MINISTARSTVO EKONOMIJE

Sastanak Radne grupe za pripremu i vodenje pregovora o pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji (EU) za pregovaracko poglavlje 20 – Preduzetnistvo i industrijska politika, odrzan je danas u Ministarstvu ekonomije.

Sastankom je, kako je saopsteno iz Ministarstva, predsjedavala sefica Radne grupe za pregovaracko poglavlje 20, nacelnica u Direktoratu za industriju i transformaciju, Maja Jokanovic.

“Predstavnici nadleznih ministarstava, drzavnih institucija, privrednih udruzenja, civilnog sektora i sindikata, informisani su o usvajanju Industrijske politike Crne Gore za period od ove do 2023. godine i Akcionog plana za sprovodenje industrijske politike od ove do 2023, za period od ove i naredne godine, uz detaljnu prezentaciju strukture i sadrzaja dokumenata, u cijoj su izradi ucestvovali u svojstvu clanova Radne grupe za pregovaracko poglavlje 20” navodi se u saopstenju.

Radnoj grupi je predocena i komunikacija sa Evropskom komisijom (EK) u procesu uskladivanja i donosenja novog dokumenta Industrijske politike i potreba za daljim usaglasavanjem u skladu sa strateskim dokumentima u oblasti razvoja industrije koje EU planira da usvoji u narednom periodu.

“Na sastanku je diskutovano i o sprovodenju aktivnosti na planu ispunjenja preporuka iz Izvjestaja EK o Crnoj Gori za ovu godinu, u oblasti industrijske i preduzetnicke politike, realizaciji aktivnosti u okviru Programa pristupanja Crne Gore EU ove do naredne godine, kao i o narednim koracima na planu uskladivanja sa EU i vodenju pregovora o pristupanju u okviru Poglavlja 20” zakljucuje se u saopstenju.

“MENTOR AWARD 2019”

Ministarstvo ekonomije i Japanska agencija za medunarodnu saradnju (JICA) organizovali su ceremoniju izbora najboljih mentora Crne Gore, gdjde je za najboljeg mentora u kategoriji zrelih preduzeca izabran Petar Vujovic iz Opstine Tivat, dok je Sasa Jovanovic iz Biznis start up centra Bar dobio priznanje u kategoriji novoosnovanih preduzeca.

Ministarstvo ekonomije i Japanska agencija za medunarodnu saradnju (JICA) organizovali su ceremoniju izbora najboljih mentora Crne Gore , gjde je za najboljeg mentora u kategoriji zrelih preduzeca izabran Petar Vujovic iz Opstine Tivat, dok je Sasa Jovanovic iz Biznis start up centra Bar dobio priznanje u kategoriji novoosnovanih preduzeca.

,,Mentor Award 2019″, organizovan je u okviru druge faze projekta ,,Uspostavljanje i promocija mentoring usluga za mala i srednja preduzeca u zemljama Zapadnog Balkana”.

Ove godine priznanje ,,Mentor Award 2019″ dodjeljivalo se najuspjesnijim mentorima u dvije kategorije.

Mentori, koji dolaze iz lokalnih samouprava i biznis start-up centara u Crnoj Gori, su prije izbora najboljih pojedinacno predstavili svoje korisnike, sa kojima su zajedno prosli mentoring, i tom prilikom iznijeli sve izazove sa kojima su se suocavali u tom procesu.

“Kroz mentoring se zaposlenima i vlasniku preduzeca otvaraju vidici da stvari posmatraju iz drugacije perspektive, razvija se i preduzetnicki duh, a stvara se i nova vrijednost i jaca ekonomija sto vodi vecem standard”, navodi se u saopstenju.

Generalni direktor Direktorata za investicije, razvoj malih i srednjih preduzeca i upravljanje evropskim fondovima u Ministarstvu ekonomije Radosav Babic kazao je da je program mentoringa, koji je u Crnoj Gori iskoristilo 58 preduzeca, jedan je od najznacajnijih vidova nefinansijske podrske, gdje se kroz dugorocni proces u krajnjem unapreduje menadzment i proizvodnja i postize bolji razvoj unutrasnjih performansi.

,,O kvalitetu pruzene mentoring usluge najbolje svjedoce kori

snici. Analiza je pokazala da je preko 90 odsto njih izrazilo veliko zadovoljstvo, uz ocjenu da im je taj proces pomogao da sagledaju postojece stanje u kompaniji, definisu potencijale za rast i kreiraju strategiju za dalji razvoj”, saopstio je Babic.

Babic je podsjetio da su istrazivanja nezavisnih evaluatora pokazala da program mentoringa doprinosi povecanju broja zaposlenih i ukupnih prihoda za sedam odsto odnosno 1,71 odsto.

,,Veoma znacajno je i to sto je istrazivanje pokazalo da bi vise od 90 odsto svih anketiranih tu uslugu koristilo ponovo. Preduzeca u Crnoj Gori su fokusirana na realizaciju svakodnevnih aktivnosti, pa je neophodno promijeniti njihov nacin razmisljanja i podsticati preduzetnicki duh i vjestine”, smatra Babic.

Zamjenik direktora JICA Balkan kancelarije Takashi Hibino saopstio je da je primijetio da u regionu u posljednje vrijeme velike kompanije investiraju velike svote novca u biznis. On je naveo i da u Crnoj Gori vec posluju neke japanske kompanije, a ima i novih.

“Cilj konferencije je podizanje svijesti o mentoring uslugama, predstavljanje primjera iz prakse, inicijativa i konkretnih rjesenja za prevazilazenje problema u preduzecu, tokom jednog ciklusa pruzanja mentoring usluga.”

REKORDNIH 10 MJESECI

Nacionalni avio-prevoznik Montenegro Airlines (MA) prevezao je za deset mjeseci 593,934 hiljade putnika u sve tri kategorije saobracaja, sto je tri odsto vise u odnosu na isti proslogodisnji period, saopsteno je iz kompanije.

,,Rast broja putnika je reciprocan rastu obima saobracaja u odnosu na proslu godinu, koji takode iznosi oko tri odsto, dok je prosjecna popunjenost putnicke kabine veca u odnosu na uporedni period. To znaci da su operativni resursi pazljivo i odgovorno planirani i utroseni”, navodi se u saopstenju.

MA je tokom oktobra prevezao 52,98 hiljada putnika u sve tri kategorije saobracaja, sto je skoro osam odsto vise u odnosu na proslogodisnji oktobar.

“Na taj nacin MA nastavlja sa odlicnim komercijalnim rezultatima, koji su bolji u odnosu na prethodnu godinu i za sada su najbolji u 25-ogodisnjoj istoriji poslovanja”, rekli su iz kompanije.

Izvrsni direktor MA, Zivko Banjevic, naveo je da je veoma zadovoljan postignutim rezultatima, prije svega imajuci u vidu cinjenicu da su ostvareni u uslovima sve jace konkurencije na trzistu.

,,U posljednje vrijeme smo svjedoci bankrotstva nekoliko velikih evropskih avio-kompanija, zbog otezavajucih okolnosti i izazova u komercijalnoj avijaciji koji su doveli do maltene tektonskih poremecaja na evropskom i svjetskom trzistu. MA nije posteden od svega toga, naprotiv, nikada nije bilo teze baviti se ovim poslom, a opet su uz podrsku vlasnika postignuti odlicni rezultati”, smatra Banjevic.

On je rekao da su svi svjedoci toga da veliki broj zemalja u svijetu iz tih razloga pomaze svoje avio-kompanije, pri cemu je interes jedan jedini, ekonomski.

,,Za svo to vrijeme se u Crnoj Gori podrska vlasnika nacionalnoj avio-kompaniji predstavlja mahom u negativnom kontekstu, pa se u javnosti maltene stice pogresan utisak da je MA na drzavnom budzetu, da samo uzima i nista ne doprinosi”, objasnio je Banjevic.

On je saopstio da MA sam prihoduje izmedu 70 i 80 miliona eura godisnje i da je po obrtu u samom vrhu medu drzavnim preduzecima.

,,Vec od toga se 15 do 20 odsto potrosi direktno u Crnoj Gori. Kada se to doda na indirektni doprinos MA crnogorskoj turistickoj i ukupnoj privredi, koji je utvrden istrazivanjem trzista, ispostavlja se da je ukupan doprinos MA na godisnjem nivou veci od 150 miliona eura”, tvrdi Banjevic.

Prema njegovim rijecima, priliv iz te mase u budzet u velikoj mjeri premasuje ostvarenu podrsku.

,,Sto se crnogorske privrede tice, ne radi se samo o prihodu, vec i o tome da veci broj putnika i turista podrazumijeva i veci broj radnih mjesta kao i porast obrta u privrednim granama koje direktno podrzavaju razvoj turizma”, dodao je Banjevic.

On je kazao da rekordni rezultati za deset mjeseci ove godine govore u prilog tome da ce kompanija ostvariti zacrtani plan i do kraja godine prevesti oko 660 hiljada putnika.

,,Time cemo premasiti proslogodisnji rekord od 645 hiljada putnika. Pri tome cemo zadrzati udio u trzistu izmedu cetvrtine i trecine od ukupnog broja putnika na crnogorskim aerodromima, u konkurenciji i od preko 50 avio-kompanija”, zakljucio je Banjevic.

PRIVREDNA KOMORA

Niksicka preduzeca su u prosloj godini prihodovale su ukupno od 900,5 miliona eura, ili 10,2 odsto ukupnog prihoda na nivou drzave, sto je, prema rijecima predsjednika Privredne komore (PKCG) Vlastimira Golubovica, snazan doprinos ekonomskom razvoju Crne Gore.

Golubovic je, tokom posjete Niksicu, cestitao rukovodstvu te Opstine na rezultatima koje lokalna uprava postize u razvoju ambijenta za poslovanje i podizanju ekonomske aktivnosti na njenoj teritoriji.

Prema analizi poslovanja privrednih subjekata koju je PKCG uradila za sve crnogorske opstine, niksicka preduzeca su u prosloj godini iskazala i povecanje od 4,2 odsto u odnosu na prethodnu godinu.

Iz PKCG je saopsteno da rezultati analize poslovanja preduzeca pokazuju da je u prosloj godini finansijske iskaze predalo 1,37 hiljada firmi registrovanih u Niksicu, sto je 7,5 odsto vise nego 2017.

Najveci broj njih registrovan je za poslove trgovine 34,9 odsto, preradivacke industrije 12,6 odsto i gradevinarstva 10,3 odsto. Preduzeca u Opstini Niksic su u prosloj godini zaposljavala ukupno 8,99 hiljada osoba, 1,9 odsto vise nego 2017. godine.

Predsjednik Opstine Veselin Grbovic je uporedio danasnje pokazatelje sa stanjem od prije nekoliko godina kada kompanije nijesu dobro poslovale, ali su uz podrsku Vlade i lokalne samouprave ponovo “stale na noge”.

“U posljednje dvije godine nezaposlenost u Niksicu je sa 22 odsto pala na 12 odsto”, naveo je Grbovic.

On je kazao da je za lokalnu samoupravu izazov ukidanje i smanjenje iznosa pojedinih lokalnih taksi, cime se otezavaju aktivnosti pojedinih gradskih funkcija.

Golubovic je rekao da privrednici traze rasterecenje od brojnih dazbina na svim nivoima, ali da duboko uvazavaju neophodnost odrzivosti lokalnih samouprava.

Delegacija PKCG sastala se, tokom posjete Niksicu, sa predstavnicima Pivare Trebjesa.

Golubovic je cestitao Pivari na odrzivom poslovanju i rastu koji ce zabiljeziti i u ovoj godini. On je dodao da se PKCG zalaze za unapredenje poslovnog ambijenta, narocito kroz uticaj na zakonska rjesenja, medu kojima se posebno izdvaja regulativa koja se odnosi na oblast rada, privredna drustva i javne nabavke.

Delegacija PKCG sastala se predstavnicima Instituta za crnu metalurgiju (ICM) koji su kazali da Institut danas stabilno posluje, razvijajuci saradnju sa domacim i regionalnim kompanijama iz sektora metalurgije.

Golubovic je cestitao na postignutim uspjesima i dodao da je ICM u kratkom roku od preduzeca sa problemima postala stabilna kompanija koja je podigla kvalitet proizvoda i internacionalizuje poslovanje.

Delegacija PKCG se sastala i sa predstavnicima NTC grupe, obisla njihov hotel Onogost, pogon gdje proizvode kraft pivo Mamut i logisticki centar.

Golubovic se sastao i sa predsjednikom Odbora direktora Elektroprivrede (EPCG) Dokom Krivokapicem, koji je kazao da je
vracanje te elektroenergetske kompanije pod upravu drzave bilo od izuzetnog znacaja za njen razvoj i pokretanje njenih disperzivnih investicionih aktivnosti u energiju iz obnovljivih izvora.

Golubovic je kazao da je veliko ohrabrenje sto se planiraju novi objekti i revitalizuju postojeci, sto umnogome doprinosi stabilnosti i razvoju energetskog sistema.

SDP SAOPSTIO

Socijaldemokratska partija (SDP) danas je u skupstinsku proceduru tivatske Opstine podnijela Predlog odluke o raspisivanju referenduma na kojem bi se gradani Tivta izjasnili o buducnosti aerodroma u tom gradu.

“Na taj nacin SDP obnavlja inicijativu o raspisivanju referenduma o pitanju raspolaganja tivatskim aerodromom, koja je pokrenuta prije dvije godina u okviru kampanje pod nazivom Odbranimo Aerodrom Tivat”, kazali su predstzavnici SDP-a.

Oni su dodali da je tom prilikom prikupljeno vise od hiljadu potpisa Tivcana kojima se trazi izjasnjavanje gradana o buducnosti aerodroma i zemljista koje je u vlasnistvu Opstine.

“Aktuelni trenutak i ocigledna rijesenost vlasti da iza leda gradana donosi najkrupnije odluke za grad, koje ukljucuju cak i otimanje imovine svih gradana Tivta, namecu potrebu hitne politicke akcije u cilju zastite interesa grada”, kazali su iz SDP-a.

Oni su podsjetili da prije dvije godine nije bilo sluha vladajuce koalicije na nivou Tivta da se o tom pitanju raspravlja.

“Umjesto da pitamo gradane sta misle o planovima za aerodrom, prevagnuli su partikularni interesi i pristup da ovako krupno pitanje bude predmet raznih unutarkoalicionih kalkulacija, zbog cega je izgubljeno ogromno vrijeme, sve na stetu gradana Tivta i aerodroma kao vitalnog dobra tog grada”, rekli su predstavnici SDP-a.

Oni su kazali da je jasan stav SDP-a kada je u pitanju status aerodroma, kao i da je zahvaljujuci cvrstini stava da se ne dozvoli rasprodaja tog kljucnog drzavnog resursa, on do sada i ostao u drzavnom vlasnistvu.

“Ocekujemo da se ovo pitanje sto prije nade na dnevnom redu Skupstine Opstine Tivat, buduci da za to postoji jasna obaveza utemeljena na velikom broju potpisa gradana, prikupljenih u okviru kampanje Odbranimo Aerodrom Tivat”, rekli su iz SDP-a.

Oni su dodali da od odbornika u tivatskom parlamentu ocekuju da o tom pitanju odlucuju vodeci se interesima grada, a ne svojih partijskih centrala i ko zna cijih finansijskih interesa.

IZVJESTAJ SB

U najnovijem izvjestaju Doing business-a za 2020. godinu Crna Gora je u pod-indikatoru “dobijanje kredita”, koji ukljucuje i procjenu kvaliteta kreditnog registra Centralne banke Crne Gore, rangirana na visokom 15. mjestu, znatno ispred zemalja u okruzenju, saopsteno je iz CBCG.

Rijec je o istrazivanju Svjetske banke koje se odnosi na procjenu kvaliteta biznis okruzenja 190 zemalja.

,,U okviru Doing Business 2020 izvjestaja, novost je i da Crna Gora, zajedno sa Novim Zelandom, izdvojena kao zemlja koja je prva na svjetskom nivou i ima najveci stepen kvaliteta zakonskih rjesenja zastite klijenata (korisnika kredita i zajmodavca)”, saopsteno je iz CBCG.
Taj indeks mjeri stepen do kojeg zakoni o kolateralu i stecaju i likvidaciji banaka stite prava korisnika kredita i zajmodavca i na taj nacin olaksavaju proces kreditiranja.

Takode, Crna Gora u odnosu na OECD razvijene zemlje ima bolju pokrivenost kreditnim registrom (41% populacije u odnosu na 24,4% populacije), s obzirom da su svi korisnici kredita u Crnoj Gori obuhvaceni ovim registrom.

,,Osnov za ovakav znacajan rezultat Crne Gore u DB predstavlja stalno unapredenje kreditnog registra CBCG, jedinstvene i standardizovane elektronske baze podataka o kreditnim i drugim zaduzenjima lica u Crnoj Gori, formirane na osnovu podataka i informacija koje su obveznici izvjestavanja (banke, mikrokreditne finansijske institucije, Investiciono-razvojni fond Crne Gore, drustva za lizing i faktoring, banke u stecaju i posebni obveznici izvjestavanja) duzni dostavljati Centralnoj banci”, saopsteno je iz CBCG.

Podsjecaju da je kreditni registar uspostavljen 2006. godine i od tada se, kako dodaju, kontinuirano razvija i unapreduje, a cime je kvalitet i obuhvat pracenja sistemskih rizika u finansijskom sektoru znatno poboljsan.

Tokom posljednje dvije godine Centralna banka Crne Gore je, kako porucuju, sprovela znacajne aktivnosti na unapredenju funkcionisanja Kreditnog registra i poboljsanja kvaliteta usluga koje registar pruza.

,,Osim detaljnog mjesecnog izvjestaja o zaduzenju klijenta u sistemu, Kreditni registar prikuplja i razmjenjuje podatke o novoodobrenim plasmanima kao i o izvrsenim placanjima na dnevnoj osnovi, cime se postize dnevna azurnost podataka o svim plasmanima u sistemu. Kreiran je set novih izvjestajnih obrazaca sistemskog karaktera, ukljucujuci i izvjestaj o kreditnoj istoriji svakog klijenta ponaosob”, navodi se u saopstenju.

Svi korisnici kredita u Crnoj Gori su obuhvaceni registrom.

,,Kreditni registar je u svojoj bazi na kraju 2018. godine imao evidentirana 144.783 lica koja imaju zaduzenost po osnovu kredita, lizinga, kreditnih kartica, dozvoljenog minusa po tekucem racunu, garancija, akreditiva i ostalih prijavljenih zaduzenja”, porucuju iz CBCG i dodaju da ce se kreditni registar i u buducem periodu unapredivati.

PODACI MONSTATA

Proizvodnja primarne elektricne energije u Crnoj Gori u prosloj godini iznosila je 2,24 hiljade gigavat sati (GWh), a iz transformacija 1,44 hiljade GWh, pokazuju podaci Monstata.

“Uvoz elektricne energije iznosio 780 GWh, dok je izvoz iznosio 976 GWh”, navodi se u saopstenju.

Potrosnja grane energetike iznosila je 133,7 GWh, a gubici prenosa i distribucije elektricne energije 503 GWh.

“Ukupno raspoloziva kolicina elektricne energije za finalnu potrosnju u prosloj godini iznosila je 2,85 hiljada GWh”, dodaje se u saopstenju.

Najveca potrosnja elektricne energije ostvarena je u sektoru domacinstava 44,7 odsto, ostalim sektorima 29,4 odsto i djelatnostima industrije 25,9 odsto.

“Bilans elektricne energije sadrzi godisnje podatke o proizvodnji, uvozu, izvozu, transformaciji, utrosku i raspodjeli elektricne energije u Crnoj Gori u prosloj godini”, saopstili su statisticari.

Izvjestajne jedinice za bilans elektricne energije su preduzeca koja se bave proizvodnjom i distribucijom elektricne energije.

“Bilans elektricne energije obuhvata i podatke iz statistickih istrazivanja iz oblasti statistike energetike, spoljne trgovine, industrije, saobracaja i poljoprivrede”, zakljucuje se u saopstenju.

NA AUTOPUTU

Podizvodaci na auto-putu Bar-Boljare su od 2015. do pocetka ove godine oslobodeni ukupno 20,3 miliona eura od poreza na dodatu vrijednost (PDV), pokazuju podaci Ministarstva finansija.

Skoro polovina PDV-a kojeg su oslobodeni podizvodaci, tacnije malo preko 40 odsto, odnosi se na Bemaks. pise Dan.

Ta firma, od 2015. do pocetka ove godine oslobodena je 8,45 miliona eura PDV-a. Od tog iznosa, do marta joj je po osnovu povracaja PDV-a isplaceno 6,5 miliona eura.

Nakon Bemaksa, najvise PDV-a oslobodena je firma Cijevna komerc – 2,3 miliona eura. Montenegro petrol osloboden je 1,99 miliona PDV-a. Od toga joj je po osnovu povracaja PDV-a isplaceno 873,4 hiljade eura. Firma Ramel oslobodena je placanja 1,5 miliona eura PDV-a.

Prema podacima Ministarstva finansija, koji su dostavljeni poslaniku Nedeljku Rudovicu, PDV-a su oslobodena 94 podizvodaca. Medu njima je i firma “Celebic”. Gradevinska kompanija je oslobodena 474,5 hiljada eura PDV-a.

Firma Montesino je oslobodena 574,6 hiljada eura.

Rudovic je podatke od Ministarstva dobio kao odgovor na poslanicko pitanje postavljeno jos krajem 2018. godine. Tada je u Skupstini ministar finansija Darko Radunovic kazao da su China Road and Bridge Corporation (CRBC) i podizvodaci oslobodeni 112 miliona eura po osnovu PDV-a i carine. Taj podatak se odnosio na period do 1. decembra prosle godine.

TRZISTE RADA

Poslodavci su ove godine oglasili ukupno 28.232 slobodna radna mjesta, stoje u odnosu na isti period prethodne godine, kada je oglaseno 26.312, vise za 1.920 ili 7,3 odsto.

Kako je Pobjedi kazao pomocnik direktora Sektora za evidencije i istrazivanja u oblasti zaposljavanja Goran Bubanja najvisa traznja je bila za srednjoskolskim zanimanjima sa zavrsenim trecim i cetvrtim stepenom strucne spreme -12.479 ili 44,2 odsto, zatim za zanimanja prvog i drugog stepena strucne spreme -11.259 ili 39,9 odsto i za visokoskolcima 4.494 ili 15,92 odsto.

“Najvise su trazena zanimanja iz oblasti ugostiteljstva i turizma-kelneri i konobari, sobarice, kuvari, serviri, recepcioneri, zatim gradevinski radnici, trgovci…”, kazao je on za Pobjedu.

STATISTIKA

Sto se tice ukupnog broj nezaposlenih manje ih je za 16,5 odsto nego prosle godine.

“Na evidenciji Zavoda nalazi se ukupno 34.247 nezaposlenih, sto je u odnosu na isti period prosle godine, kada ih je bilo 41.013, manje za 6.766 ili 16,5 odsto. Najvise je srednjoskolaca sa zavrsenim trecim i cetvrtim stepenom strucne spreme -16.395 ili 47,9 odsto, zatim lica sa zavrsenim prvim i drugim stepenom strucne spreme 13.217 ili 38,6 odsto i visokoskolaca 4.635 ili 13,5 odsto. Medu visokoskolcima na evidenciji je i 195 magistara ili mastera i 15 doktora nauka”, kazao je Bubanja.

Uporedivanjem ponude nezaposlenih na evidenciji Zavoda i traznje poslodavaca, kako navodi nas sagovornik, dolazi se do zakljucka da kod vecine zanimanja ponuda u znacajnoj mjeri prevazilazi prijavljenu traznju.

DEFICIT

Deficitarno zanimanje moze se definisati kao ono zanimanje koje poslodavci ne mogu obezbijediti onda kada im je potrebno (vremenska dimenzija, posebno kod sezonskog zaposljavanja); u broju koji im je potreban (kvantitet), u okviru zanimanja nedostatak od poslodavaca trazenih znanja i vjestina za obezbjedivanje odgovarajuceg kvaliteta proizvoda ili usluga (kvalitet) objasnio je Bubanja.

Takode, ukazuje i na teritorij alnu dimenziju, odnosno da neka zanimanja mogu biti deficitarna u odredenom dijelu drzave (primorski region), a da u drugim djelovima budu suficitarna.