NIKŠIĆKI METALAC

Radnici nikšićkog Metalca, koji posluje u sastavu češke firme Termochem i u kojem je proizvodnja zaustavljena krajem decembra, tvrde da su u teškoj finansijskoj situaciji, zbog čega traže jednokratnu pomoć Opštine i Vlade.

Oni su, apelujući na nadležne, objasnili da se radi o 110 radnika koji od decembra nemaju primanja, a sada su u posebno teškoj situaciji.

“Ugrožena je egzistencija naših porodica, a situacija u kojoj se nalazimo posebno je pogoršana zbog epidemije koronavirusa, jer ne možemo priuštiti kupovinu higijenskih sredstava i osnovnih životnih namirnica”, kazali su predstavnici radnika Metalca.

Oni su podsjetili da im se duguje trećina plate za oktobar i primanja zaključno sa januarom. Nije im, kako tvrde, povezan radni staž, dok su radnici koji su bili zaposleni tri godine na neodređeno na evidenciji Biroa rada.

Kako kažu radnici nikšićkog Metalca, gazda Zoran Knežević i direktor Živorad Krsmanović su potpisali ugovovor sa firmom sjekuriti koja obezbedjuje imovinu metalca, da uzmu mašine i otpadni materijal da bi naplatili dugovanja koja im se duguju, a radnicima ništa.

Radnici kažu da su i prije vlasnici koji su držali Metalac pokušavali da prodaju mašine, ali su bili spriječeni u tome jer radnici to nijesu dozvolili.

Poručili su da neće dozvoliti prodaju mašina iz fabrike dok im se ne isplate potraživanja, uprkos, kako su kazali, namjerama vlasnika da na taj način izmire dugovanja nekim firmama.

Proizvodnja u Metalcu prekinuta je 27. decembra po nalogu uprave, a rok za nastavak rada je više puta odlagan zbog, kako je ranije saopštio direktor Živorad Krsmanović, finansijskih problema matične kuće u Češkoj.

Metalac, na koji je bio stavljen katanac do avgusta 2016. godine, kupila je češka kompanija Termochem, pokrenula proizvodnju i zaposlila oko 100 radnika.

IRF

Investiciono-razvojnom fondu (IRF) stiglo je više od 200 zahtjeva klijenata koji žele da stopiraju otplatu kredita na period od tri mjeseca u skladu sa odlukom Vlade i Centralne banke, u sklopu ekonomskih mjera za ublažavanje posljedica izazvanih koronavirusom.

Zahtjevi su počeli da se dostavljaju u ponedjeljak.

Država je za privredni sektor otvorila novu povoljniju kreditnu liniju kod IRF-a koja će početi da se realizuje sjutra, rekli su Vijestima iz fonda.

Detalje će IRF predstaviti danas.

“Ta kreditna linija za poboljšanje likvidnosti biće upotrijebljena isključivo za rješavanje problema nelikvidnosti nastale zbog posljedica izazvanih pandemijom koronavirusa. Novac se može upotrijebiti za nabavku proizvoda, poluproizvoda, sirovina i za isplatu zarda”, objasnili su iz IRF-a.

Oni su dodlai da pravo na kredit ne postoji, već da IRF na osnovu svakog pojedinačnog zahtjeva donosi pojedinačnu odluku.

Uslovi pod kojima se kredit odobrava podrazumijevaju maksimalni iznos do tri miliona EUR, kamatnu stopu od 1,5 odsto, grejs period od dvije godine i otplatu na osam godina, u koju je uključen i grejs period.

“Uzimajući u obzir skraćene procedure za dodjelu novca, a vodeći računa o finansijskoj stabilnosti i održivosti IRF-a i cjelokupnog sistema, novac će se odobravati na osnovu mekih sredstava obezbjeđenja i hipoteka”, naveli su predstavnici IRF-a.

Kod odobravanja kredita prioritet će imati ljekovi, medicinska oprema i sanitetska vozila, turizam i ugostiteljstvo, saobraćaj, usluge, proizvodnja i prerada hrane.

GOLUBOVIĆ ZA TVCG

Predsjednik Privredne komore Crne Gore Vlastimir Golubović tvrdi da ne može doći do nestašice osnovnih životnih namirnica i eventualnih problema sa snabdijevanjem hrane na domaćem tržištu. Golubović za TVCG kaže da zaliha ima barem za šest mjeseci, a da cijene neće rasti.

“PKCG i Ministarstvo ekonomije već mjesec dana prate na dnevnom nivou snabdjevenost tržišta oisnovnim robama i mogu da kažem da smo položili test da je snabdjevenost naših objekata bolja nego bilo gdje u regionu, čak i u Evropi“, kazao je on u Jutarnjem programu TVCG.

On smatra da u periodu od šest mjeseci ne možemo imati problema sa snabdjevenošću tržišta.

„Svi naši distributeri, sve naše prodavnice imaju toliko zaliha robe, brašna, ulja, šećera. Sve je na zalihama. U kontinuitetu  dolaze robe, tržište je profunkcionisalo“, kazao je Golubović i podsjetio da je u Srbiji mjera za izvoz osnovnih namirnica ukinuta.

„Tako da sa tog tržišta dolaze robe, a trgovci su otvorili vrata i za nova tržišta“, kaže predsjednik PKCG.

Poručio je da nema potrebe za gomilanjem zaliha.

„Apelovali smo na potrošače da ne povećavaju cijene i neće doći do promjena cijena“, kazao je on.

Nacionalni prioritet je bio i biće zaštita ljudi, sprečavanje širenja virusa i liječenje oboljelih, kaže on. Pandemija ima već velikog uticaja na crnogorsku ekonomiju.

„Prvi sektor na koji se odrazila pandemija virusa korona jeste sektor turizma. Već imamo zatvorene hotele, ugostiteljske radnje. Turističke agencije su maltene paralisale svoj rad, otkazivanje dolazaka gostiju individualnih, grupnih, ekskurzija, tako da je izvjesno da je sve do sredine juna otkazano“, kaže Golubović.

Prema njegovim riječima, problemi su i u sektoru putničkog saobraćaja i logističkih usluga.

„Ono što je najizraženije je problem likvidnosti tih preduzeća. nemogućnost isplate zarada i nemogućnost plaćanja već dospjelih obaveza“, kaže on.

Vlada je već donijela set opštih mjera za ublažavanje posljedica i Golubović kaže da je zadovoljan planom izvršne vlasti. 

ODGAĐANJE OTPLATE KREDITA

Skoro 30.000 zahtjeva za otplatu kredita stiglo je za dan i po na adrese sedam banaka koje posluju u Crnoj Gori. Moratorijum na otplatu, u trajanju od tri mjeseca, banke su omogućile privredi i građanima zbog vanrednih mjera proglašenih usljed pandemije korona virusa.

Najviše prijava, ukupno 6.200, primila je Erste banka.

“Do 16 sati u utorak, stiglo je oko 6.200 obavještenja korisnika o prihvatanju prava na odlaganje kreditnih obaveza. Mnogo je veći broj fizičkih lica, što je i očekivano”, rekli su Dnevnim novinama u ovoj banci.

Oni apeluju da klijenti ne dolaze u filijale, već se banci obraćaju elektronski kako bi se smanjio rizik od širenja virusa.

Privrednici i građani zahtjeve za otplatu ispunjavaju na internet stranici Erstea ili slanjem na mejlove nafizickalicamoratorijum@erste-bank.me ili pravnalicamoratorijum@erstebank.me, SMS viber porukom kreditnom savjetniku, kao i pozivom na 020 440 440 i 19991.

Hipotekarnoj banci se od ponedjeljka, kada je omogućen moratorijum, do juče u 16 sati obratilo 6.000 klijenata, od čega je šest odsto privrednika i 94 odsto građana.

“Oni podnose zahtjeve bez dolaska u banku popunjavanjem prijave na www.hipotekarnabanka.com/prijava, slanjem na e-mail adresu prijava@hb.co.me i pozivom na broj 19905. U mailu je potrebno dostaviti JMBG, PIB i kontakt telefon” objasnili su u Hipotekarnoj banci.

Addiko banka primila je ukupno 5.519 zahtjeva, od čega je 4.200 stiglo putem elektronske pošte. Kako su kazali Dnevnim novinama, za sada imaju četiri zahtjeva kompanija, ostalo su fizicka lica.

“Poštujući izrečene mjere prevencije, banka je omogućila klijentima da bez fizičkog prisustva podnesu zahtjev slanjem elektronske pošte na e-mail adresu naplata@addiko.com, pozivanjem kontakt centra na broj 19990 ili fiksnog broja 020 408 691 od osam do 16 sati, kao i slanjem izjave poštom na adresu banke Addiko Bank a.d. Podgorica ul. Džordža Vašingtona 98, 81000 Podgorica”, naveli su u Addiko banci.

Zahtjev, kako su objasnili, treba da sadrži ime i prezime, naziv firme, JMB, PIB, broj partije ili inicijalno odobren iznos kredita, adresu stanovanja, sjedište firme, broj telefona i email.

Oni su upozorili klijente da će prihvatati i dalje procesuirati jedino zahtjeve koji sadrže potpune informacije.

Crnogorska komercijalna banka (CKB) zahtjeve za odlaganje otplate prima od prošlog petka. Njima se juče do 15 sati obratilo 4.390 klijenata.

“Najveći broj zahtjeva je primljen putem poziva Call Centru i email-a. Od ukupnog broja primljenih zahtjeva, oko pet odsto se odnosi na pravna lica’, naveli su našem listu u CKB-u.

Građani koji žele moratorijum na otplatu kredita u CKBu treba da dostave ime i prezime, JMBG, adresu i mjesto stanovanja, kontakt telefon, e-mail adresu, broj ili vrsta kredita za koji žele da prolongira otplatu, kao i rok odlaganja otplate.

NLB banka primila je za manje od dva dana 3.650 zahtjeva građana za odlaganje otplate kredita i 90 zahtjeva privrednika.

“Klijenti i fizička lica mogu podnijeti zahtjev putem veoma jednostavnog i sigurnog rješenja i prijave na stranici https://moratorijum.nlb.me/ na zvaničnom portalu banke. Sve što je potrebno jeste da klijent unese jedinstveni matični broj, email adresu i broj telefona. Po izboru kredita za koji žele prijaviti moratorijum, klijenti automatski dobijaju potvrdu da je zahtjev primljen i da će u roku od pet dana biti procesuiran, o čemu će dobiti informaciju putem dostavljene email adrese”, objasnili su u NLB-u i dodali da se penzioneri javljaju kontakt centru banke na broj 19888.

Lovćen banci se za otplatu kredita obratilo 1.500 građana i 300 pravnih lica.

“Za ovu namjenu je otvorena posebna e-mail adresa: moratorijum@lovcenbanka.me, a klijenti mogu zahtjeve ispostaviti putem poziva call centru Banke na broj 19993. Apelujemo na klijente da u cilju zaštite sopstvenog zdravlja, koriste ove kanale komunikacije i izbjegavaju dolazak u banku”, poručili su u Lovćen banci.

Podgorička banka, ranije poznata kao Societe, ima više kanala za prijavu moratorijuma, zbog čega nijesu mogli saopštiti tačan broj pristiglih zahtjeva.

“Postoji interesovanje klijenata i ono se dominantno odnosi na fizička lica. Klijentima je dostupna prijava putem posebno otvorene e-mail adrese moratorijum@pgbanka.me za fizička lica i moratorijum. pl@pgbanka.me za pravna lica. Banka je kreirala i posebnu elektronsku formu www.podgorickabanka.me/mne/prijava-za-moratorijum koja se brzo i lako popunjava a namijenjena je građanima”, rekli su Podgoričkoj.

CBCG

Prosječna likvidna sredstva banaka su u decembru prošle godine iznosila oko 957 miliona eura, što je 13,2 odsto manje nego u novembru, pokazuju podaci Centralne banke (CBCG).

Prosječna likvidna sredstva su u decembru u odnosu na isti mjesec 2018. godine pala 3,8 odsto.

Koeficijenti likvidnosti za bankarski sistem u cjelini su, na dnevnom i dekadnom nivou, bili iznad propisanih minimuma.

Iz CBCG su podsjetili da je iz monetarne statistike u januaru prošle godine isključena Invest banka Montenegro (IBM), a u aprilu iste godine i Atlas banka.

Bilansna suma banaka na kraju decembra iznosila je 4,6 milijardi eura i pala je dva odsto u odnosu na novembar, dok je u odnosu na isti period 2018. godine bila veća 4,4 odsto.

“Kada se, zbog uporedivosti, iz podataka za decembar isključe dvije banke koje nijesu dio statistike, bilansna suma banaka na godišnjem nivou bilježi rast od 11,3 odsto”, navodi se u Biltenu CBCG.

U strukturi aktive banaka, u decembru su dominantno učešće od 66,5 odsto ostvarili ukupni krediti, nakon kojih slijede novčana sredstva i računi depozita kod centralnih banaka sa 18,8 odsto, dok se 12,6 odsto odnosilo na hartije od vrijednosti, a 2,1 odsto na preostale stavke aktive.

U strukturi pasive, dominantno učešće od 75,5 odsto ostvarili su depoziti, nakon kojih slijedi kapital sa 13 odsto, pozajmice sa 8,1 odsto, dok se na ostale stavke odnosilo 3,4 odsto.

Ukupan kapital banaka na kraju decembra iznosio je 600,3 miliona eura i pao je dva odsto na mjesečnom nivou, dok je na godišnjem porastao 17,4 odsto.

KIPS

Preduzeće KIPS traži da mu država Crna Gora omogući normalno poslovanje i nadoknadi štetu koju mu je, kako tvrde u toj firmi, svojim neodgovornim ponašanjem napravila i koju i dalje u kontinuitetu nepotrebno pravi.

Iz KIPS-a su reagovali na saopštenje Kancelarije zastupnika Crne Gore pred Evropskim sudom za ljudska prava u sporu KIPS i Drekalović protiv Crne Gore.

Naime, Kancelarija je u petak objavila saopštenje o odbijanju zahtjeva za revizijom presude KIPS i Drekalović protiv Crne Gore u kojem je navedeno da je tom odlukom predmetna presuda postala pravosnažna, da bi u ponedjeljak poslali objašnjenje da ona ipak još nije pravosnažna.

U reagovanju kompanije KIPS, koje potpisuje punomoćnik, odnosno advokat Predrag Savić, navodi se da je ta sudska instanca u navedenom postupku donijela dvije presude – u junu 2018. i oktobru prošle godine.

„Prvom presudom iz juna 2018. godine, što je i glavna presuda, utvrđeno je da su podnosiocima povrijeđena brojna prava iz Konvencije. Glavna presuda postala je pravosnažna 26. septembra te godine“, kazao je Savić.

Drugom presudom iz oktobra prošle godine Evropski sud u Strazburu je odlučivao o materijalnoj šteti – izmakloj dobiti, kada je dosudio podnosiocima predstavke iznos od 4,54 miliona EUR.

„Protiv navedene presude podnosioci su na osnovu Konvencije podnijeli zahtjev za obraćanje Velikom Vijeću, kao i zahtjev za reviziju na osnovu Pravila 80 Poslovnika suda“, objasnio je Savić.

Savić je kazao da nakon podnošenja obraćanja Velikom Vijeću i podnošenja revizije protiv druge presude, podnosioci predstavke odnosno njen punomoćnik od Evropskog suda do danas nijesu dobili nikakva obavještanja da je o podnijetim zahtjevima odlučivano.

„Ako je obavještenje Vlade koje se odnosi na podnijetu reviziju tačno, to bi značilo da je Evropski sud u Strazburu u izuzetno kratkom roku, kraćem od mjesec, odlučio o reviziji, koja je podnijeta na 44 strane, uz priložene dokaze na 662 strane, što bi u tom slučaju, po našem saznanju, bila najbrže donijeta presuda u istoriji Evropskog suda“, smatra Savić.

Iako je visina štete vrlo značajna i za državu i za podnosioca predstavke i za javnost, suština spora je, kako je objasnio, da li je država kršila ili nije kršila prava podnosioca predstavke garantovana Evropskom konvencijom o ljudskim pravima i osnovnim slobodama čiji je potpisnik i država Crna Gora.

Savić je rekao da ponašanje države u ovom sporu može imati dalekosežne negativne posljedice po nju samu.

MILIJARDA ZA KLIJENTE

Evropska banka za obnovu iz razvoj opredijelila je pomoć od milijardu eura za države klijente, a zbog krize nastale usljed virusa korona. Dio tog iznosa pripašće i Crnoj Gori, kaže šef kancelarije EBRD u našoj zemlji Jap Sprej. Prednost u dodjeli imaće kompanije s problemom likvidnosti. Jap Sprej smatra da će ekonomija, kako sad bilježi pad isto tako, kasnije bilježiti oporavak.

„Naš bord je prošle sedmice odobrio paket pomoći od milijardu eura koji pokriva sve sektore. Pravo na pomoć imaju prvenstveno naši postojeći klijenti koji će imati problem sa likvidnošću”, Kazao je Sprej.

EVRD je do sada u Crnoj Gori uložio 570 miliona eura što je najviše po glavi stanovnika od svih država sa kojima sarađuje.

CBCG

Prosječna ponderisana efektivna kamatna stopa na odobrene kredite, koja obuhvata sve njihove troškove, pala je u decembru 0,07 procentnih poena i iznosila je 6,01 odsto, pokazuju podaci Centralne banke (CBCG).

“Prosječna ponderisana nominalna kamatna stopa u decembru je pala 0,06 procentnih poena na 5,46 odsto”, navodi se u Biltenu CBCG.

Efektivna kamatna stopa na novoodobrene kredite u decembru je porasla 1,28 procentnih poena na 6,02 odsto, a nominalna 1,03 procentna boda na 5,41 odsto.

Kamatne stope mikrokreditnih finansijskih institucija (MFI) u decembru su pale, efektivna 0,09 procentnih poena na 23,97 odsto, a nominalna 0,07 procentnih bodova na 20,42 odsto.

Kamatne stope MFI na novoodobrene kredite u decembru su pale, efektivna 0,32 procentna poena na 24,4 odsto, a nominalna 0,49 procentnih bodova na 20,48 odsto.

Prosječna ponderisana efektivna kamatna stopa na depozite u decembru je bila 0,02 procentna poena manja nego u novembru i iznosila je od 0,4 odsto.

Razlika između aktivnih i pasivnih kamatnih stopa u decembru je iznosila 5,61 procentni poen i bila je manja nego u novembru.

RADOVIĆEVA

Ekonomska analitičarka, Ana Nives Radović, sugerisala je svima koji u aktuelnoj situaciji pojave koronavirusa nijesu ostali bez ustaljenih primanja, da svoje obaveze prema bankama regulišu na vrijeme, kako bi period slobodnijeg planiranja potrošnje došao nakon otplate kredita.

“Tu mjeru treba da iskoriste oni koji su u novonastalim okolnostima ostali bez očekivanih primanja“, rekla je Radović agenciji Mina-business.

Centralna banka (CBCG) je, odlukom o privremenim mjerama za ublažavanje negativnih uticaja novog koronavirusa na finansijski sistem, definisala pravo na moratorijum na otplatu kredita do 90 dana svim korisnicima zajmova, kao i primaocima lizinga i korisnicima kredita mikrokreditnih finansijskih institucija.

Moratorijum na otplatu kredita obuhvata privremenu obustavu svih plaćanja obaveza po osnovu kredita, odnosno glavnice, kamate i zatezne kamate.

Radović je kazala da opcija da 90 dana obustave otplate kredita za jedan broj crnogorskih korisnika može zvučati primamljivo, ali im stvoriti i dodatne probleme u kreiranju kućnog budžeta, jer se ekonomski efekti postojeće situacije tek naziru.

Ona je upozorila da će šteta koja će biti pričinjena i globalnoj i domaćoj privredi biti vidljivija tek nakon nekoliko mjeseci.

“Mogućnost koju su uvele banke nesumnjivo odgovara svima onima čiji su lični prihodi u ovoj situaciji u potpunosti obustavljeni, poput prevoznika, ugostitelja, zanatlija, umjetnika, studenata i svih onih koji obavljaju honorarne poslove, bez fiksne mjesečne nadoknade“, smatra Radović.

Sa druge strane, kako je poručila, postoji veliki broj korisnika kredita čija mjesečna primanja ostaju nepromijenjena do daljnjeg i koji odlaganjem otplate ne ostvaruju nikakvu povoljnost, već ulaze u dodatni rizik da se sa istim troškovima suoče onda kada njihova primanja budu imala izglede da budu snižena.

Radović je saopštila da se situacija mora sagledati i kroz potencijalne odluke koje može donijeti poslodavac, ali i kroz uobičajena ponašanja u psihologiji potrošača.

“U prvom slučaju, svaki poslodavac koji pretrpi štetu će se nesumnjivo opredijeliti za određene mjere štednje, a one u najvećem broju slučajeva obuhvataju i smanjenja plata zaposlenima, posebno kada je riječ o malom biznisu“, dodala je Radović.

U takvoj situaciji korisnik kredita, koji sada prima puni iznos zarade, iskoristiće novac za druge troškove i time uvesti sebe u rizik da mu rate kredita prispiju na plaćanje onda kada se nađe u finansijski manje povoljnoj situaciji.

Radović je saopštila da, sa druge strane, samoizolacija i obustava svih društvenih aktivnosti ima poseban uticaj na donošenje potrošačkih odluka, a one nerijetko mogu biti iracionalne ili, u najblažem smislu, podrazumijevati trošenje na ono što nije neophodno u fazi koja prethodi vremenu uvođenja mjera štednje.

“S obzirom da je u ukupnoj struktutri zaduženja građana iz mjeseca u mjesec povećavan iznos keš kredita čiji rok otplate je kraći, odlaganje njihove otplate ne stvara nikakav pozitivan efekat. Isto se odnosi i na penzionerske kredite, kao i na potrošačke kredite sa rokom otplate do pet godina čiji su korisnici zaposleni u javnom sektoru“, objasnila je Radović.

Ona smatra da će ukupni negativni efekti po male, nediversifikovane privrede poput crnogorske, koje se u znatno većoj mjeri u odnosu na druge zemlje oslanjaju na prihode od turizma, biti vidljivi tek na jesen, s obzirom da još niko ne može predvidjeti da li će ovo stanje potrajati tri mjeseca ili duže.

“Međutim, nije neizvjesno da će se šteta po crnogorsku privredu u ovoj godini mjeriti stotinama miliona eura“, zaključila je Radović.

CBCG

Guverner Centralne banke Radoje Žugić nije obmanuo građane, kao što to nije učinio ni njegov tim, navodi se u reagovanju Centralne banke Crne Gore. Još jednom su objasnili da se u produženom roku otplate kredita će se regularno naplaćivati rate (kamata plus glavnica) koje su bile u stanju mirovanja, odnosno umoratorijumu…Obračun obaveza se vrši shodno uslovima o kreditu, koji se ne smiju pogoršavati tokom moratorijuma, a što će CBCG posebno kontrolisati… Tokom trajanja moratorijuma ne naplaćuje se ništa, a obračunava se i kamata i glavnica prema uslovima iz ugovora o kreditu.

Iz CBCG su reagovali na izjavu zamjenika predsjednice SDP-a Raška Konjevića koji je kazao da bi zbog naplate kamata na odložene kredite guverner Centralne banke Crne Gore Radoje Zugić trebalo da podnese ostavku. Bankarima je poručio da nije momenat za ekstra profit već, kako je kazao, za solidarnost sa narodom.

Iz CBCG ističu da Žugić nije obmanuo građane, kao ni njegov tim.

“Citiram: ‘U produženom roku otplate kredita će se regularno naplaćivati rate (kamata plus glavnica) koje su bile u stanju mirovanja, odnosno umoratorijumu…Obračun obaveza se vrši shodno uslovima o kreditu, koji se ne smiju pogoršavati tokom moratorijuma, a što će CBCG posebno kontrolisati… Tokom trajanja moratorijuma ne naplaćuje se ništa, a obračunava se i kamata i glavnica prema uslovima iz ugovora o kreditu”, navodi se u saopštenju.

Ovo je, kako su kazali, potpuno u duhu onoga što je tim CBCG detaljnije razradio, i što je dostupno kompletnoj javnosti.

“Tako da ovdje nema niti obmane, niti neistine, za one koje žele dobro, kako građanima tako i ekonomiji”, navodi se u reagovanju.

I sama Odluka Savjeta CBCG je, smatraju, potpuno jasna, a dodatno uputstvo su, kako su kazali, pisali zbog javnosti.

“Nijesmo očekivali da ćemo termin moratorijum morati objašnjavati ekspertima, posebno nekom ko je bio ministar finansija. Očigledo je da se radi o jeftinom populizmu u veoma izazovnim vremenima. Inače, moratorijum se sprovodi identično u svim jurisdikcijama, osim što u slučaju Albanije, Kosova, Bosne I Hercegovine i Hrvatske, moratorijum zavisi od odluka komercijalnih banaka. Jedino su Crna Gora i Srbija uvele obavezu poštovanja prava na moratorijum (aktivacija po zahtjevu klijenta u Crnoj Gori, odnosno automatizmom u Srbiji), i banke to moraju primjenjivati”, navodi se u reagovanju CBCG.

Ističu da su se banke ovom mjerom odrekle četvrtine priliva likvidnih sredstava, uz očekivanje svih da nastave sa kreditnom podrškom prema privredi i stanovništvu.

“Srž ove mjere je povećanje raspoloživog dohotka privrede i stanovništva, što je posebno važno za one građane kojima je smanjena zarada ili su ostali bez nje, kao i za pravna lica koja već osjećaju posljedice tekuće situacije. Odgovornost banaka se ogleda i u pojednostavljenoj komunikaciji sa klijentima, poput telefonskog poziva, čime se poštuju preporuke državnih institucija o držanju socijalne distance, uz odricanje prihoda po osnovu provizija za e banking I naknada za podizanje novca sa bankomata. Na banke je prenesen administrativni trošak po osnovu sprovođenja moratorijuma, uključujući i eventualne troškove po osnovu aneksa ugovora o kolateralima”, kazali su iz CBCG.

Upoređujući mjere između država regiona, iz CBCG navode da je očigledno da finansijski sistem Crne Gore, sa Odlukom o privremenim mjerama za ublažavanje negativnih uticaja novog koronavirusa na finansijski sistem, usvojenom od strane Savjeta CBCG 18. Marta 2020, trenutno sprovodi jedne od najobuhvatnijih i najsnažnijih mjera podrške u odnosu na region.

“Banke su u obavezi da prihvate moratorijum na otplatu kredita do 90 dana za fizička i pravna lica (korisnike kredita) koji to pravo žele ostvariti. Ova vrsta podrške je u ovom momentu prava privilegija za likvidnu poziciju građana i privrede u odnosu na ono što finansijska tržišta trenutno nude građanima i privredi Makedonije, Hrvatske, Albanije, Kosova i Bosne i Hercegovine, koji na ovaj obim podrške (pravo na moratorijum na otplatu kredita) još uvijek ne mogu da računaju”, kazali su.

Nedavno usvojenom Odlukom CBCG je, kako se dodaje, razmotrila i uticaj krize na dugi rok, posebno u dijelu koji se odnosi na upumpavanje nove likvidnosti.

“Novom Odlukom, banke su u mogućnosti da restrukturiraju kredite pravnim i fizičkim licima koja su pogođena uticajem korona virusa, prilagođavajući kredit novim uslovima. Da bi relaksirala banke u tom procesu, CBCG je donijela odluku da te kredite smatra novoodobrenim kreditom, relaksirajući banke troškova po osnovu rezervacija. Centralna Banka najavljuje još podsticaja u oslobađanju dijela obavezne rezerve, koja iznosi preko 250 miliona eura, što bi uz postojeći nivo likvidnosti od oko milijardu eura omogućilo bankama nastavak kreditne podrške građana i privrede”, kazali su iz CBCG.