U 2019.

Osiguravajuca drustava su za devet mjeseci 2019. godine fakturisala ukupnu bruto premiju u iznosu od 79,8 miliona eura, sto predstavlja rast od 10,6% ili 7,7 miliona eura vise u odnosu na isti period 2018. godine.

To je saopstila Agencija za nadzor osiguranja a na osnovu preliminarnih podataka koje su joj dostavila osiguravajuca drustva.

“Premija nezivotnog osiguranja ostvarila je rast od 10,3% (za 6,2 miliona eura), dok je rast premije zivotnog osiguranja 12,6% (za 1,5 miliona eura) u odnosu na devet mjeseci 2018. godine”, saopsteno je iz Agencija.

Najzastupljenije osiguranje na crnogorskom trzistu, kako su kazali, je osiguranje od odgovornosti zbog upotrebe motornih vozila sa ucescem od 40,7% u ukupnoj bruto premiji odnosno 32,4 miliona eura.

“Najvisi nominalni rast ostvaren je u vrsti Ostala osiguranja imovine i to za 1,5 miliona eura ili 27,1%, zatim slijedi rast u vrsti Osiguranje zivota za 1,4 miliona eura ili 13,3%”, navodi se u saopstenju.

Najvisi nominalni rast premije, kako su kazali, ostvarilo je drustvo Lovcen osiguranje za 2,8 miliona eura.

U premiji nezivotnih osiguranja za 10 mjeseci 2019. Lovcen osiguranje je ucestvovalo sa 42,8 odsto, Sava osiguranje 17,6 odsto, Generali osiguranje 15,8 odsto, Unika nezivotno osiguranje 15,2 odsto, a Svis osiguranje 8,5 odsto.

Kada je rijec o premiji zivotnih osiguranja za 10 mjeseci 2019 – Grave osiguranje je u njoj ucestvovalo sa 39,5 odsto, Viner stedise zivotno osiguranje 27,5 odsto, Lovcen zivotna osiguranja 21,6 odsto i Unika zivotno osiguranje 11,5 odsto,

“Takode, Agencija za nadzor osiguranja je, na osnovu podatka o visini kamatnih stopa po kojima su emitovane obveznice Crne Gore, utvrdila da kamatna stopa koja se koristi u obracunu matematicke rezerve ne moze biti veca od 2,179 odsto. Navedena kamatna stopa se primjenjuje kod obracuna matematicke rezerve za ugovore o osiguranju koji se zakljuce nakon 1. januara 2020. godine”, zakljucuje se u saopstenju.

PORESKA UPRAVA

Poreska uprava (PU) objavila je danas Bijelu listu, odnosno spisak od 402 poreska obveznika sa najvecim stepenom fiskalne discipline.

PU sa tim poreskim obveznicima kontinuirano ostvaruje uspjesnu saradnju u pogledu postovanja poreskih propisa i izmirivanja poreskih obaveza.

Obveznici s Bijele liste, kako je ranije saopsteno iz PU, prepoznati su kao kompanije koje uredno izmiruju obaveze prema povjeriocima, ukljucujuci i drzavu, pa samim tim predstavljaju i afirmativne potencijalne poslovne partnere na trzistu.

Kriterijumi na osnovu kojih je napravljena selekcija obveznika za Bijelu listu obuhvatali su, izmedu ostalog, urednost obracunavanja poreza i podnosenja poreskih prijava i redovnost izmirivanja poreskih obaveza.

U nastojanju da se praksom podstakne sto vise urednih poreskih obveznika, listom je obuhvacen ne samo segment velikih kompanija, vec i mala i srednja preduzeca sa visokom stopom poreske discipline.

Na listi su, izmedu ostalih, Elektroprivreda, Pivara Trebjesa, Crnogorski elektrodistributivni sistem (CEDIS), Crnogorski Telekom, Azmont Investments, M:tel, Telenor, Societe generale Montenegro banka, Erste i Hipotekarna banka.

Objavljivanje Bijele liste je, kako je objasnjeno, jos jedan korak u podsticanju obveznika na postovanje poreskih propisa i saradnju sa PU.

“Prioritet u radu poreskog organa i dalje ce biti kontinuirano jacanje odnosa razumijevanja i povjerenja sa urednim poreskim obveznicima, koji izmirivanjem poreskih obaveza i postovanjem zakona Crne Gore zajedno sa drzavnim institucijama ucestvuju u izgradnji povoljnog poslovnog ambijenta i drustva u cjelini”, rekli su iz PU.

Bijela lista poreskih obveznika prvi put je objavljena 7. juna 2013. godine.

PROFESOR MIHAILOVIC

Bilo bi dobro kada bismo nasli nacin da budzet za narednu godinu, koji je koncipiran na 2,575 milijardi eura, smanjimo do pet odsto, odnosno oko 130 miliona. Mislim da ima prostora i da za to jos nije kasno, kazao je za Pobjedu dr Bozo Mihailovic, profesor Ekonomskog fakulteta Univerziteta Crne Gore i predsjednik Saveza ekonomista Crne Gore

“Svako moze malo da ustedi – u porodici, preduzecu, onda mozemo i u drzavi. To bi bilo dovoljno da se podmire kamate koje su koncipirane na 104 miliona. Ne treba linearno da smanjujemo, jer mozda neko ima prostora da ustedi tri, a neko sedam odsto, negdje se mozda i ne moze ustedjeti”, rekao je Mihailovic.

On smatra da bi dublja strukturna analiza pokazala da pojedine budzetske jedinice imaju prostora za smanjenje izdataka.

Zarade u drzavnoj administraciji su preko 500 miliona, sto je, smatra on, mnogo.

“Mi imamo preskupu drzavu za nasu privredu. Moramo da shvatimo da smo na 47 odsto prosjeka BDP po stanovniku EU i moramo da malo smanjimo broj cinovnika, na cemu se radi. Nije to dovoljno brzo jer mi ne mozemo sa ovom privredom i parametrima koje imamo da podnesemo tako skupu drzavu. Nema te vlade koja moze ‘isisati vodu iz suve drenovine’ uz vracanje duga, deficit fondova, toliku administraciju. Sve to znaci da moramo da stedimo i smanjujemo administraciju i potrosnju odredenih budzetskih jedinica”, kaze Mihailovic.

SPREMNI ZA ZIMU

Tokom totalne obustave rada u Hidroelektrani (HE) Piva, koja je trajala od 1. oktobra do 10. novembra, izvrsene su planirane redovne godisnje remontne aktivnosti na agregatima A1 i A3, kazao je u intervjuu Dnevnim novinama izvrsni direktor HE Dragomir Blagojevic, dodajuci da su nastavljeni radovi na kapitalnom remontu agregata A2.

Dio opreme, kako je naveo, poceo je stizati u hidroelektranu, zavrsena je proizvodnja novih djelova i veliki dio opreme je repariran.

Blagojevic ocekuje probnu montazu hidromasinske opreme krajem novembra u fabrici Litostroj Power u Ljubljani, a nakon toga dovozenje i montazu u HE Piva.

Radovi u Pivi, za koje je Elektroprivreda prosle godine potpisala ugovor sa slovenacko-italijanskim konzorcijumom kompanija Litostroj i ABB JV o rekonstrukciji i modernizaciji, vrijedan je 10,3 miliona eura.

“Redovni godisnji remonti agregata A1 i A3, radovi na kapitalnom remontu agregata A2 i radovi druge faze rekonstrukcije i modernizacije Hidroelektrane. Spisak radova koje smo planirali da zavrsimo je bio dugacak, rekonstrukcija sistema rashladne vode, sanacija kavitacionih ostecenja na radnim kolima turbina agregata A1 i A3, sanacija prslina na pas komadima dovodnih cjevovoda agregata A3 i A2, kontrola i servisiranje stabilnih protivpozamih uredaja generatora i transformatora, ispitivanje i punjenje boca rezervne baterije i radovi na rezervnoj bateriji sistema za protivpozarnu zastitu generatora, ispitivanje energetskih transformatora, elektricna ispitivanja izolacionih sistema generatora i 3, izrada i zamjeprstenova na lopaticama sprovodnog aparata agregata A1. Kada je rijec o kapitalnom remontu agregata A2, on je i dalje u toku. Dio opreme je poceo stizati u hidroelektranu. Zavrsena je proizvodnja novih djelova, a veliki dio opreme koja odvozena i reparaciju u fabrike izvodaca je repariran. Ocekujemo probnu montazu hidromasinske opreme krajem ovog mjeseca u fabrici Litostroj Power u Ljubljani, a nakon toga dovozenje i montazu u HE Piva”, kazao je Blagojevic.

Ove godine radilo se i na sanaciji zida brane. Na brani se, prema njegovim rijecima, rade cetiri vrste ispitivanja.

“Rijec je o raznim tehnickim osmatranjima, pracenju promjena napona, dilatacije, mjerenja klinometrom, posebno lamela pet, devet i 14, ispitivanje ugla FI, unutar betona i slicno. Na zidu brane smo uradili veliki posao sprecavanja ‘smrti betona’, sto znaci sljedece. Kroz zid brane se nalaze horizontalne spojnice na svaka dva metra. Kada je nivo vode visok, veliki je pritisak na njih, a vremenom je pocela da se pojavljuje bijela tecnost koju zovemo ‘smrt betona’. Sanirali smo taj problem tako sto smo prvo istemali spojnice, ocistili pod smrkom vode, onda ih zatvorili reparaturnim malterom i premazali posebnom smjesom. Svim ovim radovima, produzavamo vijek brane. Zanimljivo ce biti i za vase citaoce da pomenem da smo, osmatranjem dijela brane koji je sipkama vezan za stijene, utvrdili da je sve u projektovanim vrijednostima. Uz napomenu da su proracuni brane koji su radeni rucno 50-ih do 70-ih godina, skoro isti kao danas, kada se rade softverski”, kazao je on.

U septembru je, kako je rekao, proizvodnja u HE Piva bila veca 4,5 puta u odnosu na planiranu.

“Do pocetka totalne obustave 1. oktobra, HE je proizvela 532 gigavatsata elektricne energije, cime je ostvareno 71 odsto planirane godisnje proizvodnje. A onda, tokom prvih 12 dana novembra, usljed obilnih kisa, kota akumulacije Pivskog jezera je porasla 14,23 metra. Ona je sada 660,70 metara nadmorske visine, sto u energetskom smislu iznosi 180 miliona kilovatsati. U odnosu na plan proizvodnje za 2019. godinu, HE Piva je do sada ostvarila 75 odsto planirane godisnje proizvodnje elektricne energije. Akumulacija je za 30 odsto visa u odnosu na planiranu u ovom periodu”, rekao je Blagojevic.

“BUDI ODGOVORAN”

U okviru kampanje Budi odgovoran ove sedmice je evidentirano 20 prijava, na osnovu kojih je izrecena jedna novcana kazna, ciji iznos nije naveden.

Kazna je izrecena Javnoj predskolskoj ustanovi (JPU) ,,Dina Vrbica” iz Podgorice zbog nezakonitog zaposljavanje osobe bez adekvatne strucne spreme. U odgovoru na prijavu nije naveden iznos kazne.

Inspektori su Univerzitetu Mediteran u Podgorici, caffe shopu Jancic iz Herceg Novog i benzinskoj pumpi Eko na Cetinju nalozili otklanjanje utvrdenih nepravilnosti, dok je kontrolom prodavnice Kovaci u Bijelom Polju ustanovljeno da zaposlenima nijesu urucene fotokopije prijava na socijalno osiguranje.

Prijava protiv Virt Tehnicsa iz Budve proslijedena je Poreskoj upravi, dok se u slucaju podgorickog MSP Pharma inspekcija oglasila nenadleznom.

Kontrolom picerija Torzo u Podgorici zdravstveno-sanitarna inspekcija je zatekla zaposlenog bez sanitarne knjizice i obaveznog zdravstvenog pregleda.

Nepravilnosti nijesu utvrdene prilikom kontrole pekare Laki 2, kafica Per Amici i turisticke agencije Inrut iz Podgorice, pekare/poslasticarnice Battisuore iz Kotora, Osnovne skole “Mrkojevici” i frizerskog salona u Baru, vjetrenjace Mozura, ugostiteljskog objekta Stadion u Tivtu, beranskog hotela Berane i NN osoba iz Ulcinja i Herceg Novog.

Kampanju Budi odgovoran krajem decembra 2013. godine pokrenuli su Ministarstvo finansija i Kancelarija Programa Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP) u Crnoj Gori s ciljem da doprinese jacanju svijesti javnosti i vecem ukljucivanju gradana u borbi protiv sive ekonomije.

Projekat omogucava gradanima da jednostavno i brzo ukazu na nepravilnosti, poput neizdavanja fiskalnih racuna, rada na crno ili krsenja potrosackih prava i pomognu nadleznim institucijama da se sto uspjesnije izbore sa sivom ekonomijom.

Gradanima su ostavljene na raspolaganje tri opcije da prijave uocene nepravilnosti, putem mobilne aplikacije Budi odgovoran, web sajta www.budiodgovoran.me i kol centara Poreske uprave (PU) na broj 19707 ili Uprave za inspekcijske poslove 080 555 555.

ODBOR ZASIJEDAO

Predstavnici Evropske komisije za oblast poljoprivrede (DG Agri) pohvalili su sprovodenje IPARD programa u Crnoj Gori, kroz koji poljoprivredni proizvodaci i preradivaci unapreduju svoju proizvodnju koristeci bespovratnu podrsku investicijama koju su obezbijedili Evropska unija i Vlada Crne Gore, naglasili su iz Ministarstva poljoprivrede i ruralnog razvoja

“U cilju monitoringa i evaluacije tog programa podrskeprotekle sedmice u Podgorici je odrzan peti po redu sastanak IPARD Odbora za nadgledanje – tijela u kome su predstavnici institucija ukljucenih u sam proces sprovodenja IPARD II programa u Crnoj Gori zatim predstavnici poljoprivrednih proizvodaca, odnosnoudruzenja iz razlicitih sektora poljoprivredne proizvodnje, kao i predstavnici civilnog sektora”, porucili su iz Ministarstva.

Kako su naglasili, predstavnici EK istakli su znacajan napredak u ostvarivanju planiranih rezultata, pohvalili su ulozeni trudi rad, kako crnogorskih poljoprivrednika, tako i institucija ukljucenih u proces implementacije. T akode, ocijenjeno je da ce intenziviranjem aktivnosti u okviru tog programa u narednom peridu, biti stvorene pretpostavke da se obezbijede nova sredstva podrske EU crnogorskim poljoprivrednicima kroz naredni IPARD III program.

“Planirano je da izradu pomenutog IPARD III programa, Crna Gora zapocne u narednoj godini. Crna Gora vec dvije godine sprovodi IPARD program kroz dvije mjere podrske – za investicije u primarnu poljoprivrednu proizvodnju i investicije u preradu. Za projekte unapredenja svoje proizvodnje proizvodaci dobijaju znacajnu bespovratnu podrsku, u iznosu od 50 do 70 odsto investicija”, objasnili su iz Ministarstva.

Kako su kazali, za Mjeru 1, odnosno Investicije u primarnu proizvodnju primljeno je ukupno 389 aplikacija, ugovorena je podrska za 245 aplikanata, od kojih je odreden broj vec zavrsio investiciju i isplacena im je podrska. Za Mjeru 3 – Investicije u preradu, pristiglo je ukupno 45 aplikacija, od kojih je 20 ugovoreno i takode, pocela isplata podrske za one koji su realizovali investiciju.

“Ocijenjeno je da su procedure od trenutka podnosenja zahtjeva za podrsku, preko kontrola, do isplate sredstava zahtjevne i da iziskuju odredeni vremenski period za realizaciju, kao i da ce se uloziti maksimalni napori da se taj proces u narednom periodu ubrza, kako bi nasi proizvodaci sto prije ostvarili planove unapredenja proizvodnje i ostvarili rast proizvodnje i konkuretnosti. Predstavnici poljoprivrednih proizvodaca na ovom sastanku u tom pravcu su potencirali dug vremenski period potreban za prikupljanje dokumentacije, predlazuci jacanje kapaciteta savjetodavnih sluzbi sa nivoa drzave i opstina”, saopsteno je iz Ministarstva.

SAMI KREIRAJU POSAO

Kako ideju pretvoriti u biznis, o tome se danas mora razmislja vec od malih nogu. Mladima preduzetnickih ideja ne fali,a kroz obrazovni sitem podsticu se da nakon zavrsenog skolovanja ne traze posao vec da ga sami kreiraju.

Stalan i siguran posao do penzije – tako sve manje mladih dozivljava svoje buduce zanimanje jer se okrecu preduzetnistvu. Pokazuje to iskustvo nastavnice Danijele Bokan iz cetinjske gimnazije. Kaze da mladi imaju preduzetnickog duha, sto potrduje i njihovo uspjesno ucesce na brojnim sajmovima i takmicenjima.

“I onda kada gledate koje su to ideje, da ne znate da su to ucenici radili zaista bi ostali iznenadeni i mislili da su to neke ogromne firme. Sve to pokazuje da mi imamo potencijala, da nasi ucenici imaju ideje”, istice Bokan.

A, kako da ideju pretvore u biznis nasi mladi uce se od vrtica i osnove skole, a kasnije preduzetnistvo detaljnije izucavaju kroz srednje strucne skole i gimanaziju.

Cilj naseg obrazovnog sistema je jasan,.

“Fokus na kreativnosti i realizaciji inovativnih ideja ucenika i razvoj njihove sjijesti da se ne baziraju po zavrsetku obrazovanja da traze posao vec da kreiraju posao”, kaze Dusko Rajkovic iz Centra za strucno obrazovanje.

Da bi se to i ostvarilo u prakki obrazovni programi moraju osim teorijskih znanja ucenicima ponuditi i vjestine, kako bi naucili da ideje pretvore u konkretan proizvod koji ce plasirati na trziste, poruka je iz susjedne Hrvatske.

“Sta to podstice preduzetnistvo, ja bi tu izdojio dualnu nastavu, projektnu nastavu i strucne posjete. 80 posto toga je praksa, a negdje je 20 posto teorija i vrijeme provedeno u ucionici”, kaze profesor iz Hrvatske Miroslav Begic.

A, za sve to, uz inovacije, naucno-istrazivacki rad i primjenu digitalnih tehnologija u obrazovanju mladih preduzetnika, neophodna su i veca ulaganja.

“I trebalo bi mom misljenju da se dva ako ne i tri puta poveca izdavanje za obrazovanje, jedino sto nam je ostalo kao sredstavo s kojim mozemo da uticemo na sebe,kompaniju, drzavu, bududcnost to je upravo obrazovanje”, istice dekan Univerziteta “Donja Gorica” Veselin Vukotic.

Samo tako moze se obezbijediti povoljno preduzetnicko okruzenje koje ce donijeti i veci ekonomski rast, poruceno je sa skupa nastavnika srednjih skola iz Crne Gore i regiona na Univerzitetu Donja Gorica.

TE PLJEVLJA

Elektoprivreda Crne Gore (EPCG) trebalo bi do kraja godine da zakljuci ugovor sa konzorcijumom koji ce uraditi ekolosku rekonstrukciju prvog bloka termoelektrane (TE) Pljevlja, koji ce posao zavrsiti u previdenom roku, do 2022. godine, saopsteno je iz te kompanije.

Komisija EPCG je pocetkom novembra donijela odluku da je najpovoljniju ponudu na tender za taj projekat dostavio konzorcijum koji cine kompanije Dec International, Bemax, BB Solar i Permonte.

Vrijednost projekta ekoloske rekonstrukcije je 54,5 miliona EUR sa uracunatim porezom, a konzorcijum je dostavio ponudu od 54,4 miliona.

Iz EPCG su kazali da su interesovanje za ekolosku rekonstrukciju TE Pljevlja pokazale svjetske renomirane kompanije sa ogromnim iskustvom u realizaciji takvih projekata, sto potvrdjuju i ponude.

>>Ocekujemo da ce sve proteci bez teskoca i da cemo vec do kraja godine uspjeti da zakljucimo ugovor sa izvodacem radova koji ce posao zavrsiti kako je i predvideno, do 2022.godine<<, rekli su iz EPCG agenciji MINA.

Ekoloskom rekonstrukcijom, prema njihovim rijecima, sve emisije i produkti sagorijevanja uglja i hemijskih procesa prilikom proizvodnje elektricne energije bice svedeni na granice ispod dozvoljenih.

>>Takode, znatno ce biti produzen radni vijek, pogonska spremnost i pouzdanost rada Termoelektrane<<, istakli su iz kompanije.

Oni su naveli da ce, na osnovu do sada odradenog broja radnih sati, ulaganja u revitalizaciju opreme i podizanje snage na generatoru do 225 megavti (MW) biti produzen radni vijek elektrane.
>>Ekoloskom rekonstrukcijom prvog bloka procjenjeno je da ce termoenergetski kompleks u Pljevljima (TEP-RUP) bez teskoca raditi narednih 20-30 godina<<, kazali su iz EPCG .

Oni su istakli da termoenergetski kompleks (TEP-RUP) u Pljevljima generise 1,2 hiljade radnih mjesta, a kao bazni izvor elektricne energije Termoelektrana je izuzetno vazna sa stanovista stabilnog rada elektroenergetskog sistema.

CBCG

Ukupan priliv stranih direktnih investicija (SDI) u prvih devet mjeseci ove godine iznosio je 591,7 miliona eura, dok se istovremeno iz zemlje odlilo 325 miliona eura, pokazuju preliminarni podaci Centralne banke (CBCG).

Neto priliv stranih direktnih investicija, odnosno razlika izmedu njihovog priliva i odliva u prvih devet mjeseci ove godine iznosila je 266,7 miliona eura, sto je 22,5 odsto vise nego u istom periodu prosle godine.

,,Ukupan priliv stranih direktnih investicija bio je otprilike na istom nivou kao prethodne godine, sto je rezultat smanjenja priliva po osnovu vlasnickih ulaganja, koji je kompenzovan povecanjem priliva po osnovu interkomanijskog duga”, navodi se u Biltenu.

Iz zemlje se po osnovu ulaganja rezidenata u inostranstvo odlio 78,2 miliona eura, dok su povlacenja sredstava nerezidenata investiranih u Crnu Goru iznosila 246,8 miliona.

Priliv stranih direktnih investicija u formi vlasnickih ulaganja iznosio je 335,9 miliona eura, sto cini 56,8 odsto ukupnog. Od toga je u nekretnine ulozeno 129,7 miliona eura, a u preduzeca i banke 206,2 miliona eura.

Priliv SDI u formi interkompanijskog duga iznosio je 235 miliona eura ili 39,7 odsto ukupnog.

BILTEN MINISTARSTVA

Cijena eurosupera 95 u Crnoj Gori i dalje je visa od prosjeka u regionu, dok je eurodizel ispod prosjecne regionalne vrijednosti, pokazuju podaci iz Biltena Ministarstva ekonomije.

Prema podacima najnovijeg Biltena o cijenama naftnih derivata, litar eurosupera 95 u Crnoj Gori kosta 1,31 eura, u Hrvatskoj 1,35 eura, a u Albaniji 1,44 eura.

Litar eurosupera 95 jeftiniji je u Srbiji, Sjevernoj Makedoniji i Bosni i Hercegovini (BiH), gdje kosta 1,28 eura, odnosno 1,1 eura i 1,21 eura.

Eurosuper 95 je u Evropi najjeftiniji u Sjevernoj Makedoniji, a najskuplji u Holandiji 1,65 eura.

Kada je u pitanju eurodizel, litar u Crnoj Gori kosta 1,26 eura. Eurodizel u Albaniji kosta 1,43 eura, Srbiji 1,38 EUR, a Hrvatskoj 1,33 EUR.

Litar eurodizela je jeftiniji u BiH i Sjevernoj Makedoniji gdje kosta 1,21 eura, odnosno 1,01 eura.

Najjeftiniji eurodizel u Evropi placaju gradani Sjeverne Makedonije, a najskuplji Velike Britanije 1,53 eura za litar.

Posljednje promjene cijena goriva bile su 15. oktobra kada su eurosuper 95 i 98 pojeftinili tri centa, dok je cijena eurodizela ostala nepromijenjena.

Ministarstvo, odnosno njegov Direktorat za energetiku, na sedmicnom nivou, objavljuje osnovne podatke u vezi sa maloprodajom naftnih derivata, odnosno uporedne cijene goriva u okruzenju.