PISE MIODRAG VLAHOVIC

Ideja o tzv. “Malom Sengenu” je neuvjerljivi nadomjestak za zaustavljeni proces evropskih integracija za zemlje Zapadnog Balkana. Neubjedljivi surogat, dakle.

Sirenje EU, projekcija koja je u samim temeljima i u logici ideje o “ujedinjenoj i slobodnoj Evropi”, je u najozbiljnijoj krizi od vremena kada je stvorena, poslije iskustva globalne i evropske kataklizme u Drugom svjetskom ratu. Necemo trositi prostor na nijansiranje i “precizno podesavanje” misli sto se sa Evropom cini posljednjih godina, sa haosom, ili bez njega, na americkoj strani Atlantika – mada je ugodnije napisati ili procitati da smo svjedoci “izvjesnog zastoja”, a ne posmatraci i kolateralna steta istorijske razgradnje bazicnih mehanizama i rezona postojanja evropskog saveza naroda i drzava, pa i atlantske zajednice u cjelini.

Htjeli to da vidimo ili ne, nesaglasje koje postoji, i u Briselu i van njega, u vezi mogucnosti, tempa i nacina prikljucenja Zapadnog Balkana (a koje bi, nekad, bilo razlog za brigu i prvi pokazatelj krize), je postalo posljednja linija optimizma za one koji jos zele da vjeruju da nije sve izgubljeno i da cemo se svi, jedan po jedan, (saglasno drustvenom i politickom napretku svake zemlje ponaosob – po tzv. “regata-principu”, ako se toga ko jos sjeca), jednoga dana, biti dio EU.

Na Balkanu opstaju problemi koje nam je u nasljedje ostavio “omanji rat”, kako je taj zlocin i tragediju nedavno nezgrapno (zaustavicemo se na tom pridjevu) nazvao jedan od lokalnih promotera najnovijeg evropskog eksperimenta. To je sustina objasnjenja zasto nas Evropa (sadasnja EU, sa clanicama i problemima koje su je ophrvale) ne zeli, tj. ne moze da primi u svoje drustvo.

Malena Crna Gora, pri tome, ima sve razloge da vjeruje kako je prva na spisku onih koje novi planovi ozbiljno ugrozavaju, ne samo zbog toga sto smo najvise napredovali u ispunjavanju EU kriterijuma. Ta situacija malo koga brine.

Dakle, sumarno: (a) balkanski problemi nisu rijeseni; pa (b) zbog toga Zapadni Balkanci ne mogu/ne treba da budu u EU; te onda (c) hajde da napravimo jednu “Balkansku ligu”; i to tako sto cemo (d) ignorisati sve one probleme pod (a), a praviti se da nismo shvatili one pod (b) – a i da jesmo, ne smijemo to da javno recemo – pa cemo zaludno i nepovratno procerdati istorijsko vrijeme i sudbine na (c). Nase iskreno saucesce!

Ovaj plan je izvanredan u svojoj nejasnoci i neprozirnosti, cak i ako se svi potrudimo da ignorisemo da u geografskom sredistu te skalamerije postoji Kosovo. Plan bi bio jos i pitkiji u svojoj uzaludnosti kada bi svi drugi vanbalkanski cinioci sjedjeli skrstenih ruku, iskreno i bratski zamisljeni nad otvorenim i skrivenim porukama predsjednika Makrona i cekali nas, koji cekamo Brisel, koji ceka …

Plan bi, uz to, bio idealan u svojoj metafizickoj dimenziji, kada bi regionalni lideri (zapravo, oni koji sebe tako vide), odustali od zadnjih misli o prekrajanju teritorija, etnickom grupisanju stanovnistva i marginalizaciji i utapanju u jednu od dvije zamisljene “velike drzave”.

Politicke realnosti i istorijsko iskustvo na nasim prostorima obavezuju sve nas, sve zemlje i politicke snage kojima prekrajanje granica nije ideja vodilja i osnovni razlog postojanja, da se ovoga puta uzdrzimo od poteza koji bi nas opet doveli u opasne konfrontacije – iz kojih smo se velikom mukom i sa brojnim tragicnim zrtvama i stradanjima tek izvukli.

Diplomatska uzdrzanost obavezuje da se ostavi prostor i za formulacije tipa “vrijeme ce pokazati u kojim dimenzijama i na koji nacin ova inicijativa moze funkcionisati”. Eto, i to napisasmo, za svaki slucaj. Ali, jednom se utisku ne mozemo oteti, ma koliko on bio neprijatan i ruzan: predlozeni model daje sansu onima kojima ni ratna sredstva nisu bila dovoljna da uspostave “velike drzave”, da sada to ostvare – “mirnim putem”.

Uzgred ce dobro doci i malo “zavrtanja ruku” i raznorazni pritisci na zemlje i politike koje u toj novoj konfiguraciji ne mogu imati dominantnu ulogu – prema Crnoj Gori i Makedoniji, prije svih. Mada ni Bosna i Hercegovina, u pretpostavljenom razvoju dogadjaja, ne treba da brine za svoju zajednicku i cjelovitu buducnost – jer je ne bi ni bilo.

Za Kosovo – neka se dogovore Srbija i Albanija! Tako ispada. Da li se mogu dogovoriti, a da se o tome Kosovo ne pita? Valjda zbog toga, po pozivu predsjednika Makrona, stvar ce prvo srediti srpski predsjednik i njegov kosovski kolega? Nisu se mogli dogovoriti do sada, pa ce to biti lakse uz Albaniju, BiH, Crnu Goru i Sjevernu Makedoniju? Unutrasnje konsenzuse da ne pominjemo …

Balkanska istorija nije uciteljica zivota.

(Autor je nekadasnji ministar vanjskih poslova Crne Gore i aktuelni crnogorski ambasador pri Svetoj Stolici. Iznijeti stavovi i misljenja ne odrazavaju nuzno zvanicne pozicije Crne Gore.)

* Tekst je prenijet iz pristinskog dnevnika Koha Ditore

PODODBOR

Crna Gora pozvana je da nasta-vi sa napornim radom i ispunjavanjem oba-veza iz Procesa stabilizacije i pridruzivanja, zakljucak je 12. sastan-ka Pododbora za ekonoms-ka i finansijska pit-anja i statistiku.

Predstavnici Minista-rstva finansija kao vodece institucije u ovoj oblasti, kao i ostale nadlezne institucije, predstavi-li su kolegama iz Ev-ropske komisije azur-irane i detaljne inf-ormacije o postignut-om napretku u oblast-ima pokrivenim pogla-vljima 17 – Ekonomska i mon-etarna unija, 18 – Statistika, 32 – Finansijski nad-zor i 33 – Finansijske i budzetske odredbe.

Glavni pregovarac Aleksandar Drljevic je istakao da je Cr-na Gora poziciju regionalnog lidera stekla napornim radom i zalaganjem.

“Ta nas pozicija istovrem-eno obavezuje u dalj-em procesu priblizav-anja EU, za koji smo svjesni da ce biti sve zahtjevniji. Sa zadovoljstvom dije-limo stecena znanja i iskustva sa susjed-nim zemljama, jer sa-mo stabilan Zapadni Balkan moze biti pos-matran kao respektab-ilan cinilac u konte-kstu evropske perspe-ktive i punopravnog clanstva u Uniji”, porucio je on.

Drljevic je ocijenio da su kroz sva pogl-avlja pokrivena ovim Pododborom postignu-ti znacajni rezultat-i, posebno se osvrnu-vsi na sprovedene ak-tivnosti Ministarstva finansija tokom protekle godine.

Sastankom je u ime Vlade Crne Gore ko-predsjedavala generalna direktorica u Ministarstvu finansija Bojana Boskovic, a u ime Evropske komisije sef Jedinice u Generalnom direktoratu Evropske komisije za ekonomska i finansijska pitanja Uve Stam.

Uve Stam je ohrabrio Crnu Goru da nastavi proces fiskalne konsolidacije, reformu poreskog sistema i strukturne reforme. Pozdravio je preduzete aktivnosti u pravcu uspostavljanja fiskalnog savjeta i izrazio ocekivanje da ce uskoro biti usvojen novi Zakon o radu, koji ce biti uskladen sa evropskim zakonodavstvom i da ce se implementirati dodatne mjere u pravcu reforme trzista rada. Takode, Stam je ohrabrio nastavak napora na fiskalnoj konsolidaciji u cilju jacanja javnih finansija.

Zamjenica sefa Jedi-nice za Crnu Goru u Generalnom direktora-tu za prosirenje Barbara Hesus-Zimeno je podvukla da u okviru EU postoji sn-azna politicka podrs-ka procesu prosirenj-a, podsjecajuci na nedavnu odluku zema-lja clanica da kroz programe nacionalne i visekorisnicke IPA 2019-2020 odobre ne-sto vise od milijardu eura zemljama Zapa-dnog Balkana.