Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 809. napisana je poznata Andreacijeva povelja, dokument koji govori o tome kako je kotorska porodica Andreaci od Mlečana otkupila mošti Svetog Tripuna i na mjestu gdje je svečevo tijelo zaustavilo povorku koja ga je nosila, odlučila da  sagradi crkvu koja nosi njegovo ime. U Kotoru je 2009. nizom svečanosti obilježeno 12 vjekova od donošenja moštiju svetog Tripuna iz Carigrada u Kotor, čiji je sveti Tripun zaštitnik. Istovremeno je obilježeno i 12 vjekova Bokeljske mornarice.

1378 – Umro je u Skadru Đurađ I  Balšić, srednji sin Balše I, osnivača druge  crnogorske dinastije. Najsposobniji  i najuticajniji  među  braćom, vladao  je Zetom od 1362, dvije godine nakon što ju je njegov otac  Balša I  ponovo osamostalio  i proširio  na nekadašnji  prostor  Duklje, odnosno Zete iz vremena dukljanskog kralja Bodina – do 1378. Smrću Đurađa I Balšića  nastala je kriza u državi  Balšića,  jer je bilo otvoreno pitanje nasljednika i stvorena prilika susjedima da nestabilnu  situaciju u zemlji  iskoriste  za otimanje posjeda Balšića.

1806 – Rođen je srpski pisac Jovan Sterija Popović, prvi srpski komediograf, “otac” srpske drame. Učestvovao je u organizovanju prvog beogradskog teatra (pozorište na Đumruku) koji je 1841. otvoren njegovom tragedijom “Smrt Stefana Dečanskog”. Sterijine drame “Laža i paralaža”, “Pokondirena tikva”, “Kir Janja”, “Rodoljupci”, na pozorišnim repertoarima su više od jednog vijeka.

1844 – Njegoš  je stigao u Dubrovnik  da bi posredstvom  ruskog vicekonzula Jeremije Gagića  pokušao s  tamošnjim brodograditeljima  da ugovori gradnju pet brodova topovnjača, kojima je planirao  da povrati Lesendro i Vranjinu.

1852 – Velika  narodna skupština na  Cetinju osnažila je Njegošev testament i potvrdila za novog gospodara Crne Gore  Danila Petrovića,  koji je ozakonio odvajanje  svjetovne od crkvene vlasti, karakteristično  za vrijeme kratkotrajne  vladavine Šćepana Malog. Danilovo knjaževstvo priznala je Rusija i prećutno Austrija.

1853 – U toku prvog pohoda Omer-paše Latasa  na  Crnu Goru  vojvoda Mirko Petrović i Novica Cerović s grupom  crnogorskih ratnika utvrdili su  se u Ostroškom manastiru da bi spriječili turski udar na Gornji manastir i  sačuvali  mošti  Sv. Vasilija.  U Gornjem manastiru izdržavali  su  opsadu  devet  dana kada  su im u pomoć  stigli  borci  pod vođstvom  Pera Tomova, brata Njegoševog i serdara Mila Martinovića  iz Bjelopavlića, s kojima su uspjeli  da se prebace preko rijeke Zete i prenesu  svečeve  mošti  na  Cetinje odakle su ponovo  vraćene  pod Ostrog na Đurđevdan iste godine.

1898 – Francuski pisac Emil Zola je pod naslovom »Optužujem« objavio u listu »Zora« otvoreno pismo predsjedniku Republike u kojem je ukazao na mahinacije najviših vojnih krugova i zatražio oslobađanje kapetana Alfreda Drajfusa, koji je na procesu 1894. osuđen na doživotnu robiju zbog navodnog odavanja vojnih tajni Njemačkoj. Drajfus je na obnovljenom procesu oslobođen optužbi i 1906. rehabilitovan, vraćen u vojsku i unaprijeđen u čin majora.

1906 – Umro je ruski fizičar i elektroinžinjer Aleksandar Stjepanovič Popov, jedan od pionira radio-tehnike, izumitelj antene. Godine 1896. ostvario je prenos signala pomoću radio-talasa na udaljenosti od 250 metara i utvrdio da se radio-talasi reflektuju od većih objekata.

1916 – Austrougarske  trupe ušle su bez otpora u Cetinje.  Po naredbi  vlade, na Cetinju su ostali  mitropolit Mitrofan Ban, predsjednik  Opštine Vuko Vuletić i maršal  Dvora  Slavo Ramadanović.  Istoga   dana Austrijanci su naložili da se  iz  kapelice na lovćenskom vrhu, oštećene u bombardovanju, na Cetinje prenesu  Njegoševi posmrtni ostaci, a kralj Nikola je naredio  da se u punoj  tajnosti kovčeg  s moštima Svetog Petra  Cetinjskog  iz Cetinjskog manastira prenese u njegov  dvorac u Nikšiću.

1941 – Umro je irski pisac Džejms Džojs, koji je eksperimentima u narativnoj tehnici i strukturi romana i primjeni toka svijesti dao nov pravac modernoj književnosti. Džojsov roman »Uliks« smatra se biblijom  evropskog proznog modernizma. Uprkos vrlo oštroj i ekstremističkoj polemici oko Džojsovog književnog djela, izvan svake sumnje je njegov ogroman uticaj na razvoj književne proze 20. vijeka. Poznata djela: »Portret umjetnika u mladosti«, »Fineganovo bdjenje«, pjesme »Kamerna muzika«, pripovijetke »Dablinci«, drama »Izgnanici«.

1944 – Na Balšića pazaru na Cetinju izvršena je smrtna kazna vješanjem nad Gojkom Markovim Kruškom, cetinjskim rodoljubom, koga je četnička policija 24. decembra 1943.  uhapsila sa još dvojicom patriota. Nakon saslušanja i užasne torture, predati su njemačkom Gestapou.  Gojko Kruška je pogubljen pred velikim brojem četnika i građana Cetinja, među kojima su bile i njegove majka i sestra. Tek tri dana nakon izvršenja kazne, njemačke vojne vlasti su dozvolile da njegovo tijelo bude skinuto s vješala kako bi ga porodica mogla sahraniti.     

1946 – U Moskvi je umro narodni heroj Radoje Dakić – Brko.

1955 – Predsjednik Narodne skupštine Jugoslavije Milovan Đilas podnio je pismenu ostavku na tu dužnost. U ostavci je obrazložio da se više ne smatra članom SKJ i da po svojoj volji istupa iz članstva. Godinu ranije (1954)  isključen je iz CK SKJ, udaljen sa svih funkcija u Partiji i kažnjen posljednjom opomenom. Uprkos opomenama, Đilas je nakon toga objavio djelo “Nova klasa i analiza komunističkog sistema”.

1977 – Umro je francuski reditelj i scenarista Anri Žorž Kluzo, dobitnik Zlatnog lava za film »Kej Orfevr« i Zlatne palme za film »Misterija Pikaso«. Poznat je i po filmovima »Nadnica za strah«, »Gavran«, »Istina«.

2008 – Predsjednik Interpola Džeki Selebi podnio je ostavku na tu funkciju, nakon što je suspendovan s mjesta direktora policije u Južnoj Africi zbog optužbi za korupciju i ometanje pravde.

2009 – Za novog vojnog atašea SAD u Crnoj Gori imenovan je potpukovnik Gregori Breker. Breker je zamijenio prethodnog izaslanika, majora Dejvida Niča i treći je imenovani vojni izaslanik u Podgorici od sticanja nezavisnosti Crne Gore 2006.

2009 – U 75. godini umro je poznati francuski reditelj, glumac i producent Klod Beri. Za kratki film “Pile” dobio je sredinom 60-ih godina prošlog vijeka Oskara, a proslavio se i filmom “Žan de Floret”.

2011 – Miropolit Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori Amfilohije, govoreći nakon dočeka nove godine po julijanskom kalendaru pred podgoričkom crkvom Sveti Đorđe, kazao je da je njegova kletva povodom crkve na Rumiji uoči Božića „jezik ljubavi“ i narugao se crnogorskom jeziku nazivajući ga „čirgilica“, aludirajući na doktora Adnana Čirgića, jednog od autora pravopisa i gramatike crnogorskog jezika.

2011 – U Njujorku je, u 91. godini, umrla Elen Stjuart, svjetska ikona alternativnog teatra. Započela je karijeru kao modna kreatorka, a potom je 1961. u Njujorku osnovala eksperimentalni pozorišni klub, koji je po njoj prozvan „La mama“ i jedna je od najuticajnijih nezavisnih institucija. Legendarna La mama  gostovala je 1997. na podgoričkom festivalu alternativnog teatra FIAT-u.

2012 – U Beogradu je, u 82. godini, umro nekadašnji proslavljeni fudbaler, trener Crvene zvezde i Reala, selektor fudbalske reprezentacije SFRJ i predsjednik Fudbalskog saveza SR Jugoslavije Miljan Miljanić. Autor je nekoliko knjiga, a pojedine, kao što su „Praktikum za fudbalske sudije“, „Fudbalski trening“ i „Jugoslovenska škola fudbala, obavezna su literatura u specijalizovanim  školama za edukaciju fudbalskih stručnjaka. Za izuzetna dostignuća u oblasti fudbala, Miljanić je, na predlog predsjednika FIFE Sepa Blatera, dobio Orden zasluga svjetske kuće fudbala, kao i brojna domaća priznanja.

2013 – Na prezentaciji investicionih potencijala Crne Gore u Privrednoj komori u Abu Dabiju, crnogorski premijer Milo Đukanović pozvao je investitore iz Ujedinjenih Arapskih Emirata da ulažu u Crnu Goru, a crnogorske kompanije da iskoriste mogućnosti investiranja u tu zemlju. U okviru posjete  Ujedinjenim Arapskim Emiratima, Đukanović je učestvovao i u radu Skupštine Međunarodne agencije za obnovljivu energiju u Abu Dabiju. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1910 – Emitovan je prvi radio prenos opere uživo iz njujorške  »Metroploliten opere«, Leonkavalovi »Pajaci« i Maskanjijeva »Kavalerija rustikana«.

2008 – Predsjednik SAD Džordž Buš izjavio je u Abu Dabiju da Iran predstavlja prijetnju za bezbjednost u svijetu i da SAD i arapske zemlje moraju da se ujedine kako bi se suprotstavile toj opasnosti “prije, kako je Buš rekao, nego bude prekasno”.

2010 – Haiti, najsiromašniju državu zapadne hemisfere, pogodio je najjači zemljotres u posljednjih dvjesta godina. U zemljotresu, jačine sedam stepeni Rihterove skale, poginulo je preko 200.000 ljudi, a tri četvrtine glavnog grada Porto Prensa je do temelja porušeno.

OPROŠTAJ OD NEDE

Vijest koja je rastužila mnoge je da je preminula jedna od najvećih jugoslovenskih glumica Neda Arnerić. Tokom karijere duge pet decenija, snimila je više stotina filmova, a glumila je i u 40 pozorišnih predstava. Za svoj rad dobila je brojna priznanja, a ostaće upamćena kao jedna od najvoljenijih glumica u bivšoj Jugoslaviji.

Glumica Neda Arnerić prepoznatljivom pojavom, toplinom i osobenim šarmom kojim je plijenila, osvojila je naša srca i upisala se na listu glumačkih velikana.

Zvali su je jugoslovenska Širli Temp, važila je za ljepoticu. Voljeli su je svuda u regionu i, kako je sama rekla, svi su je dožiivljavali kao svoju.

Bila je zapažena po brojnim ulogama.

Njen film “San” iz 1966. napravio je od Nede prvu dječju filmsku zvijezdu. U karijeri dugoj pola vijeka ostvarila je značajne uloge u filmovima “Višnja na Tašmajdanu”, “Užička Republika”, “Sutjeska”, “Valter brani Sarajevo”, “Varljivo leto 68”.

Proslavila se u kultnom filmu “Ko to tamo peva” i u serijama “Otpisani” i “Grlom u jagode”.

Nakon velike popularnosti 60-ih i 70-tih godina, devedesetih je doživjela veliku slavu zahvaljujući blokbasteru “Tri karte za Holivud” i TV seriji “Policajac sa Petlovog brda”.

“Sebi ako išta želim, to je da još puno radim, jer tad sam najopuštenija, najsrećnija, i osjećam se sigurnom jer se bavim ovim poslom preko 50 godina. Ljudi strašno izgovorena rečenica, preko 50 godina”, kazala je Neda u jednom od intervjua.

Dobitnica je Zlatne i Srebrne arene na Filmskom festivalu u Puli, nagradu Pavle Vujsić za životno djelo, Carica Teodora, za ostvaranje na filmu 2009. dobila je plaketu Jugoslovenske kinoteke.

O njenoj smrti svi pišu u regionu i opraštaju se sa njom brojni umjetnici, glumci reditelji, porukom “Putuj i vidimo se opet pred nekom nebeskom kamerom”.

Ana Ašanin, RTCG

ČEKIĆ ZA PORTAL

U Filmskom centru Crne Gore zadovoljni su rezultatima u godini za nama, a za ovu godinu imaju veći budžet za konkurse, što ih ohrabruje da nastave sa inovacijama koje uvode u filmski sektor. Direktor Filmskog centra Sehad Čekić, u intervjuu za Portal RTCG, sumirao rad u 2019, te, između ostalog, govorio o dostignućima crnogorske kinematografije i uslovima za snimanje fimova u našoj zemlji.

Filmski centar je osnovan 2017. godine i u posljednje dvije godine crnogorski filmovi su imali izuzetnih uspjeha na inostranim festivalima. Čekić nam je saopštio da je FC u 2019. godini opredijelio preko milion eura za projekte, a premijera određenih filmova može se očekivati ove godine.

Takođe, istakao je značaj učlanjenja u fond Eurimaž (Eurimages), uspjehe na regionalnim fondovima, kao i učešće crnogorskih filmova na međunarodnim festivalima.

• Šta je obilježilo prošlu godinu u crnogorskoj kinematografiji i radu Filmskog centra?

Teško je izdvojiti jedan konkretan događaj, ali bih istakao, prije svega, učlanjenje u Eurimaž i uspjehe tri crnogorske koprodukcije, koje su povukle 310.000 eura od ovog uticajnog fonda Savjeta Evrope. Zatim, uspjehe crnogorskih filmova na regionalnim fondovima koji su podržani sa skoro 350.000 eura ukupno.

Tokom 2019. godine je Crna Gora imala i predstavnike na filmskim platnima na najvećem filmskom festivalu u Kanu, preko projekta SEE Factory. Posebno treba istaći program Spotlight: Montenegro, u okviru jednog od najznačajnijih festivala posvećenom isključivo filmovima iz Istočne Evrope – festivalu u Kotbusu, što dovoljno govori o ugledu koji svakodnevno stičemo. Tu su i fokusi na našu kinematografiju u Molizeu (Italiji) i festivalu Braća Manaki u Bitolju, svakako.

Svako malo stižu informacije o uspjesima naših projekata i na marketima, a to je potvrda da je Filmski centar napravio dobar izbor u promjeni dinamike u okviru sektora. U 2019. godini snimanje su završile ekipe tri dugometražna igrana filma, koja je podržao Filmski centar, te možemo očekivati dobre rezultate i nastavak uspješne internacionalne prezentacije naše kinematografije. U Centru smo posebno ponosni na radionicu posvećenu stop-motion animaciji, a uskoro ćemo prezentovati i dva kratka animirana filma nastala u okviru radionice.

• Koliko je novca Filmski centar izdvojio za projekte u 2019. i da li ste zadovoljni budžetom za narednu godinu? Koliko novca je planirano za konkurse za sufinansiranje u narednoj godini?

Opredijeljeno je nešto više od milion eura za projekte koji će se realizovati u narednom periodu. Premijeru određenih filmova možemo očekivati ove godine, a neki će ući u produkciju krajem godine ili početkom 2021. godine. Za ovu godinu opredijeljen je i veći budžet za konkurse, a uvećanje nas ohrabruje da nastavimo sa inovacijama koje uvodimo u sektor.

• Da li ste zadovoljni prisustvom i vidljivošću crnogorskih filmova na inostranim festivalima? Koliko je značajno predstavljaje crnogorske kinematografije na filmskim marketima i srodnim događajima koji imaju za cilj umrežavanje profesionalaca iz kinematografskog sektora?

U ove dvije godine naši filmovi su imali izuzetnih uspjeha na inostranim festivalima. Naravno, prisustvo Centra, ali i filmskih radnika, na marketima utiče na podizanje nivoa vidljivosti kinematografije, unapređenju saradnje i upoznavanju, kako sa ljudima, tako i sa trendovima i procesima koji se odvijaju. Kinematografija je komplikovana djelatnost, transnacionalnog karaktera u svojoj suštini, i pravilan razvoj na nacionalnom nivou ne može biti odvojen od šireg konteksta. Naše prisustvo na marketima i drugim vidovima okupljanja poslalo je snažnu poruku i potvrdu da ovaj put mislimo ozbiljno.

• Osim igranom filmu, koliko je Filmski centar posvećen dokumentarnom i animiranom filmu, razvoju filmskih scenarija?

Filmski centar je uveo podrške za razvoj scenarija i razvoj projekta što je promijenilo dinamiku i način realizacije projekata. Takođe, podigli smo podršku za dokumentarni film, a za animirani, kao posebnu kategoriju, odabrali smo put da putem radionica polako pripremamo teren kako bi se pravilnije razvijala i ova oblast.

• Koliko je teško snimiti film u crnogorskoj produkciji i da li su koprodukcije rješenje za dobar kvalitet i kvantitet ostvarenja crnogorskih autora?

Nažalost, i dalje nije zatvoren produkcioni lanac u Crnoj Gori, posebno za dugometražni igrani film. S jedne strane, tu se nalazi i glavna potreba za koprodukcijama, a s druge strane, moramo da radimo na zatvaranju tog lanca. Koprodukcije utiču na podizanje kvaliteta, eventualno budžeta i doprinose vidljivosti i cirkulaciji filmova, ali nijesu neophodne za svaki projekat, jer zahtijevaju strpljenje u slaganju svih kockica i, ponekad, utiču na autorske kompromise.

• Koliko su strane produkcije zainteresovane za snimanje u Crnoj Gori? Šta treba unaprijediti kako bi privukli autore iz inostranstva da snimaju u našoj zemlji?

Inostrane produkcije jesu zainteresovane za snimanje u Crnoj Gori, ali nam je potrebno još malo vremena da se potvrdimo u ovoj oblasti. Neophodno je da pored promocije lokacije sve više radimo na unutrašnjoj organizaciji i podizanju kvaliteta ponude (ekipa, tehnika, film friendly okruženje). Naredni period je predviđen za regulaciju ove oblasti i formiranje proširene ponude.

• Kakvi su uslovi u Crnoj Gori za afirmaciju mladih reditelja?

Smatram da su uslovi sve bolji. Filmski centar radi mnogo na unapređenju uslova i mislim da se osjeća napredak u toj oblasti. U prethodnih nekoliko godina otvorilo se mnogo mogućnosti za unapređenje i promociju njihovog rada. Mladi reditelji bi mogli da dobijaju i više šansi na televizijama i advertajzingu, svakako, ali je u tom dijelu naš uticaj prilično limitiran.

• Na fakultetima u Crnoj Gori koji uče dramske umjetnosti ne postoje katedre za kameru, montažu, rasvjetu… Koliko je to važno za filmsku industriju u Crnoj Gori?

Naravno da su to važne, esencijalne oblasti za kinematografiju, međutim, u ovakvo postavljenim okolnostima nije moguće pokrenuti kvalitetne studije u ovim poljima. To, svakako, ne znači da se i to ne može unaprijediti.

Ozren Zogović

92. PO REDU

Američka Akademija filmskih umjetnosti i nauke u ponedjeljak će saopštiti spisak nominacija za prestižnog Oskara, čija će 92. po redu svečana dodjela biti održana 9. februara u Los Anđelesu, saopšteno je na sajtu Akademije.

Američki mediji među favoritima pominju nekoliko filmova – “Irac” (The Irishman) Martina Skorsezea, “Bilo jednom… u Holivudu” (Once Upon a time… in Hollywood) Kventina Tarantina i “1917” Sema Mendeza.

Ovogodišnja dodjela koja će biti kao i svake godine u pozorištu Dolbi u Los Anđelesu, neće imati domaćina ceremonije što je bio slučaj na prethodnoj ceremoniji. Organizatori ceremonije ocijenili su da je 91. dodjela bez domaćina odlično funkcionisala i da će tako biti ove godine.

Oskar se dodjeljuje u 24 kategorije, među kojima za najbolji film, režiju, glavnog glumca i glavnu glumicu, najbolju sporednu mušku i žensku ulogu, najbolji originalni scenario, najbolji adaptirani scenario, najbolji strani, dokumentarni i animirani film, kao i za najbolju muziku i specijalne efekte.

Nagradu predstavlja pozlaćena statueta napravljena od britanijuma na crnoj metalnoj osnovi, dugačka 13,5 inča (34 centimetara) i teška 3,85 kilograma. Prikazuje viteza napravljenog u stilu art dekoa, kako drži krstaški mač stojeći na rolni filma.

Oskara za najbolji film, glavnu nagradu američke Akademije filmskih umjetnosti, prošle godine osvojilo je ostvarenje “Green Book” (Zelena knjiga), istinita priča o crnom pijanisti.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1628. rođen je francuski pisac Šarl Pero, autor čuvene zbirke bajki »Vilinske priče«, koja sadrži širom svijeta poznate bajke »Mačak u čizmama«, »Crvenkapa«, »Plavobradi«, »Uspavana ljepotica«.

1829 – Umro je njemački pisac Fridrih fon Šlegel, najznačajniji teoretičar njemačkog romantizma. S bratom Vilhelmom uređivao je glavni romantičarski časopis »Ateneum«. Pored radova o antičkoj književnosti, pisao je eseje, pjesme i pripovijetke, a u romanu »Lucinda« propagira romantičarsku ideju slobodne ljubavi. Njegova  »Istorija stare i nove književnosti« jedan je od prvih pregleda cjelokupne svjetske literature.

1870 – Crna Gora je uvela telegraf, dvije i po decenije nakon početka njegove primjene u Sjedinjenim Američkim Državama. Prve telegrafske stanice instalirane su na Cetinju, na Rijeci Crnojevića i u Orjoj Luci. Iste godine donesen je Zakon o telegrafu.

1876 – Rođen je američki pisac Džon Grifit, poznat kao Džek London, jedan od najčitanijih u prvoj polovini 20. vijeka. Napisao je oko 50 pripovijedaka i romana, među kojima su najpoznatiji: »Zov divljine« i »Bijeli očnjak«.

1888 – Dužnost direktora »Đevojačkog instituta carice Marije« na Cetinju preuzela je Sofija Mertvago, poznata u narodu kao »gospojica Sofija«. U Institutu je ostala do njegovog ukidanja, a za nesebičan  prosvjetno-pedagoški rad dobila je značajna društvena priznanja i odlikovanja.

1899 – Rođen je švajcarski biohemičar Paul Herman Miler, koji se bavio istraživanjem zaštite biljaka. Godine 1939. otkrio je insekticidno djelovanje DDT. Dobitnik je Nobelove nagrade za medicinu 1948.

1914 – Ukazom kralja Nikole za crnogorskog konzula u Skadru, u tada novostvorenoj Albaniji, imenovan je Aleksa Matanović.

1916 – U operativni dnevnik Treće austrijske armije zapisano je da je ta armija nesposobna da nastavi borbu na Mojkovcu bez popune novim snagama, a crnogorskoj vojsci je naređeno da po svaku cijenu izdrži napade i sačuva odstupnicu srpskoj vojsci koja je već bila bezbjedna.

1919 –  Francuski general Franše d`Epere, koji je imao i titulu počasnog srpskog vojvode, opisujući stanje u Crnoj Gori, naveo je u jednom dokumentu: »Jednodušnost koju je izgleda Crna Gora manifestovala u korist Srbije, nije se po svoj prilici dugo održala poslije glasanja (Podgoričke) skupštine. Sada se stalno pojačava dinastička propaganda, podržavana od italijanske strane«. Depare je potom ukazao na faktore koji su mogli uticati na  pojačanje zelenaške aktivnosti: povratak  brojnih pristalica kralja Nikole iz internacije, italijansku propagandu, nasilje srpskih funkcionera… “Izgleda, napisao je d`Epere, da javno mnjenje naročito želi jednu široku autonomiju, i režim koji bi ih učinio gospodarima svoje sudbine”.

1942 – Jake italijanske  snage u Drugom svjetskom ratu upale su u zetska sela Goričane i Mahalu, nadomak Podgorice. U talasima Morače i na njenim obalama poginuli su komandant zetskog bataljona Niko Maraš (njegovo ime  danas nosi jedna od osnovnih škola u Zeti), komesar goričanske čete Vojin Božović i borac Milutin Marković, koji je odbijajući da se preda Italijanima  bombom izvršio samoubistvo.

1953 – Skupština FNR Jugoslavije usvojila je novi ustav. Ukinuto je  Vijeće naroda i formirano Vijeće proizvođača, čime je izgubljeno nacionalno obilježje institucionalne skupštinske strukture.

1976 – Umrla je engleska književnica Agata Kristi, čuvena autorka kriminalističkih romana. Napisala je 79 romana i zbirki kratkih priča, koje su prodate u  dvije milijarde primjeraka širom svijeta i prevedene na više od 50 jezika, a njena drama »Mišolovka«, prikazana prvi put 1952. imala je preko 20.000 izvođenja na londonskom Vest Endu i najduže je izvođena predstava na svijetu.

1989 – Nakon mitinga 10. i 11. januara, na vanrednoj sjednici Skupštine Crne Gore, prihvaćene su, na zahtjev učesnika AB revolucije, ostavke predsjednika Predsjedništva Crne Gore dr Božine Ivanovića i svih članova Predsjedništva: Radivoja Brajovića, Olge Perović, Milutina Tanjevića, Muharema Dizdarevića i Blaža Orlandića, kao i ostavke Velisava Vuksanovića, predsjednika Skupštine i Veselina Đuranovića, člana Predsjedništva SFR Jugoslavije iz Crne Gore.

2007 – Ivo Sanader, prvi hrvatski premijer koji je posjetio Crnu Goru nakon osamostaljenja dvije države, otvorio je u Podgorici ambasadu Republike Hrvatske. Sanader je tom prilikom izjavio da »Hrvatska neće zaboraviti prošlost i događaje s početka devedesetih, ali da i Hrvatska i Crna Gora moraju živjeti u sadašnjosti i za budućnost graditi nove odnose zasnovane na međusobnom uvažavanju«.

2012 – Svečana ceremonija primopredaje prvog broda nove crnogorske pomorske kompanije »Crnogorska plovidba«, koji nosi ime »Kotor«, održana je u Šangaju u prisustvu crnogorske delageacije predvođene predsjednikom parlamenta Rankom Krivokapićem i ministrom saobraćaja i pomorstva Andrijom Lomparom. Krivokapić, koji je kumovao brodu »Kotor«, podsjetio je tom prilikom da su crnogorski pomorci nosili zastavu države i kad nije bilo crnogorskih brodova, te da je došao trenutak da Crna Gora stane iza njihovog znanja, iskustva i međunarodnog ugleda i krene u obnovu crnogorske flote. Nakon gašenja crnogorskih pomorskih kompanija »Jugooceanije« i »Barske prekookenaske plovidbe«, preuzimanje broda »Kotor« označilo je novi početak pomorstva u Crnoj Gori. Brod je dug 179,9 metara, širok 28,4 metra, maksimalnog gaza 10,8 metara i nosivosti 35.000 tona. Peuzimanjem broda »Kotor« zvanično je, nakon 22 godine, započelo obnavljanje crnogorske trgovačke flote.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1993 – Visoki komesarijat UN za izbjeglice saopštio je da je 1992. u svijetu bilo više od 18,5 miliona izbjeglica. Broj izbjeglica povećan je za 3,5 miliona u odnosu na 1991. od čega je tri miliona raseljeno i izbjeglo sa teritorije bivše Jugoslavije.

1998 – Njemačka je pristala da ustanovi fond od 200 miliona maraka radi obeštećenja oko 18.000 Jevreja iz istočnoevropskih zemalja, žrtava nacista u Drugom svjetskom ratu.

2006 – Bivši čileanski diktator Augusto Pinoče pušten je, uz kauciju od 20.000 dolara, iz kućnog pritvora i oslobođen odgovornosti za slučajeve kršenja ljudskih prava.

2007 – Španska policija uhapsila je Izabelu Peron, 75-godišnju bivšu predsjednicu Argentine, zbog istrage u njenoj domovini povodom likvidacije ljevičarskih aktivista prije vojne diktature 1976. do 1983.

2008 – U avionskoj nesreći poginulo je 11 makedonskih vojnika kada se helikopter kojim su se vraćali iz Bosne, u kojoj su boravili u okviru snaga Eufora, srušio u blizini Skoplja.

2009 – Šef italijanske diplomatije Franko Fratini pozvao je Hrvatsku i Sloveniju da riješe svoj sedamnaest godina star granični spor, koji je blokirao napredak Hrvatske u pregovorima o članstvu s Evropskom unijom.

2010 – U Amsterdamu je, u 101 godini, umrla Mip Gis, žena koja je za vrijeme Drugog svjetskog rata krila porodicu Ane Frank i kasnije čuvala njen dnevnik. 

MINISTARSTVO KULTURE

Prijave na konkurs za programe razvoja kulture na sjeveru Crne Gore u ovoj godini podnose se do 15. januara, na osnovu konkursa Ministarstva kulture.

Projekti značajni za ostvarivanje javnog interesa u kulturi se odnose na opštine Andrijevica, Berane, Bijelo Polje, Gusinje, Kolašin, Mojkovac, Petnjica, Plav, Plužine, Pljevlja, Rožaje, Šavnik i Žabljak.

Na konkursu mogu učestvovati fizička i pravna lica koja imaju prebivalište u Crnoj Gori, koja su registrovana za kulturnu djelatnost.

“Fizička lica mogu konkurisati sa projektima koje samostalno realizuju kao svoje autorsko djelo”, kaže se u konkursu.

Precizira se da ne mogu učestvovati nevladine organizacije, javne ustanove i drugi subjekti koji se finansiraju iz budžeta Crne Gore, sredstvima planiranim za kulturu.

JOŠ SKUPŠTINA DA POTVRDI

Pisac i i dalje neprevaziđeni putopisac Zulfikar Zuko Džumhur dvije decenije je živio i radio u Herceg Novom. I nakon njegove smrti, Novljani ga pamte po njegovoj zaljubljenosti u njihov grad koji je afirmisao svuda, a u kafani u kojoj je najčešće sjedio postoji Zukova stolica. Grupa intelektualaca pokrenula je još prije 15 godina inicijativu da su u centru grada postavi spomen ploča Žuku Džumhuru, a sada se končano krenulo u realizaciju te ideje i ostalo je da je samo još Skupština opštine potvrdi. Tako bi se u Herceg Novi revanširao Džumhuru, koji je inače jedini pisac kojem je nobelovac Ivo Andrić napisao predgovor za knjigu.

Nevenka Macan, TVCG

ODLAZAK LEGENDE

Pred očima publike dvadesetdvomilionske Jugoslavije sazrijevala je Neda Arnerić, djevojčica nesputane energije i mladalački zavodljivog šarma, hrabro noseći teret najmlađe jugoslovenske zvijezde, zatim seks simbola.

Postala je glumica spremna da se prepusti filmskim, pozorišnim i televizijskim izazovima.

Prva uloga sa 12 godina

Život Nede Arnerić, odlične učenice zainteresovane za balet i dječiju dramsku grupu Radio Beograda, mijenja se kada dobija poziv Puriše Đorđevića da igra u filmu “San”, prvom dijelu čuvene trilogije. Imala je 12 godina.

Tinejdžerska senzacija 

Od tog trenutka sve počinje da se ubrzava i odmotava kao na filmskoj traci. Putuje Jugoslavijom, snima nekoliko filmova godišnje, a sa 15 godina kao “Višnja na Tašmajdanu” postaje tinejdžerska senzacija i ikona šezdesetih.

Priznanja u dvadesetim 

U 24. godini, za ulogu maratonske plivačice u filmu “Ispravi se Delfina” dobija pulsku Srebrnu arenu i nišku Caricu Teodoru.

Odluka da radi u svojoj zemlji

Sedamdesetih Neda Arnerić dobija ponude iz inostranstva. Okušava se na međunarodnoj sceni i ipak donosi odluku da želi da živi i radi u svojoj zemlji. Snima “Sutjesku”, “Užičku republiku”, “Ljubavni život Budimira Trajkovića”, “Kvar”.

Uloge u kultinim filmovima 

Osamdesetih godina dvadesetog vijeka glumi u kultnim filmovima “Ko to tamo peva”, “Varljivo leto 68”, igra u pozorištu “Dvorište” i snima film “Haloa – praznik kurvi” sa Lordanom Zafranovićem. Nakon toga će spoznati glumu na sasvim drugačiji način.

Rad na televiziji i u pozorištu 

Devedesetih godina Neda Arnerić najviše radi na televiziji i u pozorištu. Mora se pomenuti uloga u seriji “Policajac s Petlovog brda”. Kao istoričar umjetnosti nekada je vodila galeriju.

Slavna glumica preminula je sinoć u Beogradu u 67. godini.