religijske dogme; mogu mu pomoći jedino – nauka i razum.

Piše: Milivoje Bešlin

Uistoriji ljudskog roda epidemije koje su izazivale masovne pomore imaju posebno mesto u kulturi sećanja. U Tukididovoj „Istoriji Peloponeskog rata“, ovekovečena je kuga u Atini („ljudi su u gradu umirali, a zemlja se izvan njega pustošila“), vrhunac je bio kada je pokosila i najtalentovanijeg državnika Perikla.

U šestom veku nove ere je Justinijanovu Vizantiju sasekla nezapamćena epidemija kuge (540‒542), da bi najpoznatija epidemija zadesila Evropu u 14. veku i postala inspiracija za Bokača da napiše slavni ,,Dekameron“.

Uz Bokača, i drugi književnici ušli su u istoriju svojim remek-delima tematizujući razorne epidemije. Nijedna od ovih pošasti nije samo izazivala žrtve i očaj savremenika, već je uticala i na promenu sveta i temeljnu izmenu društvenih, ekonomskih, naposletku i političkih struktura.

Poslednja apokaliptična epidemija, „Španska groznica“ zadesila je čovečanstvo krajem Prvog svetskog rata (1918) i prema nepreciznim procenama istoričara odnela je između 50 i 100 miliona života. Nažalost, Bokačo bi, gledajući danas užas severa Italije, ponovo mogao da napiše svoj „Dekameron“.

Kineska (ne)odgovornost
Apokaliptična situacija u svetu, koja bi mogla da liči i na antičke tragedije, u državama sa autoritarnim i/ili populističkim režimima poprimila je sasvim osobene razmere.

Obe globalne supersile sa planetarnim ambicijama, pokazale su svoje najgore lice u različitim fazama krize sa korona virusom. Kineski totalitarni režim je mesecima krio podatke, „mrak“ je gutao stručnjake koji su ukazivali na epidemiju, hiljade ljudi iz zaraženih delova Kine pušteni su za kinesku Novu godinu da turistički putuju po Evropi i najviše Italiji, da bi od trenutka kada je režim priznao postojanje problema, efikasno upravljao katastrofom.

Zbog početnog neodgovornog odnosa Kine prema korona virusu i teškim posledicama po živote i zdravlje ljudi širom sveta, kao i zbog izvesnog ekonomskog kraha globalnih razmera, neretko se pominje potreba, kada epidemija prođe – ekonomskog i političkog distanciranja od Kine. Najveći dobitnik globalizacije, koji je sebi dao za pravo da ne poštuje gotovo nijedno od pravila igre, neće ostati nekažnjen zbog krize koja je odgovornijim pristupom u inicijalnim fazama mogla biti sprečena, upozoravaju najugledniji zapadni mediji. Bio je to kineski „Černobilj“, nekoliko meseci posle velikog uspeha istoimene serije, koja je podsetila na još jednu ljudski izazvanu kataklizmu totalitarnog sovjetskog režima.

Bez američkog liderstva
S druge strane, SAD pod vođstvom Donalda Trampa pokazale su retku nesposobnost i neodgovornost i prema sebi i prema ostatku sveta. Američko liderstvo u vreme predsednikovanja Baraka Obame (2008‒2016) u suzbijanju virusa ebole i brojne strateške i sistematske mere koje je demokratska administracija pravovremeno provela u saradnji sa ostalim međunarodnim subjektima i saveznicima, sprečile su katastrofu u najavi.

Ovoga puta Amerikom, nažalost, vlada klovnovski groteskna i desno-populistička administracija Donalda Trampa. Od početka svog mandata Tramp je sejao sumnju u nauku, negirao naučne argumente i metodologiju, širio laži i teorije zavere, a tako se ponašao i na početku krize sa korona virusom. Prateći njegovo negiranje opasnosti i ismevanje sa mogućim posledicama, grešku za greškom pravila su ključna ministarstva koja su morala biti okosnica američke odbrane od opasnosti. O odsustvu bilo kakve saradnje sa saveznicima i međunarodnim institucijama da se i ne govori.

Rezultat toga je pad američkog globalnog liderstva i haos sa velikim brojem žrtava u nacionalnim okvirima. Tragični neuspeh Trampove administracije da zaustavi pandemiju i održi svoje građane zdravima kao i time uslovljeni predstojeći ekonomski slom, po svoj prilici će koštati Trampa drugog mandata u Beloj kući. Populizam ima svoju cenu i američki građani će u ovoj krizi to bolno iskusiti. Milioni Italijana, nažalost, danas plaćaju cenu naprslog sistema, koji već decenijama trpi štetu različitih populističkih eksperimenata i neodgovornih lidera, od S. Berluskonija do komičara B. Grila, na čelu države.

Srbija u vanrednom stanju
Od lidera u našem regionu najviše pažnje medija i javnosti je proizveo predsednik Srbije Aleksandar Vučić svojim svakodnevnim, višesatnim konferencijama za novinare.

Za razliku od svih drugih predsednika u regionu koji su se jednom ili nijednom pojavili, ostavljajući lekare, stručnjake ili ministre zdravlja da komuniciraju sa javnošću, predsednik Srbije je bio ne samo centralni, već i gotovo isključivi kanal komunikacije prestrašene javnosti sa nadležnim institucijama i stručnjacima.

Zbog toga se na društvenim mrežama u Srbiji već pojavio brojan pokret #vučiću, ostani kod kuće, a psiholozi otvoreno govore o njegovim dramatičnim i politički kontroverznim istupima koji ozbiljno iritiraju, uznemiravaju i politički polarizuju građane.

Poput Trampa ili brazilskog populističkog ultradesničara Bolsonara, srpski predsednik je u početku omalovažavao opasnost od virusa koji je već pustošio Kinu i prešao u Evropu, pozivajući krajem februara da se opasnost otklanja „čašicom“ alkohola, a dežurni virusolog je stojeći pored šefa države govorio o „najsmešnijem virusu“ sa interneta.

Tek nakon predaje izborne liste vladajuće stranke, dok se već odigravala italijanska kataklizma, vlast u Beogradu je priznala postojanje prvog zaraženog, a nedelju dana kasnije Vučić je, suspendujući parlament, uveo vanredno stanje (15. marta), uz retoriku i mere koje su mnoge podsetile na ratno stanje zavedeno tokom bombardovanja 1999. godine.

Promjene strateške orijentacije
I kao da je bilo malo političkih zloupotreba tragične situacije, predsednik Srbije se na pres-konferenciji, koja će postati predmet različitih komentara širom regiona, ali i u Evropi, teško obrušio na Evropsku uniju kao sebičnu i egoističnu, sugerisavši najtoplijim rečima da Srbija u najtežim trenucima može da računa samo na pomoć i „čelično prijateljstvo“ totalitarnog kineskog režima i „brata Sija“, kako je nazvao lidera Komunističke partije Kine.

Sve je to pojačano Dačićevim vulgarnim javnim uvredama na račun EU. Mnogi zapadni mediji tumačili su da Srbija odustaje i zvanično od svoje evropske orijentacije i nudi se za ulogu kineske ispostave u Evropi, svojevrsne replike Enver Hodžine Albanije u 21. veku. Uzalud se već sutradan Sem Fabrici, šef delegacije EU u Srbiji, pravdao i dokazivao da je Unija u posledjih 20 godina uložila milione evra u srpsko zdravstvo i da je ta pomoć neuporediva sa bilo čijom, demantujući da je Srbiji onemogućeno da kupuje medicinsku opremu u državama EU.

Uzalud je EU četiri dana kasnije hitno odobrila Srbiji 7,5 miliona evra bespovratnih sredstava za borbu protiv epidemije korona virusa. Uzalud je u isto vreme Norveška dodelila Srbiji dodatnih 5 miliona evra pomoći i medicinski materijal za borbu protiv korone. U beogradskim, strogo kontrolisanim, medijima sve je to prećutano ili minimizirano, a naslovne strane, desetak režimskih dnevnih listova, donosile su napise da je jedini spas u Kini i njenoj očekivanoj pomoći Srbiji. Najzad, ta pomoć, koja je upućena iz Pekinga i ostalim evropskim državama, dočekana je uz najviše počasti s državnim vrhom na aerodromu.

“Zaborav” za Crnogorce
Na Vučićevoj konferenciji za medije na kojoj je obznanio uvođenje vanrednog stanja jedan detalj je bio posebno indikativan. Nabrajajući sve narode koji žive u Srbiji, koje želi vanrednim merama da zaštiti od opasnog virusa, upadljivo je izostavio Crnogorce. Nije se na tome stalo. Četiri dana kasnije iz ambasade Srbije u Podgorici je saopšteno da je „na predlog opštine Budva predsednik Srbije Aleksandar Vučić doneo odluku da se hotel MUP-a Srbije u Bečićima ustupi i stavi na raspolaganje lokalnim vlastima za privremeni karantin“.

Kršeći ovlašćenja definisana ustavima i Srbije i Crne Gore, srpski predsednik je zaobišao legalne institucije susedne države – crnogorsku Vladu i Ministarstvo zdravlja, jedine nadležne da odlučuju o karantinu za potencijalno zaražene korona virusom i direktno komunicirao sa svojim lojalistima koji su na vlasti u lokalnoj upravi Budve. Osim što je odbila ovaj predlog, Vlada Crne Gore, očito, nije želela da pravi slučaj od još jedne u nizu provokacija koje dolaze iz beogradskih vladajućih krugova.

Naposletku, ima li bilo čega pozitivnog u užasu koji, zatvoreni u svojim domovima, živimo, čekajući nevidljivu štetotočinu da nam uništi život i ugrozi bližnje?! Kod nemalog dela ljudi javila se nova solidarnost i empatija, reafirmisala se svest da živimo u društvu, u zajednici sa drugima i da naša sreća jeste uslovljena i dobrobiti drugih. I drugo, nauka i razum su, ipak, nadvladali u ovoj krizi. Sve domaće i svetske ludorije sa antivakcinašima, teoretičarima zavere, raznim priučenim homeopatama i sličnim eksperimentima u čijoj osnovi je sumnja u razum i struku – ustupili su mesto govoru kompetentnih, upućenih i specijalizovanih stručnjaka.

To je lekcija koju svet mora da pamti i kada ova tragedija prođe. Kao što je kriza pokazala – društva neće poboljšati zadrti nacionalisti i neodgovorni populisti, jednako kao što čovečanstvo neće spasiti popovi i religijske dogme; mogu mu pomoći jedino – nauka i razum.